6 χρόνια χωρίς τον Γιώργο…

«Βασίλη, ο Γιώργος έφυγε»… ήταν τα λόγια της Σοφίας στο τηλέφωνο εκείνη τη μέρα.
31 Μαΐου 2016…
Σπάνιος ΑΝΘΡΩΠΟΣ ο Γιώργος Παναγιωτακόπουλος.

Ακούραστος εργάτης για το ΠΑΣΟΚ, μαχητής για τις ιδέες του και τις αξίες με τις οποίες γαλουχήθηκε. Ντόμπρος, καθαρός και αποφασιστικός. Αλλά και τόσο ευαίσθητος, τόσο συμπονετικός, τόσο κοντά στους φίλους του!
6 χρόνια μετά, ακόμα περιμένω στις 8 το πρωί, να χτυπήσει το τηλέφωνο και να ακούσω εκείνο το «Σουσλώφ, άκου να σου πω…»
Είναι από αυτές τις απουσίες που δεν αποδέχεσαι, όσο παράλογο και αν ακούγεται…
Είναι από αυτές τις απώλειες που παίρνουν μαζί τους και ένα κομμάτι του δικού σου εαυτού, σαν απόδειξη μιας αληθινής φιλίας, που ξεπερνούσε το «πολιτικό» και την όποια κοινή πορεία τα τελευταία χρόνια.

Ο Γιώργος λείπει. Σαν άνθρωπος, σα φίλος, σαν πολιτικός…😞

Σφαιρικά και ολιστικά…

Ήταν η μέρα δύσκολη.

Όχι μόνο γιατί η Δευτέρα έχει τα δικά της χαρακτηριστικά αλλά γιατί έτυχε να έρθουν και κάποιοι λογαριασμοί… Ρεύμα, αέριο… ξέρετε εσείς, που συνήθως ακολουθούνται από τη γνωστή κίνηση (στυλό, χαρτί και υπολογισμοί), τη γνωστή απογοήτευση μετά το τέλος των πράξεων με την εμφάνιση του διαθέσιμου “υπολοίπου” (!) και τους γνωστούς νεοελληνικούς χαρακτηρισμούς που συνοδεύουν, μια δύσκολη κατάσταση…

Το πρωί είχα βάλει 25 ευρώ βενζίνη στο αυτοκίνητο, διαπιστώνοντας ότι ήταν μόλις 10 λίτρα και κάτι ψιλά και ήταν πρόσφατα τα λόγια του υπεύθυνου , ότι “πάμε ολοταχώς για 3 ευρώ το λίτρο”!

Πρόσφατη και η συζήτηση το προηγούμενο βράδυ, με φιλική παρέα, για την ακρίβεια στο σούπερ μάρκετ, το πως αυξάνονται οι τιμές των προϊόντων (δύο φορές την εβδομάδα). Αυτές οι συζητήσεις που καταλήγουν πάντοτε στο ίδιο ερώτημα που μένει αναπάντητο: “Που θα πάμε ρε σύ;;;”

Κάπως έτσι έπεσα πάνω στις δηλώσεις του Πρωθυπουργού, απευθυνόμενος σε νέους, περί αναγκαιότητας να δούμε τη ζωή σφαιρικά και ολιστικά:

«Η Ελλάδα, το έχω πει πολλές φορές και παρότι της αντιπολίτευσης της αρέσει να μου ασκεί κριτική γι΄ αυτό, θα επιμείνω σε αυτό, μπορεί να προσφέρει μία εξαιρετική ποιότητα ζωής και σε ένα κόσμο όπου τα ζητήματα αυτά αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία. Όπου ο σκοπός πλέον δεν είναι απλά πόσα λεφτά θα βγάλω, είναι πολύ σημαντικό αυτό, αλλά δεν είναι το μοναδικό κίνητρο, το να βγάζει κανείς ολοένα και περισσότερα λεφτά, αλλά να βλέπουμε τη ζωή μας λίγο πιο σφαιρικά, λίγο πιο ολιστικά».

Έχοντας δώσει λίγο πρίν και …διεξόδους στην έλλειψη χρημάτων λέγοντας “…υπάρχει πάντα και στην Ελλάδα ένας μηχανισμός υποστήριξης, οικογένεια, φίλοι, που κάνουν τη ζωή μας εδώ πιο εύκολη και πιο ευχάριστη”!

Τα ξαναδιάβασα. Είναι αυτή η έκπληξη που σε κάνει να σκέφτεσαι το “πλάκα μας κάνει” και να διαβάζεις πάλι το ίδιο, πιστεύοντας ότι κάτι σου έχει ξεφύγει.

Γιατί δεν είναι μια απλή έκφραση ανεμελιάς τα παραπάνω.

Δεν είναι ένα αστείο της στιγμής ούτε μια συμβουλή  σε μια κατάσταση ευθυμίας.

Είναι τα λόγια ενός Πρωθυπουργού μιας χώρας που βιώνει τον υψηλότερο πληθωρισμό της τελευταίας 25ετίας, μια  πρωτοφανή ακρίβεια που σαρώνει τα όποια εισοδήματα, μια ενεργειακή κρίση με απρόβλεπτες συνέπειες.

Είναι τα λόγια ενός Πρωθυπουργού στη χώρα με τον κατώτατο μισθό των 613 ευρώ (καθαρά), των χιλιάδων ξενιτεμένων νέων επιστημόνων, των χιλιάδων εργαζομένων με ελαστικά ωράρια, των χιλιάδων εποχιακά απασχολούμενων, των εκατομμυρίων νέων που δεν μπορούν να κάνουν σχέδια για τη ζωή τους. Γιατί είναι τόσο μεγάλο το βάρος της οικονομικής πραγματικότητας που δεν τους επιτρέπει να δούνε παραπέρα από το …σήμερα!

Για ποια ποιότητα ζωής να μιλήσεις, όταν υπάρχει, καθημερινά, το ζητούμενο της επιβίωσης;

Για ποια ολιστική θεώρηση της ζωής να μιλήσεις όταν για τα περισσότερα, πολλές φορές αναγκαία, καταλήγεις στο απογοητευτικό … “δεν φτάνουν”!

Και τι σημαίνει ότι υπάρχει ο “μηχανισμός υποστήριξης, οικογένεια και φίλοι”; Αυτό που καταλαβαίνει ο καθένας: Να “τσοντάρει” η μάνα και ο πατέρας, η γιαγιά και ο παππούς, ο θείος ή η θεία γιατί αδυνατεί το κράτος στην ηγεσία του οποίου βρίσκεται, να καλύψει τις πραγματικές, έστω βασικές, ανάγκες των νέων σήμερα!

Δεν είμαστε μόνο σώμα αλλά και ψυχή. Είμαστε, πάνω απ’ όλα, πνευματικά όντα, ψιθύρισε ο “γκουρού” της χώρας και χάθηκε πάλι στο διαλογισμό του.

Άλλωστε όπως έγραφε και ο Μπρεχτ:

“Αυτοί που βρίσκονται ψηλά θεωρούνε ταπεινό να μιλάς για φαΐ.

Ο λόγος : έχουνε κιόλας φάει”

Μα δεν είναι αυτή η Αριστερά, Ανδρέα!

Έγραφε ο Ανδρέας Γιουμερτάκης στο onlarissa.gr, με αφορμή τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη στάση μέρους της αριστεράς στη χώρα μας:

Ένοιωσα την ανάγκη να πω (να γράψω καλύτερα) τον πόνο μου. Κάπως έτσι προέκυψε το παρακάτω…

Εντάξει μπορεί σε αυτή τη χώρα να είσαι ή να θέλεις να είσαι ,ότι δηλώσεις…

Μπορεί να χαρακτηρίζεσαι πολιτικά με βάση το τι ψηφίζεις και όχι με αυτό που πιστεύεις. Ίσως το «ψηφοδέλτιο» να έχει μεγαλύτερη σημασία από την καθημερινή σου πρακτική, τα λόγια και την πράξη σου…

Μπορεί να επιλέγεις την πολιτική σου τοποθέτηση με βάση την οικογενειακή παράδοση, τις δημόσιες σχέσεις, τις εργασιακές σου ανάγκες (πάμπολλα παραδείγματα), τις επαγγελματικές σου προσδοκίες (sic) και λιγότερο με τις κοινωνικές σου αναφορές.

Μπορεί να δηλώνεις «αριστερός» και να είσαι στην πραγματικότητα βαθιά συντηρητικός, αντιδραστικός… Χίλια «μπορεί» …

Η αλήθεια είναι ότι και εγώ μπερδεμένος είμαι.

Δεν θα μπορούσα ποτέ μου να διανοηθώ έναν προοδευτικό πολίτη να μην έχει ξεκάθαρη θέση απέναντι σε μία στρατιωτική εισβολή ενός κράτους σε κάποιο άλλο.

Είναι δυνατόν ο πραγματικά προοδευτικός πολίτης , που πιστεύει στην αυτοδιάθεση, στην εθνική ανεξαρτησία, στη διεθνή συνεργασία, στην ειρήνη και τη διασφάλιση της, να μην τοποθετείται καθαρά, απέναντι στον σημερινό πρωταγωνιστή της φρίκης, καταδικάζοντας χωρίς ναι, μεν, αλλά, την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία;

Είναι δυνατόν μέλη κομμάτων που θέλουν να λέγονται «αριστερά» να χαρακτηρίζουν την κατοχή πόλεων της Ουκρανίας από τις στρατιωτικές δυνάμεις της Ρωσίας… «απελευθέρωση»;

Είναι δυνατόν η «αριστερά» της αλληλεγγύης και της κοινωνικής δικαιοσύνης να κλείνει τα μάτια στην καταστροφή πόλεων και ζωών, στις δολοφονίες αμάχων, στη διάλυση των υποδομών μιας ανεξάρτητης χώρας, επειδή ο «μεγάλος ηγεμόνας» της επιτιθέμενης, αποφάσισε να «συνομιλήσει» με αυτόν τον τρόπο με την ιστορία;

Είναι δυνατόν να αυτοχαρακτηρίζεται προοδευτικός, όποιος μετατρέπεται σε φερέφωνο ενός κλεπτοκρατικού και ολιγαρχικού καθεστώτος, που παραβιάζει κάθε έννοια διεθνούς δικαίου, καταστρέφοντας μια γειτονική χώρα, γιατί έτσι του κάπνισε;

Και επειδή θέλει να αυτοπροσδιοριστεί κάποιος ως «αριστερός» αναμεταδίδοντας τα δελτία τύπου του Ρωσικού Υπουργείου Άμυνας, επειδή « …εχθρός μας είναι ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός και ότι είναι απέναντι του είναι καλό και χρήσιμο», εγώ θα το αποδεχθώ;

Προφανώς και δεν ανήκουν στην «Αριστερά» οι φορείς αυτών των αντιλήψεων.

Ανήκουν κάπου αλλού. Στην πλευρά του πολιτικού συστήματος που είναι βαθιά αντιδραστικό, τραγικά πολεμοκάπηλο, χυδαία τοποθετημένο με την πλευρά του άδικου που χαρακτηρίζει τον επιτιθέμενο, αυτόν που καταστρέφει, αυτόν που ξεριζώνει τον κόσμο από τα μέρη του, αυτόν που δείχνει το δρόμο του πόνου και της προσφυγιάς σε εκατομμύρια συνανθρώπους μας.

Ο πραγματικά προοδευτικός πολίτης στρατεύεται με το δίκαιο και εναντιώνεται στην αδικία, θέλει να πραγματώσει το όραμα μιας νέας παγκόσμιας τάξης, αλληλεγγύης και δικαίου, μιας νέας διεθνούς τάξης θεμελιωμένης στην ειρήνη, την ισότητα και τη δικαιοσύνη.

Έτσι ήταν πάντοτε η Αριστερά που μάθαμε και ζήσαμε, με τις αδυναμίες, τα λάθη, τις υπερβολές , αλλά και με την αδιαπραγμάτευτη τοποθέτησή της στη απέναντι πλευρά από την αδικία.

Και ίσως με αφορμή τα όσα συμβαίνουν στην Ουκρανία να ξαναγνωριστούμε.

Να ξεκαθαρίσουμε τις βασικές έννοιες που μπερδεύτηκαν τα τελευταία χρόνια.

