Ο «Καλλικράτης», ο «Κλεισθένης Ι» και η απόλυτη σιωπή!

Όταν μια Κυβέρνηση παρεμβαίνει νομοθετικά στο χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, είναι λογικό να αναμένεις τις απόψεις όσων ασχολούνται με αυτήν. Πολύ περισσότερο όταν αυτοί δεν «τσιγκουνεύτηκαν» χαρακτηρισμών και κριτικής για το προηγούμενο νομοσχέδιο.

Μου προξενεί εντύπωση η απόλυτη σιωπή των πρώην μελών της «Λαρισαίων Πόλις», που σήμερα δραστηριοποιούνται στη «Συμπαράταξη Λαρισαίων». Ακόμη μεγαλύτερη εντύπωση μου προκαλεί η σιωπή όσων εξ αυτών (πλην ελαχίστων εξαιρέσεων),  δραστηριοποιούνται στο Κίνημα Αλλαγής.

Και είναι λογικό να αναρωτιέται κάποιος τι γίνεται, όταν οι ίδιοι δε δίστασαν να προσυπογράψουν την κοινή διακήρυξη των τριών παρατάξεων από την οποία είχε προκύψει η «Συμπαράταξη», κατακεραυνώνοντας τον «Καλλικράτη» και την τότε Κυβέρνηση, φθάνοντας στο σημείο να μιλούν για …διάλυση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης!

 Θυμίζω, για την ιστορία, τι υποστήριζαν:

«Η τοπική αυτοδιοίκηση μέσα σ ‘ αυτό το περιβάλλον ζει το δικό της δράμα. Ο Καλλικράτης δεν έλυσε κανένα από τα γνωστά διαχρονικά προβλήματά της, όπως είναι τα οικονομικά και το μοντέλο διοίκησης των Δήμων. Το αντίθετο μάλιστα. Τα όποια θετικά σημεία είχε έμειναν γράμμα κενό (π.χ. συνήγορος του πολίτη στο Δήμο Λάρισας) και μέσα στην κρίση οδήγησε σε αρνητικά αποτελέσματα, επιτείνοντας την διάλυση των δήμων. Οι παλιοί συμμετοχικοί θεσμοί, όπως τα συνοικιακά συμβούλια, «αναβαθμίστηκαν» σε διαμερισματικά συμβούλια και μετατράπηκαν σε εκλογικούς μηχανισμούς. Η μεγάλη πληθυσμιακή διόγκωση των Δήμων απομάκρυνε ακόμα περισσότερο τους αιρετούς από τον απλό πολίτη.»

Ο Καλλικράτης λοιπόν επέτεινε τη … διάλυση των Δήμων!

Και συνέχιζαν:

«Η τοπική αυτοδιοίκηση σήμερα βρίσκεται σε βαθιά κρίση ως αποτέλεσμα εφαρμοζόμενων αντιλαϊκών και αντι-αυτοδιοικητικών κυβερνητικών πολιτικών. Οι τελευταίες μάλιστα εξελίξεις στο χώρο της Τ.Α. διαμορφώνουν καταστάσεις αρνητικές εκρηκτικές και επικίνδυνες, με υπαρκτό τον κίνδυνο κατάρρευσής της. Η οικονομική ασφυξία, οι απολύσεις προσωπικού, η κατάργηση αρμοδιοτήτων ή η  παραχώρηση νέων χωρίς τους αντίστοιχους οικονομικούς πόρους, η άμεση ή έμμεση ιδιωτικοποίηση σημαντικών δραστηριοτήτων της, κοινωνικών αγαθών (π.χ. νερό) και υπηρεσιών και  η εγκατάλειψη κάθε κοινωνικής πολιτικής οδηγούν την Τοπική αυτοδιοίκηση σε αργό θάνατο και στερούν από  τον πολίτη την πρόσβαση σε σημαντικές για την ποιότητα της ζωής του υπηρεσίες. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση από διακριτός, δημοκρατικός πόλος άσκησης τοπικής εξουσίας  μετατρέπεται  σε απλό διαχειριστή-υπηρεσία της κεντρικής εξουσίας.»