Να ξαναδώσουμε στους πολιτικούς προσδιορισμούς το πραγματικό τους νόημα. Αυτό που πάντα είχαν ιστορικά και όχι αυτό που θέλουν να τους δώσουν οι διάφοροι φιρφιρίκοι των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Δεν ήταν και δεν είναι αυτή η αριστερά που περιγράφεις Ανδρέα.

Και αυτό το άλλο, που σήμερα ενοχλεί και προκαλεί με τις λογικές της «ίσης απόστασης», του εναγκαλισμού του θύτη και του θύματος, της γενικόλογης αναφοράς σε μια ειρήνη που …θα έρθει, του σιωπηλού ξεπλύματος ενός ολιγαρχικού καθεστώτος που καταστρέφει και δολοφονεί, ούτε θέλω να το ξέρω, ούτε και να το ακούω…

Οχρίδα. Μια απίστευτη καλοκαιρινή εμπειρία!

Είναι συνηθισμένο φαινόμενο να αγνοούμε ομορφιές που βρίσκονται κυριολεκτικά δίπλα μας, είτε λόγω προκατάληψης είτε λόγω μιας λανθασμένης εικόνας που έχουν δημιουργήσει στο μυαλό μας, άλλα θέματα.

Εντάξει όταν θα σου πούνε για τουρισμό στην Αλβανία ή στη Βόρεια Μακεδονία λογικό είναι να μην πετάξεις από τη χαρά σου ή για να είμαι ειλικρινής να αντιμετωπίσεις με επιφυλακτικότητα την πρόταση.

Έλα μου όμως που στην περίπτωση της Οχρίδας, μιλάμε για κάτι απίστευτα όμορφο, ίσως και εξωπραγματικό σε κάποιες περιπτώσεις, που περιλαμβάνει ότι ακριβώς θα ζητούσες από ένα πλούσιο τουριστικό πακέτο! Αξιοθέατα, εμπειρίες, φυσική ομορφιά, γεύσεις, ιστορία, διασκέδαση, εξαιρετικό φαγητό, ψώνια… Και όλα αυτά σε οικονομική τιμή, σημαντικό στοιχείο για την εποχή μας! Σας φαίνεται υπερβολικό;

Πάμε να δούμε λοιπόν!

Την πρώτη φορά βρεθήκαμε στην Οχρίδα για δύο βράδια 28η Οκτωβρίου. Μια μικρή απόδραση ψάχναμε, που να φτάνεται με το αυτοκίνητο γρήγορα. Έτσι τη γνωρίσαμε και η αλήθεια είναι ότι την αγαπήσαμε.

Τη δεύτερη φορά αποφασίσαμε να περάσουμε Χριστούγεννα εκεί. Βρέθηκα με τους γιούς μου και το απολαύσαμε δεόντως, αν και το κρύο ήταν κάτι παραπάνω από τσουχτερό!

Την τρίτη φορά η απόφαση ήταν λίγο τρελή! Δεκαπενταύγουστο εκεί;

Η εμμονή μας δικαίωσε, οδηγώντας μας στο να ζήσουμε μια μοναδική καλοκαιρινή εμπειρία, ανακαλύπτοντας την άλλη , πολύ πιο φωτεινή πλευρά της λίμνης, που σου προσφέρει απλόχερα ότι χρειάζεσαι για τις διακοπές σου. Μια εντελώς διαφορετική εικόνα από αυτή που είχαμε συναντήσει τις προηγούμενες φορές, με άλλο κόσμο, άλλη ζεστασιά. Με τη λίμνη να μετατρέπεται σε μια μεγάλη θάλασσα, με πλοιάρια και βάρκες, με πλαζ και ξαπλώστρες, με beach bar πολύ προσεγμένα, με cocktails και φαγητά εξαιρετικά και κυρίως με ένα μοναδικό πάντρεμα του χρώματος του ουρανού με αυτό των νερών μιας ήρεμης τεράστιας λίμνης, που σε κάνει να θέλεις να καθίσεις και να χαζεύεις τα παιχνιδίσματα αυτών των χρωμάτων ολόκληρη τη μέρα!

Η Οχρίδα είναι κάθε εποχή διαφορετική, αλλά αν μου ζητήσετε να επιλέξω, χωρίς κανένα ενδοιασμό θα σας προτείνω καλοκαίρι. Τους λόγους θα τους καταλάβετε στη συνέχεια, αν έχετε την υπομονή να διαβάσετε τα γραφόμενα μου!

Ξεκαθαρίζω από την αρχή, ότι όταν ταξιδεύετε θα πρέπει να αφήσετε κατά μέρος την επιφυλακτικότητα που δημιουργούν τα πολιτικά δεδομένα και οι ιστορικές μας διαφορές με το κρατίδιο των Σκοπίων (Βόρεια Μακεδονία). Αφήστε πίσω και πιθανές φοβίες που έχουν καλλιεργηθεί αυτά τα χρόνια. Θα συναντήσετε ανθρώπους φιλικούς, χαμογελαστούς που θα μιλήσουν με αγάπη για την Ελλάδα και τους Έλληνες και αν φτάσει η κουβέντα στα γνωστά θέματα, θα το ξεπεράσουν με ευγένεια – οφείλω να ομολογήσω – κερνώντας σας μια ρακί! Νοιώσαμε απόλυτα ασφαλείς σε όλη τη διαμονή μας, σε όλες τις συναλλαγές μας, σε όλες τις συναναστροφές μας.

Το δεύτερο που θέλω να ξεκαθαρίσω είναι ότι τίποτα από ότι διαβάσετε δεν θα απολαύσετε αν αποφασίσετε να κάνετε το ταξίδι ακολουθώντας κάποιο τουριστικό γραφείο. Το πρόγραμμα με αυτό τον τρόπο είναι πολύ περιορισμένο, η διαμονή είναι σε συγκεκριμένη περιοχή που καμία σχέση δεν έχει με τα όσα μπορείτε να ζήσετε μόνοι σας και γενικά θα σας περιορίσει σε απόλυτο βαθμό την κίνησή σας.

Η διαδρομή από Λάρισα μέχρι Οχρίδα είναι 296 χλμ. Εκ των οποίων τα 211 χλμ μέχρι το Τελωνείο της Νίκης (σε ελληνικό έδαφος δηλαδή). Οδηγείτε από τον δρόμο προς Ελασσόνα και Κοζάνη, φτάνετε έξω από τη Φλώρινα και στρίβετε για το τελωνείο της Νίκης, από όπου θα περάσετε στη Βόρεια Μακεδονία. Απαραίτητες αστυνομικές ταυτότητες ή διαβατήρια, τα σχετικά πιστοποιητικά για covid (δεν ξέρω τι θα ισχύει την περίοδο που θα αποφασίσετε να πάτε, οπότε καλό είναι να ρωτήσετε σχετικά στο τελωνείο – τηλ. 2385045559) και βεβαίως η πράσινη κάρτα για το αυτοκίνητό σας.

Συνοπτικές οι διαδικασίες συνήθως εκεί, αν και πάντα θα συναντήσετε κίνηση, καθώς μεγάλος αριθμός κατοίκων της περιοχής μετακινείται σχεδόν καθημερινά στη γειτονική μας χώρα για ψώνια, καύσιμα κτ.λ. Κάνετε μια στάση και στο duty free (καλές προσφορές σε αλκοολούχα και κολόνιες. Για τσιγάρα προσέξτε γιατί στην επιστροφή σας υπάρχει ο σχετικός έλεγχος).

Σε 10 λεπτά είστε στα Μπίτολα (Μοναστήρι) – αξίζει ένα Σ/Κ εκεί – και ακολουθώντας μία πανέμορφη διαδρομή, σε πολύ καλό και σχετικά καινούργιο δρόμο, θα φθάσετε εύκολα στην Οχρίδα. Προσοχή μόνο στην σήμανση του δρόμου και ιδιαίτερα στα όρια ταχύτητας, αν δεν θέλετε να σας σταματήσει η “Τροχαία” της χώρας. Η δοκιμασμένη μέθοδος αποφυγής τέτοιων περιστατικών, με απόλυτη επιτυχία, είναι να βρίσκεστε μονίμως πίσω από αυτοκίνητο με Σκοπιανές πινακίδες. No problem!

Φθάνοντας στην πόλη της Οχρίδας ακολουθείτε τις ταμπέλες (ή το gps) που οδηγούν στο μοναστήρι του Οσίου Ναούμ (Sveti Naum) , αναλυτικότερα παρακάτω, βγαίνετε από την πόλη και βρίσκεστε σε μια παραλίμνια διαδρομή με μικρά ξενοδοχεία, νοικιαζόμενα σπίτια, beach bar, παραλίες, ομπρέλες θαλάσσης, γιατί εκεί αξίζει να βρεθείτε το καλοκαίρι.

Επιλογές πολλές!

Αν θα πρέπει να σας προτείνω κάτι, ανεπιφύλακτα σας λέω: Villa Mina!

Η περιοχή που βρίσκεται είναι το Lagadin (αναζητείστε το στο booking) και δείτε το ΕΔΩ

Σχετικά πιο ακριβό από το μέσο όρο της περιοχής αλλά απλά τέλειο! Καθαρό, με την πισίνα του, από την οποία απολαμβάνετε τη θέα της λίμνης, φοβερό πρωινό και εξυπηρέτηση 24 ώρες. Φιλικότατος ιδιοκτήτης που παρεμπιπτόντως φτιάχνει δικό του ρακί, με γεύση κεράσι που αξίζει να το δοκιμάσετε. Με 80 ευρώ έχετε ολόκληρο το πακέτο που θα θέλατε… Αν θέλετε κάτι πιο απλό, θα βρείτε επιλογές από 30€!

Στα 20 μέτρα από το ξενοδοχείο θα βρείτε , απλά κατεβαίνοντας στη λίμνη, το beach bar και στα δεξιά του την παραλία του lagadin, γιατί το μπάνιο στη λίμνη το καλοκαίρι είναι πραγματική απόλαυση. Τα νερά είναι κατακάθαρα, μην τα φοβηθείτε απλά δοκιμάστε μια εμπειρία που θα σας μείνει αξέχαστη… (Εντάξει δεν είναι παραλία της Μήλου ή του Αιγαίου, αλλά δεν θα σας χαλάσει καθόλου)…

Πεινάσατε;

200 μέτρα δεξιά όπως κατεβαίνετε από το ξενοδοχείο στη λίμνη, θα γνωρίσετε μια μοναδική γαστρονομική εμπειρία. Έχοντας γυρίσει τα Βαλκάνια, θα σας πω ότι για μένα τουλάχιστον, είναι το καλύτερο εστιατόριο που έχω επισκεφτεί. Φοβερό φαγητό, τέλεια εξυπηρέτηση, καθαριότητα σε απόλυτο βαθμό και τιμές Βόρειας Μακεδονίας. Όταν έρθει ο λογαριασμός θα απορείτε και θα πιστεύετε ότι έγινε κάποιο λάθος. 15 ευρώ δύο άτομα, πλήρες γεύμα και ποτά; Dva Bizera! Ξενοδοχείο 4 αστέρων (μπορείτε να το επιλέξετε και για διαμονή) και εστιατόριο 15 αστέρων!!! ΕΔΩ

Φθάσατε λοιπόν, εγκατασταθήκατε, φάγατε…ώρα για ξεκούραση.

Απολαύστε το απόγευμα το μπάνιο σας στη λίμνη ή την πισίνα, χαλαρώστε και περιμένετε τη στιγμή που ο ήλιος θα δύσει και το χρώμα του καλοκαιρινού ουρανού θα ενωθεί με αυτό των νερών της λίμνης. Είναι η ώρα της απόλυτης χαλάρωσης, του “αδειάσματος”, που σου δημιουργεί και όχι τυχαία , την αίσθηση ότι βρίσκεσαι σε κάποιο νησί, αγναντεύοντας τη θάλασσα.

Ευκαιρία για κάποιες χρήσιμες πληροφορίες:

Η Λίμνη της Οχρίδας είναι μια από τις βαθύτερες (294 μ.) και αρχαιότερες λίμνες της Ευρώπης, με μοναδικό υδατικό οικοσύστημα, το οποίο περιλαμβάνει περισσότερα από 200 ενδημικά είδη. Λόγω της σημασίας της, η λίμνη χαρακτηρίστηκε από την UNESCO Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς το 1979. Υπάρχουν τρεις πόλεις στις ακτές της λίμνης: η Οχρίδα και η Στρούγκα στην πλευρά της Βόρειας Μακεδονίας και το Πόγραδετς στην Αλβανία (που τελευταία αναπτύσσεται αρκετά τουριστικά) και ο τουρισμός – που κατέρρευσε μετά τη γιουγκοσλαβική κρίση – αποτελεί το κύριο κομμάτι της τοπικής οικονομίας. Τα νερά της είναι κατακάθαρα και διαυγή μέχρι και βάθους 20 μέτρων και πρέπει να απολαύσετε το μπάνιο σας εκεί όσο ακόμα η αστικοποίηση της περιοχής δεν την τραυματίζει σοβαρά.