Κατάρρευση, αργός θάνατος, αντι-αυτοδιοικητικές πολιτικές, διαχειριστής κ.τ.λ.

Έτσι έπρεπε να αφομοιωθεί μια παράταξη για να βρούνε πεδίο έκφρασης οι προσωπικές στρατηγικές των εμπνευστών της…

Και σήμερα;

Τι άραγε έχουν να πουν οι τότε πρωταγωνιστές για την Κυβερνητική πρόταση των ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ; Πως αλήθεια κρίνουν τον «Κλεισθένη»;

Στο προτεινόμενο νομοσχέδιο υπάρχει η έκφραση της πολιτικής πρότασης των σημερινών κυβερνώντων για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Γιατί σιωπούν;

Από το 2014 μέχρι και σήμερα κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι …

Η χώρα έζησε απίστευτες καταστάσεις αλλά η Τοπική Αυτοδιοίκηση επέζησε σαν θεσμός και απέδειξε, μέσα σε συνθήκες κρίσης , μια υποδειγματική πολιτική σταθερότητα, καλύπτοντας στο σύνολο της, με επιτυχία τις τεράστιες αδυναμίες και παθογένειες του κεντρικού κράτους, μέσα από χιλιάδες κοινωνικές δομές.

Όχι γενικά και αόριστα ούτε τυχαία. Κάπου ακουμπούσε. Και αυτό ήταν τα δύο βασικά νομοσχέδια που διέπουν τη λειτουργία της: Αυτό του 2006 (Κ.Δ.Κ.) και ο … καταραμένος (για αυτούς) Καλλικράτης.

Δεν θα πρέπει να πούνε κάτι;

Αποτελεί μεταρρύθμιση ο “Κλεισθένης”;

Αντιμετωπίζει τα πραγματικά προβλήματα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης;

Ενισχύεται η εξάρτηση της Αυτοδιοίκησης από το κράτος;

Προωθείται ένα πιο συγκεντρωτικό μοντέλο διοίκησης σε αντίθεση με τις επιταγές του Συντάγματος;

Τι λένε για το προτεινόμενο εκλογικό σύστημα;

Ποιος θα είναι ο ρόλος του Δημάρχου;

Τι λένε για το νέο ανταποδοτικό τέλος;

Συμφωνούν με την πρόβλεψη ετήσιου ανώτατου ύψους προϋπολογισμού ανά Κοινότητα;

Με τις προθεσμίες που δίνονται για τη σύνταξη και ψήφιση των προϋπολογισμών και των Ο.Π.Δ;

Τι γίνεται με τους περίφημους «παρανόμους παρακρατηθέντες πόρους της Αυτοδιοίκησης΄

Συμφωνούν με το μοντέλο του Δήμου- επιχειρηματία;

Θα μπορούσα να αναφέρω πολλά ακόμη αλλά νομίζω είναι αρκετά για να δικαιολογούν την αγανάκτηση για τη σιωπή των άλλοτε λαλίστατων, προερχόμενων από τη «Λαρισαίων Πόλις», στελεχών της Δημοτικής Αρχής.

Εκτός και αν συμφωνούν με τα αναφερόμενα σε πρόσφατη ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ Λάρισας ότι « Ο «Κλεισθένης» ξανοίγει μια άλλη εποχή για την τοπική αυτοδιοίκηση στον σύγχρονο κόσμο. Συνεγείρει το σύνολο των παραγωγικών δυνάμεων του κάθε τόπου..»!

Έστω και έτσι δεν πρέπει να μιλήσουν;

Advertisements

«ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ»: Έργα και προμήθειες στους ΟΤΑ χωρίς ελέγχους νομιμότητας!

Προαναγγέλθηκε σαν μια τομή στο χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και μετά από συνεχόμενες αναβολές και καθυστερήσεις τριάντα περίπου μηνών – κατατέθηκε το προσχέδιο του νόμου που φιλοδοξεί να αντικαταστήσει τον «Καλλικράτη».