Νόμισμα είναι το δικό τους δηνάριο με αναλογία 1€ = 61,5 δηνάρια.

Οι τιμές είναι πραγματικά φθηνές. Για να είμαι ειλικρινής ήταν ( γιατί τελευταία φορά που βρέθηκα εκεί ήταν το καλοκαίρι του 2019) αν και από ότι έχω μάθει δεν έχουν αλλάξει τα πράγματα. Το ποτό στα 2 €, καφές όχι πάνω από 1€, πλήρες φαγητό με 6-7 € το άτομο (να κοιτάτε και να ζητάτε πάντοτε καταλόγους), μπορείτε να πληρώσετε με κάρτα παντού, ενώ εύκολα θα συνεννοηθείτε με λίγα αγγλικά αν και πολλοί ξέρουν τα βασικά ελληνικά.

Για ταξί – θα τα πούμε και παρακάτω – πάντοτε ρωτήστε την τιμή πριν ανεβείτε. Από το Villa Mina μέχρι την πόλη της Οχρίδας, για μια απόσταση περίπου 7 χλμ θα πληρώσετε το πολύ 300 δηνάρια (5€). Οπότε δεν ανησυχείτε ούτε για το πάρκινγκ στο κέντρο της πόλης, ούτε για το αν θα πιείτε και πως θα γυρίσετε στο ξενοδοχείο, ούτε αν θα σας σταματήσει η τοπική τροχαία για έλεγχο. Προσέξτε πάντως γιατί το καλοκαίρι οι έλεγχοι για αλκοτέστ είναι καθημερινοί!

Το φαγητό θα σας αρέσει και όπως ισχύει παντού και πάντοτε, αποφύγετε τα πολύ τουριστικά εστιατόρια (Κανόνας διαχρονικός). Θα βρείτε τα πάντα από τοπική – τυπική βαλκανική κουζίνα-, ιταλική και διεθνή, ενώ υπάρχουν πραγματικά αξιόλογα εστιατόρια για να φάτε και να περάσετε καταπληκτικά… (Θα προτείνω παρακάτω)

Σπεσιαλιτέ τους η πέστροφα της λίμνης και η σχετική ψαρόσουπα. Προσωπικά κόλλησα με το γεμιστό ψαρονέφρι με μπλε τυρί. Τι ψαρόσουπα τι ψαρονέφρι… Δοκιμάστε το μπουρέκι τους με σπανάκι ή τυρί ή κιμά… Προσεγμένα και μόλις 0,80€ μια κομματάρα! Το makalo για ορεκτικό με γιαούρτι και σκόρδο (κάτι σαν τζατζίκι δηλαδή). Ειδική αναφορά στα κρασιά τους τα οποία είναι πραγματικά πολύ καλά: Τα κρασιά των Σκοπίων παίζουν πάντα δυνατά στα βραβεία και αρκετές φορές λαμβάνουν και trophies. Η βιομηχανία κρασιού στη χώρα έχει ενδιαφέρον.

Tamjanika και Vranec τοπικά και εξαιρετικά κρασιά, ενώ το ρακί πάει και έρχεται καθώς ας μην ξεχνάμε ότι εδώ είναι … Βαλκάνια!

BayofBones και Μοναστήρι του Οσίου Ναούμ…

Μόνο μπάνιο και χαλάρωση; Πάμε και μια βόλτα, ανακαλύπτοντας τη διαδρομή που οδηγεί από το Lagadin στα σύνορα της Αλβανίας… Δίπλα στη Λίμν,η μια εξαιρετική διαδρομή με εκπλήξεις και όμορφα μέρη… Από το Villa Mina η διαδρομή μέχρι το Μοναστήρι του Οσίου Ναούμ είναι 20 χλμ (και άλλα τόσα να γυρίσεις) και θα χρειαστείτε περίπου 30 λεπτά.

Συναντάτε αρχικά το Πεστάνι, ένα μικρό χωριό των 1300 κατοίκων, που σφύζει το καλοκαίρι από ζωή (εξαιρετικά παραθαλάσσια μαγαζάκια για φαγητό) και στη συνέχεια οπωσδήποτε στάση στον κόλπο των Οστών… Bay of Bones και το “Μουσείο του νερού”.

Λίγο πριν, να έχετε το νου σας, καθώς θα περάσετε από μια από τις καλύτερες παραλίες της Λίμνης, την Beach Gradishte 3 (Jungle beach). Πολύ ωραίο σκηνικό, καθαρά νερά, μουσική reggae και καφεδάκι. That’s life!

Bay of Bones αμέσως μετά… Μια αυθεντική ανακατασκευή του οικισμού παλαιολιθικών κατοικιών, ένας από τους πιο ελκυστικούς προορισμούς στην Οχρίδα .

Χρονολογείται μεταξύ 1200 και 700 π.Χ., ο αρχικός προϊστορικός οικισμός καταλάμβανε 8500 τετραγωνικά μέτρα. Η λίμνη της Οχρίδας, αρκετά ρηχή κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, επέτρεψε την ανέγερση μιας τεράστιας ξύλινης κατασκευής πάνω από το νερό, που θεωρείται από πολλούς ως ένας από τους μεγαλύτερους προϊστορικούς οικισμούς.

Η αρχαιολογική έρευνα πραγματοποιήθηκε μεταξύ 1997 και 2005, κατά την οποία ανακαλύφθηκε μεγάλος αριθμός ανασκαμμένων υπολειμμάτων.

Τα ευρήματα υποδεικνύουν έναν τεράστιο οικισμό, που υποστηρίζεται από 10.000 ξύλινους σωρούς, καθένας αγκυρωμένος στον πυθμένα της λίμνης. Οι ειδικοί τοποθετούν τον οικισμό στο τέλος της Εποχής του Χαλκού και στην αρχή της Εποχής του Σιδήρου, καθιστώντας τον ουσιαστικά ηλικίας άνω των 3000 ετών. Το όνομα Bay of Bones , αν και επινοήθηκε για να ακούγεται ελκυστικό, είναι στην πραγματικότητα αρκετά ακριβές. Ο χώρος της ανασκαφής παρείχε μια σειρά από ευρήματα, μεταξύ των οποίων ήταν άφθονα υπολείμματα ζώων και κατακερματισμένα αλλά καλά διατηρημένα αγγεία.

Ο οικισμός αριθμεί 24 αντίγραφα προϊστορικών σπιτιών, που αφηγούνται την καθημερινότητα των προϊστορικών ανθρώπων που ζούσαν στην κοινότητα.

Επισκεφθείτε το και απολαύστε το σκηνικό πληρώνοντας για είσοδο 100 δηνάρια (1,5€)…

Από εκεί διανύετε άλλα 14 χλμ και φθάνετε στο Μοναστήρι του Οσίου Ναούμ, ακριβώς δίπλα στα σύνορα με την Αλβανία.

Η Μονή είναι χτισμένη σε μικρό ύψωμα, έχει κι ένα ξενοδοχείο για όποιον θέλει να μείνει εδώ, και την κεντρική εκκλησία στο κέντρο μεγάλου προαύλιου. Ο ναός, χτισμένος γύρω στο 900, με εκπληκτικές ελληνικές τοιχογραφίες της εποχής με αχνά χρώματα και έχει κι ένα δίπλα χώρο με το μνήμα του Οσίου Ναούμ. Ο ίδιος υπήρξε μαθητής των Κυρίλλου, Μεθόδιου και Κλήμη που αγωνίστηκαν για τη διάδοση της χριστιανικής πίστης στα Βαλκάνια.

Εγώ μένω εντυπωσιασμένος από δύο πράγματα! Το πρώτο είναι η οργιώδης ομορφιά της φύσης, που τα λόγια δεν μπορούν να την περιγράψουν και το δεύτερο είναι η τουριστική έξαρση που επικρατεί! Όχι άδικα πάντως…

Θα μπορούσα να γράφω για ώρες αλλά θα σας αφήσω να το ζήσετε όταν το επισκεφθείτε. Φροντίστε να είναι άνοιξη ή καλοκαίρι γιατί το χειμώνα κατά 90% θα βρείτε το δρόμο αποκλεισμένο από παγετό ή χιόνια και δεν θα μπορέσετε να απολαύσετε τη φύση.

Εδώ βρίσκονται οι φυσικές πηγές που τροφοδοτούν τη λίμνη της Οχρίδας (ποταμός Drim), συνδέονται με τα νερά της Λίμνης Πρέσπα, φιλτράρονται μέσα από στρώματα βράχων και αναβλύζουν ξανά στην περιοχή . Είναι κατακάθαρα (μπορείτε να πιείτε).

Με ένα εισιτήριο των 5 ευρώ θα κάνετε με τη βάρκα τη βόλτα διάρκειας 45 λεπτών, που είναι πραγματικά εντυπωσιακή, φθάνοντας μέχρι το σημείο που αναβλύζουν οι πηγές! Όλα τα λεφτά η βαρκάδα, η παραλία μετά και το δεύτερο Cuba Libre, το πιο γνωστό beach bar της Λίμνης, με τις ξύλινες κατασκευές να φθάνουν μέσα στα νερά…

Τουριστικό Tip:

Αν θέλετε να συνδυάσετε την επίσκεψη στο Μοναστήρι με μια “κρουαζιέρα” στη Λίμνη δεν έχετε παρά να κατεβείτε στην Οχρίδα, στο Λιμάνι και να μπείτε σε κάποιο από τα πλοιάρια που κάνουν καθημερινά αυτό… Με 10 € το άτομο, θα πάτε μέσω λίμνης στο Μοναστήρι του Οσίου Ναούμ, θα δείτε τις όχθες της Λίμνης αλλά κυρίως θα έχετε μια πανοραμική εικόνα της Οχρίδας, από τη λίμνη που είναι πραγματικά ενδιαφέρουσα! Σε πολλές περιπτώσεις η “κρουαζιέρα” συνδυάζεται και με στάση σε κάποια από τις παραλίες και αν θέλετε να βουτήξετε… Κλείστε το εισιτήριο από το προηγούμενο βράδυ και επιλέξτε καλύτερα απογευματινό δρομολόγιο (καλοκαίρι είναι , ο ήλιος είναι ενοχλητικός!)

Αυτό που αξίζει πραγματικά είναι η πανοραμική εικόνα της παλιάς πόλης της Οχρίδας και της εκκλησίας του Αγίου Ιωάννη του Κανέο του πιο πολυφωτογραφημένου αξιοθεάτου της Οχρίδας σύμφωνα με τους ειδικούς. Θα δείτε και το πρώην εξοχικό (ένα από τα πολλά του Τίτο) Vila Biljana , περιουσία σήμερα του κράτους της Βόρειας Μακεδονίας και το οποίο έχει – λογικό είναι – φοβερή θέα προς την παλιά πόλη της Οχρίδας.

Στη μετα-Γιουγκοσλαβική εποχή, η Vila Biljana άρχισε να χρησιμοποιείται από πολιτικούς της χώρας. Σήμερα, η βίλα ανήκει στην κυβέρνηση της Βόρειας Μακεδονίας, της οποίας οι πολιτικοί τη χρησιμοποιούν ως προσωπική τους καλοκαιρινή βίλα (ενώ χρησιμοποιείται επίσης για να φιλοξενήσει αξιωματούχους και διπλωματικούς απεσταλμένους). Δεδομένου ότι η βίλα φιλοξενεί κυβερνητικούς πολιτικούς “υψηλού επιπέδου”, η πρόσβαση είναι αυστηρά απαγορευμένη για το κοινό.

Να κάνω μια μικρή παρένθεση: Είναι γνωστό ότι ο Τίτο είχε ακριβά γούστα! Στη διάρκεια της θητείας του σαν πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας, απέκτησε 34 εξοχικές κατοικίες , στα ωραιότερα μέρη της χώρας του! Κάστρα, κυνηγετικές κατοικίες, παραθαλάσσια αρχοντικά, πολυτελή παλάτια… Πολλά χτίστηκαν από την αρχή , άλλα αποκτήθηκαν μέσω της διαδικασίας εθνικοποίησης, από τη βασιλική οικογένεια Karađorđević της Γιουγκοσλαβίας. Είπαμε σοσιαλισμός και … αυτοδιαχείριση!

Αν μη τι άλλο γυρίζετε στο ξενοδοχείο σας γεμάτοι εικόνες!

Και το βράδυ; Φυσικά Οχρίδα by night!

Γιατί το καλοκαίρι η Οχρίδα μετατρέπεται σε μια πολύβουη πόλη, με κόσμο να τριγυρνά στους δρόμους της και τα μαγαζιά της, με υπέροχα μπαράκια, club, ταβέρνες, lounge bars και σας προσφέρει τα πάντα!

Έχοντας ζήσει την πόλη και τις άλλες εποχές, μπορώ να πω με σιγουριά ότι το καλοκαίρι η Οχρίδα είναι απλά εντυπωσιακή, με πολλές επιλογές για να μην βαρεθείτε ούτε μια βραδιά.

Με 5 ευρώ στο ταξί φθάνετε στο κέντρο της πόλης, απολαμβάνετε τη βόλτα σας στον κεντρικό πεζόδρομο ( Petar Chaulev) χαζεύοντας τα μαγαζιά, στα οποία θα βρείτε σίγουρα κάτι να αγοράσετε (παρεμπιπτόντως στο τέλος του πεζόδρομου υπάρχει το Waikiki με προϊόντα στη μισή τιμή από τα ίδια στην Ελλάδα!) , πιείτε τον καφέ σας δίπλα στη λίμνη, στο Porta (η αίσθηση του νησιού κυριαρχεί!) και περπατώντας στο δρόμο δίπλα από τη λίμνη, που οδηγεί στο κάστρο του Σαμουήλ, επιλέξτε για τη συνέχεια ένα από τα πολλά μπαρ για το ποτό σας…

Lotos, Momir, NOA Lounge Bar, Liquid και φυσικά στο ένα και μοναδικό Cadmo lounge bar, με ζωντανή μουσική τα περισσότερα βράδια, με την καταπληκτική του εξέδρα στη λίμνη, όπου θα απολαύσετε υπέροχο φαγητό, καθαρό ποτό και αξέχαστα βράδια…

Τελειώσαμε;

Για πίτσα στη Leonardo, στον από πάνω δρόμο Tsar Samoil και στην πλατεία της Αγίας Σοφίας στη Via Sacra. Εκεί, στην πλατεία Αγίας Σοφίας, απέναντι από την ομώνυμη εκκλησία, θα βρείτε και την καλύτερη ταβέρνα της Οχρίδας τηνSveta Sofia

Φαγητό άλλου επιπέδου, παραδοσιακές γεύσεις, φοβερά κρεατικά , κρασιά και βιολιά να παίζουν για εσάς όλο το βράδυ. Αν δεν δοκιμάσετε … απλά θα χάσετε!

Και για after καταστάσεις εννοείται Jazz in, λίγο πιο κάτω από την Sveta Sofia, μετά τη 01.00 και προς το κέντρο το Duck Café, με jazz blues rock μουσική (Εννοείται ζωντανή μετά τη 01.00) και το Cuba Libre Night club λίγο πιο πάνω.

Από τιμές; Καλύτερες δεν γίνεται… Καφέ 1€, ρακί 1€, ποτό στα 2,5€, μπύρα 1€, φαγητό τα δύο άτομα γύρω στα 15€ (με κρασί), ενώ για μια οικογενειακή πίτσα δεν θα πληρώσετε πάνω από 5€. Αυτά πληρώναμε το καλοκαίρι του 2019 (προ κορωνοϊού), φαντάζομαι ότι οι όποιες αλλαγές θα είναι μικρές…

Αν αντέχετε ακόμη, επιστροφή με ταξί στο ξενοδοχείο, τραπεζάκι δίπλα στην πισίνα και απολαύστε το αυγουστιάτικο φεγγάρι πάνω από τη λίμνη για …όσο μένουν τα μάτια σας ανοιχτά.

Να μην ξεχάσω να σας πω ότι, είναι προτιμότερο να πληρώνετε είτε σε τοπικό νόμισμα (μπορείτε να ανταλλάξετε τα ευρώ σε κάποιο από τα ανταλλακτήρια ή σε κάποια τράπεζα) ή με κάρτα. Δέχονται ευρώ παντού αλλά η στρογγυλοποίηση γίνεται πάντοτε προς τα πάνω…

Tip για όλους:

Καλοκαίρι, λίμνη, Οχρίδα, Beach bar; Cuba libre!!!

Το απόλυτο beach bar που δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από κάποιο αντίστοιχο σε νησί! Καταπληκτικές εγκαταστάσεις, εξέδρα μέσα στη Λίμνη, με ομπρέλες , μεγάλες μαξιλάρες και ξαπλώστρες, ανοιχτό από το πρωί μέχρι αργά το βράδυ. Μπορείτε να πείτε από καφέ μέχρι ποτό και να φάτε (προσεγμένη η κουζίνα του).

Το βράδυ ετοιμαστείτε για μουσικά happenings, latin καταστάσεις και ζωντανές μπάντες για ατελείωτα πάρτυ!!! 3χλμ περίπου από την πόλη της Οχρίδας, στη μέση της διαδρομής Οχρίδα – Villa Mina… Καλού κακού πριν πάτε κάντε ένα τηλέφωνο να κλείσετε τραπέζι ή ξαπλώστρα, ειδικά όταν υπάρχουν και μουσικά happenings (00389 75 357 545)

Αν δεν πάτε, δεν έχετε δει τίποτα!

Tip για τους λάτρεις του αυθεντικού:

Ακριβώς πίσω από το Porta… και το ξενοδοχείο Aleksandria, στον παραλιακό δρόμο, βρίσκεται ένα μικρό μαγαζάκι, που θυμίζει παράγκα, το Podrum Ohrid.

Καθίστε στα παλιά ξύλινα τραπεζάκια του και δοκιμάστε το φαγητό του. Παραδοσιακή τοπική κουζίνα αλλά και ψητά σχάρας. Λαχανοντολμάδες με μπέικον, φασόλια στη γάστρα, μελιτζάνες μαγειρεμένες με ντομάτες και έναν εξαιρετικό vegetarian γύρο, κάποιες προτάσεις που πρέπει να δοκιμάσετε!

Αντί επιλόγου…

Αν ψάχνετε ένα μέρος, που χωρίς να πληρώσετε μια περιουσία, θα χαλαρώσετε, θα ξεκουραστείτε, θα δείτε πράγματα, θα απολαύσετε φύση, θα φάτε εξαιρετικά και θα διασκεδάσετε, θα σας πρότεινα χωρίς κανένα ενδοιασμό, λίγες ημέρες στην Οχρίδα.

Αρκεί να πάτε με το δικό σας αυτοκίνητο, να αποφύγετε τη διαμονή στη Στρούγκα ή την πόλη της Οχρίδας , να μείνετε στην περιοχή του Lagadin και να μην φοβηθείτε να βουτήξετε στη λίμνη…

ΥΓ

Δεν αναφέρω λεπτομέρειες για την πόλη της Οχρίδας γιατί θα τα πούμε αναλυτικά κάποια άλλη φορά!

Καληνύχτα Κεμάλ!

Καληνύχτα Κεμάλ
“…νικημένο μου ξεφτέρι δεν αλλάζουν οι καιροί,
με φωτιά και με μαχαίρι πάντα ο κόσμος προχωρεί
Καληνύχτα Κεμάλ, αυτός ο κόσμος δε θα αλλάξει ποτέ
Καληνύχτα…”
Αυτοί οι στίχοι του Νίκου Γκάτσου, από το αγαπημένο τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι,
γυρνάνε στο μυαλό μου αυτές τις ημέρες, καθώς παρακολουθώ τα όσα συμβαίνουν στην
Ουκρανία.
Και παρ’ όλες τις εφηβικές ψευδαισθήσεις για την αλλαγή του κόσμου και της κοινωνίας,
για την παγκόσμια ειρήνη και δικαιοσύνη, για την αυτοδιάθεση των λαών και τη συνύπαρξη
όλων σε έναν πλανήτη διαφορετικό από αυτόν που γνώρισαν οι προηγούμενες γενιές,
προσγειώνομαι και πάλι στην απλή πραγματικότητα και στον σκληρό ρεαλισμό, που
καταλήγει στην επικράτηση του ισχυρού, στην ήττα του αδύναμου και στη μοναχική πορεία
όσων προσδοκούν σε κάτι περισσότερο, από αυτό που αντιστοιχεί στο μέγεθος της
ιστορικής τους διαδρομής.
Δεν είμαι διεθνολόγος ούτε θα διεκδικήσω αυτόν τον τίτλο.
Υπάρχουν οι ειδικοί, αν και το να αναζητάς αντικειμενική κρίση, μέσα σε αυτόν τον
κυκεώνα εξαρτήσεων και λεπτών ισορροπιών, είναι σα να ψάχνεις βελόνα στα άχυρα…
Αφήνω και τις σχετικές στρατιωτικές και επιχειρησιακές αναλύσεις για τους “κατά
επάγγελμα ειδικούς”, που γέμισαν τις τηλεοπτικές οθόνες, ξεφυτρώνοντας σαν μανιτάρια,
γεμάτοι γνώση – πόσο τους ζηλεύω- για τα πάντα: Τι αριθμούς στρατιωτικών δυνάμεων, τι
σχέδια επιχειρήσεων, τι γνώση όλων των ιδιαίτερων συνθηκών ενός πολέμου, τι εκτιμήσεις
για την επόμενη κίνηση των δύο πλευρών, τι… Τα πάντα και σε τιμή ευκαιρίας!
Δυο απλά πράγματα θα ήθελα απλά να σας μεταφέρω:
Δεν ξυπνήσαμε , μετά την εισβολή της Ρωσίας, σε έναν “αλλιώτικο κόσμο”, όπως με
μεγάλη δόση ρομαντισμού πολλοί υποστήριξαν.
Ξυπνήσαμε και ξυπνάμε στον ίδιο κόσμο, που κυριαρχεί το “δίκαιο του ισχυρού”, που
τρελοί και παρανοϊκοί ηγέτες νοιώθουν ότι “ήρθε η στιγμή να συνομιλήσουν μόνοι τους με
την ιστορία”, που πολιτικοί συμβιβασμοί και συμφέροντα καθορίζουν τύχες εθνών και
λαών, που η στρατιωτική δύναμη, τα όπλα και το αίμα βάφουν τις γραμμές των νέων
συνόρων.
Ξυπνήσαμε στον ίδιο κόσμο, που οι “αδύναμες χώρες” απειλούνται από τις ισχυρές, που οι
“λυκοσυμμαχίες” στη δύσκολη στιγμή παύουν να υπάρχουν, που απλοί άνθρωποι από τη
μια στιγμή στην άλλη χάνουν τις ζωές τους και ανακαλύπτουν το δρόμο της προσφυγιάς.
Ξυπνήσαμε στον ίδιο κόσμο, με τα ίδια προβλήματα, με τις ίδιες ανισότητες, με την αδικία
και το φόβο για το αύριο.
Οι αφορμές είναι διαφορετικές αλλά το παιχνίδι στην ουσία το ίδιο: Όπως στην Κύπρο,
όπως στη Βόρεια Αφρική, όπως στη Συρία, όπως σήμερα στην Ουκρανία ή αύριο κάπου
αλλού…
Δεν τον αλλάξαμε τον κόσμο όταν έπρεπε και σήμερα πληρώνουμε το κόστος της
αδυναμίας μας.
Και το δεύτερο…
«Αυτό το πρωινό, υπερασπιζόμαστε το κράτος μας μόνοι μας. Όπως χθες, οι πιο
δυνατές δυνάμεις του κόσμου κοιτάζουν από απόσταση», είπε σε ένα του διάγγελμα ο
Ουκρανός πρόεδρος…
20 λέξεις για να περιγραφεί η πιο σκληρή αλήθεια. Αυτή της μοναξιάς την ώρα της κρίσης.
Το να μπορείς να υπερασπιστείς μόνος σου τη χώρα σου αν έρθει η στιγμή… Γιατί αν
αποκοιμηθείς με τις “διαβεβαιώσεις” των άλλων και ξεχαστείς στις υποσχέσεις όσων θα
βρίσκονται από απόσταση, το έχασες το παιχνίδι…
Προφανώς και πρέπει να φτιάξεις τις συμμαχίες σου, να χτίσεις φιλίες και συνεργασίες,
αλλά δε γίνεται να βάζεις την άμυνα της χώρας σου σε δεύτερο πλάνο.