Η συζήτηση επικεντρώθηκε στο εκλογικό σύστημα που θα ισχύσει στην Τοπική Αυτοδιοίκηση καθώς το νομοσχέδιο προβλέπει την εκλογή Δημοτικών – Περιφερειακών Συμβούλων με απλή αναλογική αλλά η πραγματική «αλλαγή» βρίσκεται αλλού:

Στην κατάργηση ουσιαστικά του Ελέγχου Νομιμότητας για την συντριπτική πλειοψηφία  των αποφάσεων των ΟΤΑ, με τις οποίες ανατίθενται έργα, υπηρεσίες, μελέτες και προμήθειες!

Τόσο για τους Δήμους και τις Περιφέρειες, όσο και για τα Νομικά τους Πρόσωπα και τις ΔΕΥΑ,  με τη διάταξη του άρθρου 113 του νέου νόμου, η οποία αντικαθιστά το άρθρο 225 του Καλλικράτη ορίζεται ότι ο έλεγχος νομιμότητας για αναθέσεις έργων, υπηρεσιών, μελετών και προμηθειών θα γίνεται εάν το τίμημα υπερβαίνει το ποσό των 120.000€ μη συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α.!

Σε αντίθεση με τον Καλλικράτη που προέβλεπε τον έλεγχο των αντιστοίχων αποφάσεων από το πρώτο ευρώ!

Παραθέτω το συγκεκριμένο άρθρο, όπως υπάρχει στο προσχέδιο του νόμου:

«Άρθρο 113

Το άρθρο 225 του ν. 3852/2010 αντικαθίσταται ως εξής:

«Υποχρεωτικός Έλεγχος Νομιμότητας

  1. Οι αποφάσεις των συλλογικών οργάνων των δήμων και των περιφερειών, καθώς και των ΝΠΔΔ αυτών, αποστέλλονται υποχρεωτικά για έλεγχο νομιμότητας στην Αυτοτελή Υπηρεσία Εποπτείας Ο.Τ.Α., εφόσον αφορούν: α) ρυθμίσεις κανονιστικού περιεχομένου, β) την ανάθεση έργων, υπηρεσιών, μελετών και προμηθειών, εάν το τίμημα υπερβαίνει το ποσό των εκατόν είκοσι χιλιάδων (120.000) ευρώ μη συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α., γ) την αγορά και εκποίηση, λόγω πώλησης ή δωρεάς κατά κυριότητα, ακινήτων, δ) την κήρυξη αναγκαστικών απαλλοτριώσεων, ε) τη μίσθωση ακινήτων από τρίτους, στ) τη σύναψη πάσης φύσεως δανείων ζ) την ίδρυση πάσης φύσεως νομικών προσώπων, τη συμμετοχή σε υφιστάμενα νομικά πρόσωπα, καθώς και τη λύση και θέση σε εκκαθάριση νομικών προσώπων σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, η) τη σύναψη προγραμματικών συμβάσεων, με την επιφύλαξη του τελευταίου εδαφίου της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 100 και θ) τη διεξαγωγή δημοτικού ή περιφερειακού δημοψηφίσματος.

Στην Αυτοτελή Υπηρεσία Εποπτείας ΟΤΑ αποστέλλονται προς έλεγχο νομιμότητας και οι αποφάσεις των κοινωφελών επιχειρήσεων, των ΔΕΥΑ και των μονομετοχικών ανωνύμων εταιρειών Ο.Τ.Α. που αφορούν α) αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου, β) εκποίηση παγίων περιουσιακών στοιχείων, γ) αγορά και εκποίηση ακινήτων, δ) σύναψη δανείων και ε) ανάθεση έργων, υπηρεσιών, μελετών και προμηθειών, εάν το τίμημα υπερβαίνει το ποσό των εκατόν είκοσι χιλιάδων (120.000) ευρώ μη συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α στ) μίσθωση ακινήτων από τρίτους και ζ) τη σύναψη προγραμματικών συμβάσεων, με την επιφύλαξη της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 100. Επίσης, αποστέλλονται προς έλεγχο νομιμότητας οι αποφάσεις και ο προϋπολογισμός των Περιφερειακών Ταμείων Ανάπτυξης. Οι ετήσιες οικονομικές καταστάσεις αυτών κοινοποιούνται στην Αυτοτελή Υπηρεσία Εποπτείας Ο.Τ.Α.»