Ούτε βέβαια να επιχειρηματολογείς λαϊκίζοντας για το “πόσα σχολεία θα μπορούσαμε να
χτίσουμε αν δεν αγοράζαμε τα Rafale”…
ΥΓ
Το ότι σε αυτή τη χώρα υπάρχουν πολίτες αλλά και κόμματα, που υποστηρίζουν έναν
παρανοϊκό αρχηγό κράτους, που δε διστάζει να βάλει σε κίνδυνο ολόκληρο τον κόσμο, να
εισβάλει σε άλλη χώρα, να απειλήσει τους πάντες και τα πάντα, να ερμηνεύσει “κατά το
δοκούν” την ιστορία και να επιχειρήσει να την ξαναγράψει, είναι πραγματικά λυπηρό.
Το ότι οι ίδιοι θεωρούν πως ο Πούτιν θα “μας δώσει” πίσω την Αγιά Σοφιά και θα εξοντώσει
τον εχθρό μας (παρόλο που του πουλά οπλικά συστήματα)… είναι πραγματικά επικίνδυνο.

Από τα «τσίγκινα βρακιά» στον … Παπαρατσένκο!

Πάει πολύς καιρός, που μια συζήτηση στη Βουλή προκαλούσε ενδιαφέρον. Ακόμη και αν αυτή αφορούσε πρόταση μομφής κατά της Κυβέρνησης,  που θεωρητικά θα μπορούσε να οδηγήσει μέχρι και σε εκλογές. Θεωρητικά πάντα, γιατί κανείς δεν θα στοιχημάτιζε σε μια τέτοια πιθανότητα…

Νομίζω ότι όλοι είχαν προεξοφλήσει το πως θα εξελισσόταν η συζήτηση, τι θα χρησιμοποιούσε ο καθένας για επιχειρήματα, τι θα ακούγονταν στη Βουλή και πως θα έκλεινε ένα τριήμερο, το οποίο γρήγορα θα ξεχαστεί.

Προσπαθώ να βρω κάτι ενδιαφέρον από τη συζήτηση και δεν τα καταφέρνω, εκτός ίσως από μικρές αναλαμπές κοινοβουλευτικού λόγου, σε μια έρημο επιχειρημάτων, που για μια ακόμη φορά προσεγγίζουν το πολιτικό κουτσομπολιό ή στην καλύτερη περίπτωση μια αντιπαράθεση μέτριων συνδικαλιστών, σε φοιτητικό αμφιθέατρο.

Είναι κουραστική η επανάληψη των ίδιων επιχειρημάτων ένθεν κακείθεν, που αναπαράγουν από τη μια, την υποχώρηση της σοβαρής πολιτικής σκέψης ( και κατά συνέπεια και του λόγου) και από την άλλη, την αγωνία της περιχαράκωσης των πολιτικών χώρων, όπως το αντιλαμβάνεται ο καθένας.

Αντιπαραθέσεις του τύπου “είσαι ο Γκέμπελς της ΝΔ και εσύ ο Μπέρια του ΣΥΡΙΖΑ” δεν συναντάς ούτε σε καφενεία, τη στιγμή μάλιστα που η ελληνική κοινωνία βιώνει το vertigo της οικονομικής συμπίεσης από τις αυξήσεις στα είδη βασικής ανάγκης, της εκτόξευση των τιμών ρεύματος και φυσικού αερίου, της συνεχιζόμενη άδικης φορολογίας, της κατάρρευσης των μικρών επιχειρήσεων σε συνδυασμό με τις επιπτώσεις από την προβληματική διαχείριση της πανδημίας…

Μια κοινωνία σε βαθιά κατάθλιψη, που αδυνατεί να βρει διεξόδους, που νοιώθει εγκαταλελειμμένη, ανασφαλής και απογοητευμένη δεν μπορεί να αποδεχθεί ούτε την υπερφίαλη αντιμετώπιση των πάντων, από τον Πρωθυπουργό, ούτε την  ανούσια κριτική ενός αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης, που  βρίσκεται αιχμάλωτος από τα αποτελέσματα  των δικών του επιλογών, σαν πρόεδρος Κυβέρνησης…

Μια “κοκορομαχία” έχει το ενδιαφέρον μιας … κοκορομαχίας και τίποτα παραπάνω.

Και είναι πια απίστευτα κουραστική αλλά και υποτιμητική για την συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών, που αντιλαμβάνονται ότι, από τους φορείς αυτών των λογικών, δεν έχουν να περιμένουν τίποτα.

Θέλουν σοβαρότητα, ρεαλισμό, υπευθυνότητα και προτάσεις που να απαντούν στα πραγματικά τους προβλήματα. Θέλουν την πολιτική, να ξαναγίνει χρήσιμη για αυτούς. Θέλουν να μπορέσουν να εμπνευστούν, να πιστέψουν, να εμπιστευτούν.

Για αυτό και αλλάζει το πολιτικό σκηνικό…

ΥΓ 1

Οι κουταβακισμοί του Πολάκη με τα “τσίγκινα σωβρακάκια”, όσο γίνονται ανεκτοί από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, τόσο θα υπογραμμίζουν τη συνυπευθυνότητά της στην ποδοσφαιροποίηση της πολιτικής. Μην απορήσουν με τις επόμενες δημοσκοπήσεις…

ΥΓ 2

Μακράν η καλύτερη στιγμή – τουλάχιστον με χιούμορ – η αναφορά Κουτσούμπα στον ιστορικό Ρατσένκο , που παρουσίασε αποχαρακτηρισμένα έγγραφα από τα  Ρωσικά κρατικά αρχεία, για το ρόλο του ΚΚΕ στη διάρκεια του εμφυλίου. Ο Ρατσένκο… έγινε Παπαρατσένκο από το στόμα του Δ. Κουτσούμπα. Για την ουσία των εγγράφων… κάποια άλλη φορά.

ΗΤΑΝ ΚΑΙ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΕΔΩ!

Ήταν και θα είναι πάντοτε ΕΔΩ!

Στη μεγάλη του συναυλία στο γήπεδο Αλκαζάρ, λίγο μετά την πτώση της χούντας, όπου βρέθηκα – μικρό παιδί ακόμα- χάρη στην επιμονή του γείτονά μου… Πρωτόγνωρες εικόνες και συναισθήματα για μένα τότε: οι μουσικές, οι σφιγμένες γροθιές, τα κόκκινα λάβαρα και ο ενθουσιασμός που ξεχείλιζε από τις χιλιάδες του κόσμου Ήταν ο Μίκης της Αντίστασης, του Αγώνα για τη Δημοκρατία, σημαιοφόρος και ενορχηστρωτής μιας συναυλίας ονείρων και ελπίδας.

Στις πρώτες μου πολιτικές αναζητήσεις στα μαθητικά μου χρόνια και στους γιορτασμούς του Πολυτεχνείου, τότε, με το φόβο της αντίδρασης από τη σκληρή μας Λυκειάρχη… Ήταν εκεί με το «σφαγείο», με τον Ανδρέα «που χτυπούσαν το βράδυ στην ταράτσα». Το απόλαυσα μαζί και την αποβολή!

Ήταν πάντοτε στη μεγάλη μου απορία εκείνων των χρόνων της νιότης: Πως μπορεί να γουστάρω τους Rolling Stones και τους Led Zeppelin, αλλά να ξεσηκώνομαι με το «θα σημάνουν οι καμπάνες»; Είναι σωστό;

Ήταν στις μεγάλες κομματικές παρέες, στα ταβερνάκια των φοιτητικών χρόνων, όταν γινόμασταν ένα τραγουδώντας τη Δραπετσώνα… «Κράτα το χέρι μου και πάμε αστέρι μου… Εμείς θα ζήσουμε κι ας είμαστε φτωχοί»Ήταν στις μεγάλες, τις ανεπανάληπτες προεκλογικές συγκεντρώσεις της δεκαετίας του ’80, λίγο πριν ανέβει στην εξέδρα ο Ανδρέας… Ένα το χελιδόνι και … «για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολλή. Θέλει νεκροί χιλιάδες να `ναι στους τροχούς. Θέλει κι οι ζωντανοί να δίνουν το αίμα τους» Ήταν ο Μίκης της Ανάτασης.

Ήταν στην Κούβα το 1986 (φοιτητής ακόμα), όταν μια παρέα Κουβανών ακούγοντας ότι είμαι Έλληνας, άρχισαν να φωνάζουν “Μίκης canto general”…Ήταν ο Μίκης του κόσμου… Ο παγκόσμιος Έλληνας, που το όνομά του ακουγόταν στις άκρες της οικουμένης…

Ήταν στις πολιτικές αντιπαραθέσεις της περιόδου του ’89. Στην «αχώνευτη» έκπληξη της υπουργοποίησης του στην Κυβέρνηση Μητσοτάκη. Ήταν ο Μίκης της πολιτικής, με τον οποίο ποτέ δεν συμφώνησα, αλλά ταυτόχρονα και ο Μίκης της ανατροπής των δεδομένων μιας ολόκληρης εποχής.

Σταματώ εδώ γιατί δεν θα ‘χω τελειωμό… Ήταν και θα είναι ο Μίκης που αγαπήσαμε όλοι μας. Και σε αυτή την αγάπη υπάρχουν κοινά σημεία.

Όσο διαφορετικοί και αν είμαστε, όσο αλλιώτικους δρόμους κι αν ακολουθούμε καθώς… η ζωή τραβά την ανηφόρα.

Σεβασμός, υπόκλιση και αιώνια ευγνωμοσύνη σε μια τεράστια προσωπικότητα που, εκτός των άλλων, μας δίδαξε μέχρι το βιολογικό του τέλος, το πώς πρέπει να αγωνίζεσαι για αυτά που πιστεύεις.

Τι όμορφο και τι μοναδικό να σε τιμά ολόκληρος ο λαός!

Αιώνιος και απέθαντος!

Η ιστορία πίσω από μια φωτογραφία!

Για τη Λίμνη Μπλέντ τα είπαμε και άλλες φορές. Μοναδικός προορισμός που θα πρέπει  οπωσδήποτε να τον επισκεφθείτε… Περισσότερες λεπτομέρειες μπορείτε να διαβάσετε  ΕΔΩ!

Χαζεύοντας τις παλιές φωτογραφίες στη διάρκεια της καραντίνας, θυμήθηκα αυτή…

Βρίσκομαι στο μικρό νησάκι της Λίμνης, με τον καθολικό ναό της Παναγίας, στα σκαλιά που σε οδηγούν από το μέρος που αποβιβάζουν τον κόσμο οι βαρκούλες pletna στην κορυφή που βρίσκεται ο ναός…

Πίσω στη φωτογραφία και ανάμεσα στα δένδρα της άλλης πλευράς της λίμνης φαίνεται μια τσιμεντένια κατασκευή, λίγο ξένη με το περιβάλλον και καθόλου ελκυστική με την πρώτη ματιά!

Αν όμως κάποιος σας έλεγε ότι αυτό είναι το σημείο που φιλοξένησε ηγέτες από όλο τον κόσμο αλλά και διάσημους stars, ανάμεσα στους οποίους οι: Ελίζαμπεθ Τέιλορ, Ρίτσαρντ Μπάρτον, Σοφία Λόρεν, Κάρλο Πόντι, Τζίνα Λολομπρίτζιντα…

Ε! τότε η ιστορία αποκτά ενδιαφέρον…

Αν σας έλεγε μάλιστα ότι όλα αυτά συνέβαιναν επί Τίτο, λογικό θα ήταν να αναρωτηθείτε τι σχέση έχει η επανάσταση με την πολυτέλεια αυτού του τύπου ή πως μπορεί να συνδυαστεί ένα cocktail party , με ατελείωτη χλιδή με τη ζωή του υπόλοιπου απλού κόσμου στη Γιουγκοσλαβία της δεκαετίας του ’60 και  του ‘70;

Μία από τις μεγάλες ειρωνείες κάθε υποτιθέμενης κομμουνιστικής «ουτοπίας», στην οποία όλοι οι άντρες και οι γυναίκες υποτίθεται πως έπρεπε να είναι ίσοι, είναι η πολυτέλεια στην οποία μαθαίνουν να ζουν τα μεγάλα «στελέχη». Είναι άλλωστε πιο εύκολο να στέλνει ο μεγάλος αυτοκράτορας  τη μυστική αστυνομία για να συγκεντρώσει τους πολιτικούς εχθρούς, απολαμβάνοντας ένα ποτήρι ακριβής σαμπάνιας!

Το κτίριο λοιπόν που φαίνεται στη φωτογραφία είναι  το Cafe Belvedere, γνωστό και ως Tito’s Tea Room . Κυριολεκτικά απίστευτο προσφέροντας μοναδική θέα στα σλοβενικά βουνά και τη λίμνη Bled.

Ο Τίτο δεν έκρυψε ποτέ την αγάπη του για τις πολυτέλειες του «καταραμένου» Δυτικού κόσμου… Μέχρι το 1974, ο Γιουγκοσλάβος Πρόεδρος είχε στη διάθεσή του 32 επίσημες κατοικίες, το γιοτ Galeb («γλάρος»), ένα Boeing 727 ως προεδρικό αεροπλάνο και το Blue Train…

Αφού σταθεροποιήθηκε στην εξουσία το 1943 στη μέση του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, ο Τίτο κατεδάφισε το αρχικό καλοκαιρινό παλάτι που απολάμβανε η γαλαζοπράσινη αριστοκρατία του πρώην βασιλιά της χώρας . Στη συνέχεια ανέθεσε στον φημισμένο αρχιτέκτονα της Σλοβενίας Jože Plečnik να δημιουργήσει ένα σύγχρονο αρχοντικό στη θέση του. Ο Τίτο ήθελε κάτι που να ταιριάζει στην εικόνα μιας «σύγχρονης» χώρας που  κοιτάζει μπροστά.

Ταυτόχρονα εκτός από την καλοκαιρινή κατοικία στο Bled, έμενε στο Βελιγράδι, πρωτεύουσα της Γιουγκοσλαβίας στην επίσημη κατοικία που ονομάζεται Beli dvor και είχε μια ξεχωριστή ιδιωτική κατοικία. Στα νησιά Brijuni είχε την κρατική θερινή κατοικία από το 1949…

Εκεί λοιπόν στις όχθες της λίμνης Bled, μέσα στα βουνά της ανεξάρτητης Σλοβενίας, ο Τίτο έζησε μια ζωή πολυτέλειας. Ολόκληρες κυβερνητικές υπηρεσίες μετακόμιζαν εκεί κατά τους καλοκαιρινούς μήνες και  οι γειτονικές πόλεις έγιναν ένα είδος επαρχιακής πρωτεύουσας για την καλοκαιρινή σεζόν.

Εκεί λοιπόν , στο Tito’s Tea Room ,οι ηγέτες από όλο τον κόσμο αλλά και γνωστοί ηθοποιοί – επίσημοι καλεσμένοι του προέδρου – απολάμβαναν το κοκτέιλ τους , αναμένοντας τη συνάντηση με τον ηγέτη της χώρας, απολαμβάνοντας μια θέα μοναδική και αξεπέραστη. Τίποτα προφανώς δεν είναι τυχαίο!

Ακόμα και σήμερα , όταν πίνεις τον καφέ σου εκεί δεν μπορεί παρά να νοιώθεις ένα δέος για όλα όσα συνέβησαν εκεί!

Αν αναρωτηθείτε: εντάξει εκεί πίνανε το τσάι τους, καπνίζαν τα πούρα τους, απολάμβαναν τα κοκτέιλς, αλλά που έμεναν;

Ελάχιστα πιο μακριά βρίσκεται το εξοχικό! Σήμερα λειτουργεί σαν ξενοδοχείο «Vila Bled» και αν το επισκεφθείτε θα αντιληφθείτε το μέγεθος της πολυτέλειας μέσα στην οποία ζούσανε τον καιρό εκείνο οι … εκλεκτοί!

Όταν η Σλοβενία αποχώρησε από τη Γιουγκοσλαβία, η κατοικία της Bled παραδόθηκε στη νέα κυβέρνηση. Λειτουργούσε για λίγο ως ξενοδοχείο, χωρίς να αλλάξει   το αρχικό του στιλ της δεκαετίας του 1950. κρατώντας  αυτό το περίεργο μείγμα κομμουνιστικής λιτότητας και ηδονιστικής πολυτέλειας. Ωστόσο, μετά από μια περίοδο κακοδιαχείρισης και κακής χρηματοδότησης, η βίλα έκλεισε τελικά.

Αλλά, ευτυχώς, το 2013 όλα άλλαξαν. Η «Vila Bled» άνοιξε τις πόρτες της. Ήταν αρκετά έξυπνοι τελικά, για να αξιοποιήσουν την απομακρυσμένη τοποθεσία της βίλας, τη συναρπαστική ιστορία και την παράξενα νοσταλγική αισθητική.

Σήμερα, το Cafe Belvedere  είναι  ανοιχτό το καλοκαίρι για να εξυπηρετεί τους επισκέπτες του, προσφέροντας ταυτόχρονα την πιο όμορφη θέα στη λίμνη Bled.

Αν βρεθείτε στη Λίμνη Μπλεντ πρέπει οπωσδήποτε να απολαύσετε το καφέ σας εκεί!

Ο ιός της κούρασης Η Covid-19 μας οδήγησε σε μια συλλογική κόπωση

af_han_byung-chul_copyright_s_fischer_verlagΑπό τον Byung-Chul Han

Η Covid-19 είναι ένας καθρέφτης που αντανακλά τις κρίσεις της κοινωνίας μας. Καθιστά πιο ορατά τα παθολογικά συμπτώματα που υπήρχαν πριν από την πανδημία. Ένα από αυτά τα συμπτώματα είναι η κόπωση. Όλοι αισθανόμαστε κάπως κουρασμένοι. Αυτή είναι μια θεμελιώδης κόπωση που μας συνοδεύει παντού και όλη την ώρα, όπως οι προσωπικές μας σκιές. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας αισθανθήκαμε ακόμη πιο κουρασμένοι. Η αδράνεια που μας επιβλήθηκε κατά την διάρκεια του lockdown μας κούρασε. Μερικοί άνθρωποι ισχυρίζονται ότι ενδέχεται να ανακαλύψουμε ξανά την ομορφιά του ελεύθερου χρόνου, ότι η ζωή μπορεί να επιβραδυνθεί. Στην πραγματικότητα, ο χρόνος κατά τη διάρκεια της πανδημίας δεν διέπεται από τον ελεύθερο χρόνο και την επιβράδυνση αλλά από την κούραση και την κατάθλιψη.

Γιατί νιώθουμε τόσο κουρασμένοι; Σήμερα, η κόπωση φαίνεται να είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο. Πριν από δέκα χρόνια, δημοσίευσα ένα βιβλίο, The Burnout Society, στo οποίo περιέγραψα την κούραση ως μια ασθένεια που πλήττει τη νεοφιλελεύθερη κοινωνία των επιτυχημένων. Η κούραση που βιώθηκε κατά την πανδημία με ανάγκασε να ξανασκεφτώ το θέμα. Η δουλειά, ανεξάρτητα από το πόσο δύσκολη είναι, δεν προκαλεί θεμελιώδη κόπωση. Μπορεί να έχουμε εξαντληθεί μετά τη δουλειά, αλλά αυτή η εξάντληση δεν είναι η ίδια με τη θεμελιώδη κόπωση. Η εργασία τελειώνει σε κάποιο σημείο. Ο εξαναγκασμός στον οποίο υποβάλλουμε τον εαυτό μας για να πετύχουμε εκτείνεται πέρα από αυτό το σημείο. Μας συνοδεύει κατά τη διάρκεια του ελεύθερου χρόνου, μας βασανίζει ακόμη και στον ύπνο μας, και συχνά οδηγεί σε άυπνες νύχτες. Δεν είναι δυνατόν να ανακάμψουμε από τον καταναγκασμό για επιτυχία. Αυτή η εσωτερική πίεση, ειδικά, μας κάνει να κουραζόμαστε. Υπάρχει επομένως μια διαφορά μεταξύ της κούρασης και της εξάντλησης. Το σωστό είδος εξάντλησης θα μπορούσε ακόμη και να μας απαλλάξει από την κούραση.

Οι ψυχολογικές διαταραχές όπως η κατάθλιψη ή η εξουθένωση είναι συμπτώματα βαθιάς κρίσης ελευθερίας. Είναι ένα παθολογικό σήμα, που δείχνει ότι η ελευθερία σήμερα μετατρέπεται συχνά σε καταναγκασμό. Πιστεύουμε ότι είμαστε ελεύθεροι. Αλλά πραγματικά εκμεταλλευόμαστε τον εαυτό μας με πάθος μέχρι να καταρρεύσουμε. Συνειδητοποιούμαστε και βελτιστοποιούμαστε έως τον θάνατο. Η ύπουλη λογική της επιτυχίας μας αναγκάζει μόνιμα να ξεπεράσουμε τους εαυτούς μας. Μόλις πετύχουμε κάτι, θέλουμε να πετύχουμε περισσότερα, δηλαδή θέλουμε να ξεπεράσουμε τον εαυτό μας και πάλι. Φυσικά, είναι αδύνατο να υπερβούμε τον εαυτό μας. Αυτή η παράλογη λογική οδηγεί τελικά σε κατάρρευση. Το υποκείμενο της επιτυχίας πιστεύει ότι είναι ελεύθερο, αλλά είναι στην πραγματικότητα υπόδουλο. Είναι μια απόλυτη δουλεία στο βαθμό που εκμεταλλεύεται εθελοντικά τον εαυτό του, ακόμη και χωρίς την παρουσία κάποιου κυρίαρχου.

Η νεοφιλελεύθερη κοινωνία της επιτυχίας καθιστά δυνατή την εκμετάλλευση ακόμη και χωρίς κυριαρχία. Η πειθαρχική κοινωνία με τις εντολές και τις απαγορεύσεις της, όπως αναλύθηκε από τον Michel Foucault στο Discipline and Punish , δεν περιγράφει τη σημερινή κοινωνία των επιτευγμάτων. Η κοινωνία των επιτευγμάτων εκμεταλλεύεται την ίδια την ελευθερία. Η αυτο-εκμετάλλευση είναι πιο αποτελεσματική από την εκμετάλλευση από άλλους επειδή συμβαδίζει με ένα αίσθημα ελευθερίας. Ο Κάφκα εξέφρασε με μεγάλη σαφήνεια το παράδοξο της

ελευθερίας του σκλάβου που πιστεύει ότι είναι ο αφέντης. Σε έναν από τους αφορισμούς του γράφει: «Το ζώο αρπάζει το μαστίγιο από τον αφέντη του και κτυπά τον εαυτό του για να γίνει κυρίαρχο, χωρίς να ξέρει ότι αυτή είναι μόνο μια φαντασία που παράγεται από έναν νέο κόμπο στο μαστίγιο του κυρίαρχου» Αυτή η μόνιμη αυτομαστίγωση μας κάνει κουρασμένους και, τελικά, καταθλιπτικούς. Από μια άποψη, ο νεοφιλελευθερισμός βασίζεται στην αυτομαστίγωση.

Αυτό που είναι παράξενο για την Covid-19 είναι ότι όσοι νοσήσουν, υποφέρουν από ακραία κόπωση και κούραση. Η ασθένεια φαίνεται να προσομοιώνει τη θεμελιώδη κόπωση. Και υπάρχουν όλο και περισσότερες αναφορές ασθενών που έχουν αναρρώσει, αλλά συνεχίζουν να υποφέρουν από σοβαρά μακροπρόθεσμα συμπτώματα, ένα από τα οποία είναι το «σύνδρομο χρόνιας κόπωσης». Η έκφραση «οι μπαταρίες δεν φορτίζουν πλέον» την περιγράφει πολύ καλά. Εκείνοι που επηρεάζονται δεν είναι πλέον σε θέση να εργαστούν και να αποδώσουν. Πρέπει να προσπαθήσουν για να βάλουν μόνοι τους ένα ποτήρι νερό. Όταν περπατούν, πρέπει να κάνουν συχνές στάσεις για να πάρουν τις ανάσες τους. Αισθάνονται σαν τους ζωντανούς νεκρούς. Ένας ασθενής αναφέρει : «Είναι σαν όταν το κινητό σας έχει μόνο 4% μπαταρίας και με αυτό το 4% πρέπει βγάλετε όλη την ημέρα, χωρίς να μπορείτε να το επαναφορτίσετε».