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;

Όλες οι απευθείας αναθέσεις ( έργα, υπηρεσίες, μελέτες, προμήθειες μέχρι 20.000€), όλοι οι πρόχειροι διαγωνισμοί (έργα, υπηρεσίες, μελέτες, προμήθειες μέχρι 60.000€) και όλοι οι ανοικτοί διαγωνισμοί (έργα, υπηρεσίες, μελέτες, προμήθειες μέχρι 120.000€) θα πραγματοποιούνται χωρίς να υπάρχει η υποχρέωση του ελέγχου νομιμότητας από την αρμόδια ελεγκτική Αρχή με ότι αυτό συνεπάγεται στον τομέα της διαφάνειας, της οικονομικής διαχείρισης αλλά και της σπατάλης δημοσίου χρήματος και βεβαίως της νομιμότητας αποφάσεων.

Πρόκειται για τη συντριπτική πλειοψηφία των σχετικών αποφάσεων.

Είναι απορίας άξια η λογική της συγκεκριμένης πρότασης, καθώς μιλάμε για συμβάσεις δις ευρώ, που θα ανατίθενται χωρίς τον απαιτούμενο έλεγχο. Το Υπουργείο και κατά συνέπεια η Κυβέρνηση δεν αντιλαμβάνεται το πρόβλημα που θα δημιουργηθεί; Δεν την ενδιαφέρει;

Το μόνο λογικό συμπέρασμα που μπορεί να βγάλει κάποιος, αν η συγκεκριμένη διάταξη παραμείνει ως έχει, είναι πως στα πλαίσια της μικροπολιτικής και ενός περίεργου παζαριού, η Κυβέρνηση επιχειρεί να «δωρίσει» την κατάργηση ουσιαστικά του ελέγχου νομιμότητας για τις πιο κρίσιμες αποφάσεις των ΟΤΑ, προκειμένου να μειώσει τις αντιδράσεις για το εκλογικό σύστημα.

Πρόκειται δηλαδή για το «τυράκι στη φάκα» της κυβερνητικής πολιτικής, που μπορεί σήμερα να προτείνει την αποτίναξη των δεσμών του ελέγχου για  τις αποφάσεις στις οποίες μπορεί να γίνει το μεγαλύτερο «παιχνίδι» (ειδικά στις απευθείας αναθέσεις) από τους αιρετούς αλλά προοπτικά θα οδηγήσει σε τεράστια προβλήματα τους ΟΤΑ, με ότι αυτό συνεπάγεται.

Είναι προφανές ότι η συγκεκριμένη απόφαση δεν προάγει ούτε τη διαφάνεια, ούτε τη χρηστή διοίκηση αντίθετα πριμοδοτεί την αδιαφάνεια και τον παλαιοκομματισμό.

Μένει να αποδειχθεί αν οι αιρετοί θα παίξουν το ρόλο του ποντικού που δαγκώνει το τυρί στη φάκα… Αν αυτό συμβεί θα είναι μελλοντικά άξιοι της μοίρας τους…

Ο Δήμος Λαρισαίων , η απλή αναλογική και τα ερωτηματικά!

AN9MNiYx_400x400Το ιδανικό και ζητούμενο σενάριο είναι ο χώρος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης να μετατραπεί πραγματικά σε χώρο ευρύτερων συναινέσεων, συνεργασιών και πρωτοβουλιών, που ξεπερνούν τα στενά κομματικά πλαίσια.

Αυτό όμως δεν καθορίζεται ούτε με νόμους ούτε με αόριστες επικλήσεις στο «κοινό καλό», αλλά διαμορφώνεται στην κοινωνία με επίπονες διεργασίες και εξαρτάται πάντοτε και από το γενικότερο πολιτικό περιβάλλον.