Αλλά ο ιός δεν κάνει μόνο τους πάσχοντες από Covid κουρασμένους. Τώρα κάνει ακόμη και τους υγιείς ανθρώπους να κουράζονται. Στο βιβλίο του Pandemic, Covid-19 Shakes the World , ο Slavoj Žižek αφιερώνει ένα ολόκληρο κεφάλαιο στην ερώτηση «Γιατί είμαστε κουρασμένοι όλη την ώρα;». Ο Žižek αισθάνεται επίσης σαφώς ότι η πανδημία μας έχει κάνει κουρασμένους. Σε αυτό το κεφάλαιο, ο Žižek ασχολείται με το βιβλίο μου The Burnout Society, υποστηρίζοντας ότι η εκμετάλλευση από άλλους δεν έχει αντικατασταθεί από αυτο-εκμετάλλευση αλλά έχει μεταφερθεί μόνο σε χώρες του Τρίτου Κόσμου. Συμφωνώ με τον Žižek ότι πραγματοποιήθηκε αυτή η μετεγκατάσταση. Το The Burnout Society αφορά κυρίως τις δυτικές νεοφιλελεύθερες κοινωνίες και όχι την κατάσταση του κινέζου εργάτη. Αλλά μέσω των κοινωνικών μέσων, η νεοφιλελεύθερη μορφή ζωής επεκτείνεται και στον Τρίτο Κόσμο. Η άνοδος του εγωισμού, της ατομοποίησης και του ναρκισσισμού στην κοινωνία είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετατρέπουν όλους μας σε παραγωγούς, επιχειρηματίες των οποίων οι επιχειρήσεις είναι οι εαυτοί μας. Παγκοσμιοποιεί την κουλτούρα του εγώ που διαβρώνει την κοινότητα, διαβρώνει οτιδήποτε κοινωνικό. Παράγουμε τους εαυτούς μας και τους βάζουμε σε μόνιμη οθόνη. Αυτή η αυτοπαραγωγή, αυτή η συνεχιζόμενη «παρουσίαση» του εγώ, μας κάνει κουρασμένους και καταθλιπτικούς. Ο Žižek δεν αντιμετωπίζει αυτήν τη θεμελιώδη κόπωση, η οποία είναι χαρακτηριστική των σημερινών μας χρόνων και έχει επιδεινωθεί από την πανδημία.

Ο Žižek εμφανίζεται σε ένα απόσπασμα του βιβλίου του για την πανδημία να πλησιάζει στη θέση της αυτο-εκμετάλλευσης, γράφοντας: «Αυτοί [οι άνθρωποι που εργάζονται από το σπίτι] μπορεί να κερδίσουν ακόμη περισσότερο χρόνο για να «εκμεταλλευτούν τους εαυτούς τους» [sic]. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, το νεοφιλελεύθερο στρατόπεδο εργασίας απέκτησε ένα νέο όνομα: Κατ’ οίκον Εργασία. Η εργασία στο σπίτι είναι πιο κουραστική από την εργασία στο γραφείο. Ωστόσο, αυτό δεν μπορεί να εξηγηθεί ως προς την αυξημένη αυτο-εκμετάλλευση. Αυτό που είναι κουραστικό είναι η μοναξιά που εμπλέκεται, το ατελείωτο κάθισμα κάποιου με τις πιτζάμες μπροστά από την οθόνη. Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με εμάς τους ίδιους, αναγκαζόμαστε συνεχώς να αγχωνόμαστε και να κάνουμε εικασίες για τον εαυτό μας. Η θεμελιώδης κόπωση είναι τελικά ένα είδος κόπωσης του εγώ. Η κατ’οίκον εργασία το εντείνει εμπλέκοντας μας ακόμη πιο βαθιά στον εαυτό μας. Άλλοι άνθρωποι, που θα μπορούσαν να μας αποσπάσουν από το εγώ μας, λείπουν. Είμαστε κουρασμένοι λόγω της έλλειψης κοινωνικής επαφής, αγκαλιών, σωματικής αφής. Υπό συνθήκες καραντίνας αρχίζουμε να συνειδητοποιούμε ότι ίσως οι άλλοι άνθρωποι δεν είναι η «κόλαση», όπως έγραψε ο Σάρτρ στο «Κεκλεισμένων των Θυρών» , αλλά η θεραπεία.

Ο ιός επιταχύνει επίσης την εξαφάνιση του άλλου που έχω περιγράψει στο The Expulsion of the Other. Η απουσία τελετουργίας είναι ένας ακόμα λόγος για την κούραση που προκαλείται από την κατ΄οίκον εργασία. Στο όνομα της ευελιξίας, χάνουμε τις σταθερές χρονικές δομές και αρχιτεκτονικές που σταθεροποιούν και αναζωογονούν τη ζωή. Η απουσία ρυθμού, ειδικότερα, εντείνει την κατάθλιψη. Η τελετουργία δημιουργεί κοινότητα χωρίς επικοινωνία, ενώ σήμερα επικρατεί η επικοινωνία χωρίς κοινότητα. Ακόμη και αυτές οι τελετουργίες που είχαμε ακόμα, όπως οι ποδοσφαιρικοί αγώνες, οι συναυλίες και οι έξοδοι στο εστιατόριο, το θέατρο ή τον κινηματογράφο, ακυρώθηκαν. Χωρίς τις χειρονομίες χαιρετισμού, κλεινόμαστε πίσω στον εαυτό μας. Το να χαιρετάς κάποιον εγκάρδια καθιστά τον εαυτό σου πιο ανάλαφρο. Η κοινωνική απόσταση διαλύει την κοινωνική ζωή. Μας κάνει κουρασμένους. Άλλα άτομα μετατρέπονται σε πιθανούς φορείς του ιού από τους οποίους πρέπει να διατηρείται η φυσική απόσταση. Ο ιός ενισχύει τις σημερινές μας κρίσεις. Καταστρέφει την κοινότητα, η οποία ήταν ήδη σε κρίση. Μας αποξενώνει τον ένα από τον άλλο. Μας κάνει ακόμη πιο μοναχικούς από ό, τι ήδη ήμασταν σε αυτήν την εποχή των κοινωνικών μέσων μαζικής ενημέρωσης που μειώνουν την κοινωνικότητα μας και μας απομονώνουν.

Ο πολιτισμός ήταν το πρώτο πράγμα που εγκαταλείφθηκε κατά το lockdown. Τι είναι ο πολιτισμός; Δημιουργία κοινότητας! Χωρίς αυτό, ερχόμαστε να μοιάζουμε με ζώα που θέλουν απλώς να επιβιώσουν. Δεν είναι η οικονομία, αλλά κυρίως ο πολιτισμός, δηλαδή η κοινοτική ζωή, που πρέπει να ανακάμψει από αυτήν την κρίση το συντομότερο δυνατό.

Οι συνεχείς διασκέψεις Zoom μας κάνουν επίσης κουρασμένους. Μας μετατρέπουν σε Zoom ζόμπις. Μας αναγκάζουν μόνιμα να κοιτάζουμε στον καθρέφτη. Το να κοιτάς το πρόσωπό σου στην οθόνη είναι κουραστικό. Είμαστε συνεχώς αντιμέτωποι με τα δικά μας πρόσωπα. Κατά ειρωνικό τρόπο, ο ιός εμφανίστηκε ακριβώς τη στιγμή της selfie, μιάς μόδας που μπορεί να εξηγηθεί ως αποτέλεσμα του ναρκισσισμού της κοινωνίας μας. Ο ιός εντείνει αυτόν τον ναρκισσισμό. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, όλοι αντιμετωπίζουμε συνεχώς τα πρόσωπα μας, παράγουμε ένα είδος ατελείωτης selfie μπροστά στις οθόνες μας. Αυτό μας κάνει κουρασμένους.

Ο ναρκισσισμός του Zoom έχει παράξενες παρενέργειες. Έχει οδηγήσει σε μια έκρηξη στην αισθητική χειρουργική. Οι παραμορφωμένες ή θολές εικόνες στην οθόνη οδηγούν τους ανθρώπους να απελπιστούν από την εμφάνισή τους, ενώ αν η ανάλυση της οθόνης είναι καλή, εντοπίζουμε ξαφνικά ρυτίδες, φαλάκρα, γεροντικές κηλίδες, σακούλες κάτω από τα μάτια μας ή άλλες μη ελκυστικές ατέλειες του δέρματος. Από την αρχή της πανδημίας οι αναζητήσεις στο Google για αισθητική χειρουργική έχουν αυξηθεί. Κατά τη διάρκεια του κλειδώματος, οι πλαστικοί χειρουργοί πλημμύρισαν με έρευνες από πελάτες που επιδιώκουν να βελτιώσουν την κουρασμένη εμφάνισή τους. Υπάρχει ακόμη και μια συζήτηση για «Zoom δυσμορφία». Ο ψηφιακός καθρέφτης ενθαρρύνει αυτήν τη δυσμορφία (μια υπερβολική ανησυχία με υποτιθέμενα ελαττώματα στη φυσική εμφάνιση κάποιου). Ο ιός ωθεί τη φρενίτιδα της βελτιστοποίησης, η οποία μας είχε ήδη στα χέρια της πριν από την πανδημία, στο όριο. Εδω επίσης, ο ιός κρατά έναν καθρέφτη στην κοινωνία μας. Και στην περίπτωση της δυσμορφίας Zoom, ο καθρέφτης είναι πραγματικός! Η καθαρή απελπισία για τη δική μας εμφάνιση αυξάνεται μέσα μας. Η δυσμορφία Zoom, αυτή η παθολογική ανησυχία με τα εγώ μας, μας κάνει επίσης κουρασμένους.

Η πανδημία αποκάλυψε επίσης τις αρνητικές παρενέργειες της ψηφιοποίησης. Η ψηφιακή επικοινωνία είναι μια μονόπλευρη, εξασθενημένη υπόθεση: Δεν υπάρχει βλέμμα, ούτε σώμα. Δεν έχει τη φυσική παρουσία του άλλου. Η πανδημία διασφαλίζει ότι αυτή η ουσιαστικά απάνθρωπη μορφή επικοινωνίας θα γίνει ο κανόνας. Η ψηφιακή επικοινωνία μας κάνει πολύ, πολύ κουρασμένους. Είναι μια επικοινωνία χωρίς συντονισμό, μια επικοινωνία χωρίς ευτυχία. Σε

μια συνάντηση Zoom δεν μπορούμε, για τεχνικούς λόγους, να κοιτάμε ο ένας τον άλλον στα μάτια. Το μόνο που κάνουμε είναι να κοιτάζουμε την οθόνη. Η απουσία του βλέμματος του άλλου μας κάνει κουρασμένους. Η πανδημία ελπίζουμε ότι θα μας κάνει να συνειδητοποιήσουμε ότι η φυσική παρουσία ενός άλλου ατόμου είναι κάτι που φέρνει ευτυχία, ότι η γλώσσα συνεπάγεται φυσική εμπειρία, ότι ένας επιτυχημένος διάλογος προϋποθέτει σώματα, ότι είμαστε φυσικά πλάσματα. Τα τελετουργικά που έχουμε χάσει κατά τη διάρκεια της πανδημίας συνεπάγονται επίσης φυσική εμπειρία. Αντιπροσωπεύουν μορφές φυσικής επικοινωνίας που δημιουργούν κοινότητα και επομένως φέρνουν ευτυχία. Πάνω απ ‘όλα, μας οδηγούν μακριά από τα εγώ μας. Στην παρούσα κατάσταση, το τελετουργικό θα ήταν ένα αντίδοτο για τη θεμελιώδη κούραση. Μια φυσική πτυχή είναι επίσης εγγενής στην κοινότητα ως τέτοια. Η ψηφιοποίηση αποδυναμώνει τη συνοχή της κοινότητας στο βαθμό που έχει υποσυνείδητο αποτέλεσμα. Ο ιός μας αποξενώνει από το σώμα.