Η αδυναμία διαμόρφωσης ουσιαστικής πρότασης για την Τοπική Αυτοδιοίκηση από την πλευρά της Κυβέρνησης, σε συνδυασμό με την πολιτική της ανάγκη «κάτι» να προτείνει, «κάτι» να κάνει, οδηγεί σε αστειότητες αλλά και σε θεσμοθέτηση επικίνδυνων εμμονών, σε θεσμικά πισωγυρίσματα και εξαγγελίες χωρίς ουσιαστικό και πρακτικό αποτέλεσμα.

Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι οι «αλλαγές έρχονται» αλλά δεν φαίνονται και συνεχίζεται να σέρνονται σενάρια που έχουν τη βάση τους στο περίφημο πόρισμα της Επιτροπής για την αναθεώρηση του Θεσμικού πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Μιας Επιτροπής που θεσμοθετήθηκε επί υπουργίας Π.Κουρουμπλή και συνέχισε να λειτουργεί και επί Σκουρλέτη υπό τον, παντοδύναμο επί Κουρουμπλή, γενικό γραμματέα του ΥΠΕΣ Κ. Πουλάκη, του οποίου και φέρει, σε μεγάλο βαθμό, την σφραγίδα. Για όσους γνωρίζουν τα στοιχειώδη για την Τοπική Αυτοδιοίκηση πρόκειται για κείμενο «ατάκτως ειρημένων» ιδεών.

Από τις ιδέες αυτές, εκείνο που ανακοινώνεται μονίμως από τον κ. Σκουρλέτη είναι η «καθιέρωση της απλής αναλογικής στις αυτοδιοικητικές εκλογές». Μια απλή αναλογική βέβαια ολίγον κουτσουρεμένη και κάπως μεταλλαγμένη καθώς θα ισχύει μεν για την εκλογή των δημοτικών και περιφερειακών συμβούλων αλλά όχι για την εκλογή των Δημάρχων και Περιφερειαρχών!

Αν ισχύσουν τελικά – πολύ αμφιβάλλω-  αυτά που ο ίδιος ο Σκουρλέτης έχει κατά καιρούς πει «καθιερώνεται και για τους δύο βαθμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης η απλή αναλογική για το σύνολο των εδρών των συμβουλίων, ενώ η διεξαγωγή των αυτοδιοικητικών εκλογών αποσυνδέεται από τον χρόνο των ευρωεκλογών. Διευκολύνεται, ακόμα, η συμμετοχή μικρών παρατάξεων, αφού η ανάδειξη των οργάνων των κοινοτήτων (συμβούλια) αποσυνδέεται από την ανάδειξη του κεντρικού δημοτικού συμβουλίου και ένας συνδυασμός θα μπορεί να κατέλθει και αυτοτελώς σε μία μόνο κοινότητα, όπως και, αντίστροφα, ένας συνδυασμός υποψηφίων για το κεντρικό δημοτικό συμβούλιο δεν θα απαιτείται να καταρτίζει ψηφοδέλτιο και για τις κοινότητες, κάτι που με το υπάρχον σύστημα εμπόδιζε συχνά τη δημιουργία ψηφοδελτίων.»  (Ομιλία Σκουρλέτη στο Συνέδριο της ΚΕΔΕ στα Ιωάννινα τον Νοέμβριο του 2017)

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι την πρώτη Κυριακή εκλέγεται με απλή αναλογική το σύνολο των δημοτικών συμβούλων και ο Δήμαρχος εκλέγεται τη δεύτερη Κυριακή, με τη γνωστή διαδικασία, ανάμεσα στους δύο πλειοψηφίσαντες από την πρώτη Κυριακή!

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι είναι σχεδόν αδύνατο να υπάρχει πλειοψηφία στο Δημοτικό Συμβούλιο από την παράταξη του εκλεγμένου Δημάρχου , εκτός και αν αυτός εκλεγεί από την πρώτη Κυριακή με ποσοστό μεγαλύτερο του 50%.