Η μανία για την υγεία ήταν ήδη ανεξέλεγκτη πριν από την πανδημία. Τώρα, ασχολούμαστε κυρίως με την επιβίωση, σαν να βρισκόμασταν σε μόνιμη κατάσταση πολέμου. Στη μάχη για επιβίωση, δεν τίθεται το ζήτημα της καλής ζωής. Επιστρατεύουμε όλες τις δυνάμεις της ζωής μόνο για να παρατείνουμε τη ζωή με κάθε κόστος. Με την πανδημία, αυτή η άγρια μάχη για επιβίωση υφίσταται ιογενή κλιμάκωση. Ο ιός μετατρέπει τον κόσμο σε θάλαμο καραντίνας στον οποίο όλη η ζωή παγώνει ως επιβίωση.

Σήμερα, η υγεία γίνεται ο υψηλότερος στόχος της ανθρωπότητας. Η κοινωνία της επιβίωσης χάνει την αίσθηση της καλής ζωής. Ακόμη και η ευχαρίστηση θυσιάζεται στον βωμό της υγείας, η οποία γίνεται αυτοσκοπός. Ο Νίτσε την ονόμαζε ήδη ως τη νέα θεά. Η αυστηρή απαγόρευση του καπνίσματος εκφράζει επίσης τη μανία για επιβίωση. Η ευχαρίστηση πρέπει να κάνει χώρο στην επιβίωση. Η παράταση της ζωής γίνεται η υψηλότερη αξία. Προς το συμφέρον της επιβίωσης, θυσιάζουμε πρόθυμα ό, τι κάνει τη ζωή άξια να βιωθεί.

«Corona blues» είναι το όνομα που έχουν δώσει οι Κορεάτες στην κατάθλιψη που εξαπλώνεται κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Υπό συνθήκες καραντίνας, χωρίς κοινωνική αλληλεπίδραση, η κατάθλιψη βαθαίνει. Η κατάθλιψη είναι η πραγματική πανδημία. Το The Burnout Society ξεκινούσε με την ακόλουθη διαπίστωση:

«Κάθε εποχή έχει τις εμβληματικές της ασθένειες. Έτσι, υπάρχει μια βακτηριακή εποχή που, ωστόσο, τελειώνει με την ανακάλυψη αντιβιοτικών. Παρά τον εκτεταμένο φόβο της πανδημίας της γρίπης, δεν ζούμε σήμερα στην εποχή των ιών. Το αφήσαμε πίσω χάρη στην ανοσολογική τεχνολογία. Η αρχή του 21ου αιώνα, από παθολογική άποψη, δεν καθορίζεται ούτε από βακτήρια ούτε από ιούς, αλλά από νευρώνες. Οι νευρωνικές παθήσεις όπως η κατάθλιψη, η διαταραχή υπερκινητικότητας, έλλειψης προσοχής (ADHD), η οριακή διαταραχή προσωπικότητας (BPD) ή το σύνδρομο εξάντλησης καθορίζουν το παθολογικό τοπίο στις αρχές αυτού του αιώνα.»

Σύντομα θα έχουμε επαρκή εμβόλια για να νικήσουμε τον ιό. Αλλά δεν θα υπάρχουν εμβόλια κατά της πανδημίας της κατάθλιψης.

Η κατάθλιψη είναι επίσης ένα σύμπτωμα της κουρασμένης κοινωνίας. Το υποκείμενο της επιτυχίας εξαντλείται από τη στιγμή που δεν είναι πλέον σε θέση «να είναι ικανό». Αποτυγχάνει να ανταποκριθεί στην αυτοεπιβαλλόμενη απαίτησή του για επιτυχία. Το να μην είναι πλέον ικανό το οδηγεί σε καταστροφική αυτοενοχοποίηση και αυτοεπιθετικότητα. Το υποκείμενο της επιτυχίας διεξάγει πόλεμο εναντίον του εαυτού του και χάνεται σε αυτό. Η νίκη στον πόλεμο ενάντια στον εαυτό του ονομάζεται εξουθένωση.

Αρκετές χιλιάδες ανθρώπων αυτοκτονούν κάθε χρόνο στη Νότια Κορέα. Η κύρια αιτία είναι η κατάθλιψη. Το 2018, περίπου 700 παιδιά σχολικής ηλικίας προσπάθησαν να αυτοκτονήσουν. Τα ΜΜΕ μιλούν ακόμη και για «σιωπηλή σφαγή». Αντίθετα, μέχρι στιγμής μόνο 1.700 άνθρωποι έχουν πεθάνει από το Covid-19 στη Νότια Κορέα. Το πολύ υψηλό ποσοστό αυτοκτονιών γίνεται απλά αποδεκτό ως παράπλευρη ζημιά της κοινωνίας της επιτυχίας. Δεν έχουν ληφθεί σημαντικά μέτρα για τη μείωση του ποσοστού. Η πανδημία έχει εντείνει το πρόβλημα της αυτοκτονίας – το ποσοστό αυτοκτονιών στη Νότια Κορέα αυξήθηκε ραγδαία από τότε που ξέσπασε. Ο ιός προφανώς επιδεινώνει επίσης την κατάθλιψη. Όμως σε όλο τον κόσμο δεν δίνεται αρκετή προσοχή στις ψυχολογικές συνέπειες της πανδημίας. Οι άνθρωποι έχουν μετατραπεί σε απλή βιολογική ύπαρξη. Όλοι ακούνε μόνο τους ιολόγους, που έχουν αναλάβει την απόλυτη εξουσία για την ερμηνεία της κατάστασης. Η πραγματική κρίση που προκαλείται από την πανδημία είναι το γεγονός ότι η γυμνή ζωή έχει μετατραπεί σε απόλυτη αξία.

Ο ιός Covid-19 εξαντλεί την κουρασμένη μας κοινωνία με την εμβάθυνση των παθολογικών κοινωνικών παραμορφώσεων. Μας οδηγεί σε μια συλλογική κόπωση. Ο κοροναϊός θα μπορούσε επομένως να ονομαστεί επίσης ιός κόπωσης. Αλλά ο ιός είναι επίσης μια κρίση με την ελληνική έννοια της Krisis , δηλαδή ένα σημείο καμπής. Διότι μπορεί επίσης να μας επιτρέψει να αντιστρέψουμε τη μοίρα μας και να απομακρυνθούμε από την αγωνία μας. Μας απευθύνεται επειγόντως: πρέπει να αλλάξετε τη ζωή σας! Μπορούμε όμως να το κάνουμε μόνο εάν αναθεωρήσουμε ριζικά την κοινωνία μας, εάν κατορθώσουμε να βρούμε μια νέα μορφή ζωής που είναι άνοση στον ιό της κόπωσης.

BYUNG-CHUL HAN

Ο Byung-Chul Han είναι Γερμανός φιλόσοφος γεννημένος στην Κορέα. Το πιο πρόσφατο βιβλίο του, Capitalism and the Death Drive , εκδίδεται από το Polity. Καθηγητής Φιλοσοφίας και Πολιτιστικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο των Τεχνών στο Βερολίνο. Στα βιβλία του Han περιλαμβάνονται τα The Burnout Society , The Expulsion of the Other και The Disappearance of Rituals . Ο Guardian τον περιέγραψε ως «την βιτρίνα μιας πρόσφατα αναζωογονητικής και πρωτοφανώς αναγνώσιμης γερμανικής φιλοσοφίας», και η El País τον χαρακτήρισε «τον πιο πολυδιαβασμένο εν ζωή Γερμανό φιλόσοφο στον κόσμο»

 

Ελεύθερη μετάφραση

Πηγή:

https://www.thenation.com/article/society/pandemic-burnout-society/

Η αθλιότητα, τα πολιτικά ασπόνδυλα και ο ξεπεσμός!

untitled_10Το θέμα δεν είναι η νέα πολιτική αθλιότητα του ΣΥΡΙΖΑ, με το σποτάκι για τους δημοσιογράφους. Δυστυχώς η ηγετική του ομάδα έχει αποδείξει στο πρόσφατο παρελθόν, πολλές φορές, ότι δεν διστάζει να ευτελίσει την ιστορική του παρακαταθήκη, προκειμένου να προσαρμοστεί στα υψηλότερα δυνατά επίπεδα λαϊκισμού και μικροπολιτικής.

Το θέμα δεν είναι η στοχοποίηση του συνόλου των δημοσιογράφων, όχι γιατί κάποιοι δεν κάνουν καλά τη δουλειά τους (αυτό μπορούμε να το συζητήσουμε), αλλά  γιατί από τη στιγμή που εργάζονται σε μέσα μη φιλικά προσκείμενα προς το ΣΥΡΙΖΑ, είναι αυτομάτως εχθροί, λαμόγια χρηματιζόμενοι (πολιτικές λογικές που λίγο απέχουν από την πιο άγρια σταλινική λογική και που παραπέμπουν σε διαταραγμένες – τουλάχιστον – πολιτικές προσωπικότητες).

Το θέμα  δεν είναι ότι στην προσπάθεια αυτή εκφοβισμού και σπίλωσης των πάντων, ξεχνούν τα αυτονόητα: Το πώς δηλαδή διαχειρίστηκε το κόμμα τους επί πέντε συναπτά έτη, όντας στην Κυβέρνηση και την κρατική διαφήμιση και την κρατική επιχορήγηση των «δικών» τους παιδιών. ‘Η το πώς έγινε η προσπάθεια ελέγχου των Μ.Μ.Ε., του ραδιοτηλεοπτικού τοπίου παράλληλα με τον εναγκαλισμό με τη νέα κάστα επιχειρηματιών και ιδιοκτητών λιβαδικών εκτάσεων που ανέλαβαν το ρόλο των σύγχρονων Σουσλόφ, ενός καθεστώτος που αγάπησε τους Καμμένους…

Το θέμα δεν είναι η στρατευμένη δημοσιογραφία της τότε ΕΡΤ, ούτε ότι πορεύτηκαν χέρι –χέρι με τις αλήστου μνήμης εκπομπές των Καψώχα και Ακριβοπούλου, ούτε ότι δεν ένοιωσαν τόσα χρόνια την ανάγκη να εκφράσουν την δημοκρατική τους ευαισθησία, όταν κόμματα ολόκληρα εξαφανίζονταν από τις ειδήσεις, μόλις ο Χάρι Πότερ της πολιτικής, χάιδευε απαλά τη γάτα των Ιμαλάϊων…

Το θέμα δεν είναι οι οπαδοί του «Πολακισμού» που έτρεξαν να υποστηρίξουν τη νέα αθλιότητα, γιατί αυτοί τουλάχιστον είναι συνεπείς με τις αρχές του λαϊκισμού, του νέο-αυριανισμού και πολιτικού κουτσαβακισμού που πρεσβεύουν τα τελευταία χρόνια…

Το θέμα είναι ότι κάποιοι αυτοαναγορευόμενοι “προοδευτικοί πολίτες” προσπαθούν να κρυφτούν πίσω από δικαιολογίες τύπου «η αισθητική είναι το πρόβλημα», αγνοώντας ότι η αισθητική είναι απόρροια του μηνύματος και ότι ένα προϊόν πολιτικής αθλιότητας δεν μπορεί να ντυθεί με διαφορετικό αισθητικό τρόπο.

Το θέμα είναι ότι αυτός ο πολιτικός ξεπεσμός, βρίσκει θλιβερούς υποστηρικτές στα πολιτικά ασπόνδυλα των τελευταίων χρόνων, που «αλλάξανε» πολιτική ρότα είτε για να προσαρμοστούν στα πιστεύω όσων τους πληρώνουν, είτε για να διασφαλίσουν την πολιτική τους επιβίωση! Κουνώντας το δάχτυλο μάλιστα στους δημοσιογράφους που διαμαρτύρονται λέγοντάς τους πως δεν είναι δυνατόν οι επιχειρήσεις που πήραν 534€ να είναι υποχρεωμένες να το δημοσιοποιήσουν, ενώ οι ιδιοκτήτες των ΜΜΕ που μοιράστηκαν εκ ευρώ όχι! Λες και το άθλιο σποτάκι αναφέρεται σε ιδιοκτήτες ΜΜΕ. Λες και ξεχνούν τον τρόπο με τον οποίο πρόσφατα προεκλογικά, οι «εργοδότες τους» διαχειρίστηκαν τα χρήματα των πολιτών…

Το να προσπαθείς με ανοησίες να υποστηρίξεις τις μεγαλύτερες πολιτικές αθλιότητες που έχουν υπάρξει, είναι στην ουσία η παραδοχή του πολιτικού ξεπεσμού.

Ο οποίος απ’ ότι φαίνεται έχει δρόμο …

(Δημοσιεύτηκε στις 21-6-2020 στο onlarisa.gr)