Πρακτικά επίσης αυτό σημαίνει ότι σε κάθε άλλη περίπτωση, ένα θεσμικό όργανο σαν το Δημοτικό Συμβούλιο, που πρέπει να ασκήσει διοίκηση και να πάρει αποφάσεις, θα περάσει σε φάση αγρανάπαυσης, πλήρους αδυναμίας να λειτουργήσει, αναποτελεσματικότητας και θα οδηγηθεί σε κυριολεκτική διάλυση με ότι αυτό συνεπάγεται για τα συμφέροντα της πόλης…

Και επειδή κάποιοι μπορεί να θεωρήσουν ότι υπερβάλω, να τονίσω ότι υπάρχουν παραδείγματα Δημάρχων που έχασαν την πλειοψηφία στο Δημοτικό Συμβούλιο , λόγω ανεξαρτητοποίησης δημοτικών Συμβούλων ( δεν είναι μακριά τα Φάρσαλα παλιότερα ή ο Τύρναβος στο νομό μας ή η Φαρκαδόνα ) και αδυνατούσαν να ψηφίσουν μέχρι και προϋπολογισμό…

Δεν αναφέρομαι στις υπόλοιπες αποφάσεις ( έργα, προμήθειες, μελέτες, παρεμβάσεις στον ιστό της πόλης, κοινωνική πολιτική) γιατί είναι απλά δύσκολο ή αδύνατο να υπάρξουν.

Για να αντιληφθεί κανείς το μέγεθος του προβλήματος αρκεί να κάνει μια προβολή του – εξαγγελθέντος – τρόπου εκλογής για το Δήμο Λαρισαίων, με βάση τα αποτελέσματα των τελευταίων εκλογών του 2014.

Πως θα κατανέμονταν οι 49 έδρες του Δημοτικού Συμβουλίου;

Με βάση τον ισχύοντα νόμο:

Από τις 49 έδρες οι 25 κατανεμήθηκαν με βάση τα αποτελέσματα της Α’ Κυριακής και πήραν :

Καραλαριώτου 6

Καλογιάννης    6

Τζανακούλης    5

Νασιώκας         3

Διαμάντος         3

Λαμπρούλης     2

Από τις υπόλοιπες 24 τη δεύτερη Κυριακή, τις 23 πήρε η παράταξη του εκλεγμένου Δημάρχου (Καλογιάννης) και μια η παράταξη της Καραλαριώτου

Έτσι στο Δημοτικό Συμβούλιο η πλειοψηφία έχει 29 έδρες σε σύνολο 49.

 

Σε περίπτωση που ίσχυαν οι λογικές ΣΥΡΙΖΑ και Σκουρλέτη οι 49 έδρες θα κατανέμονταν την Α’ Κυριακή και αναλογικά θα είχαν:

Καραλαριώτου 12

Καλογιάννης    12

Τζανακούλης    9

Νασιώκας         6

Διαμάντος         5

Λαμπρούλης     5

Δηλαδή η παράταξη του εκλεγμένου Δημάρχου θα είχε 12 δημοτικούς συμβούλους σε σύνολο 49!

Μετά τα όσα συνέβησαν στο Δημοτικό Συμβούλιο αντιλαμβάνεται ο καθένας τι ωραία ατμόσφαιρα θα .. επικρατούσε!

Το πρώτο ερώτημα που έρχεται αυθόρμητα στο μυαλό είναι αν υπάρχει άνθρωπος που σαν υποψήφιος Δήμαρχος θα ήθελε να ζήσει τέτοιες καταστάσεις. Να είναι Δήμαρχος μειοψηφίας και ανά πάσα στιγμή έρμαιο των υπολοίπων…

Το δεύτερο ερώτημα έχει να κάνει με τη δυνατότητα να λειτουργήσει αυτό ή οποιοδήποτε άλλο Δημοτικό Συμβούλιο με τέτοια σύνθεση και τέτοιες αντιθέσεις…

Το τρίτο ερώτημα κάτω από αυτές τις συνθήκες είναι αν ευνοούνται  και αν έχουν νόημα ή όχι, κάθε είδους «συμπαρατάξεις» και προεκλογικές συμμαχίες…

Το τέταρτο ερώτημα έχει να κάνει με το μέγεθος της ζημιάς στην πόλη από την προβληματική λειτουργία μιας μειοψηφικής Δημοτικής Αρχής και τις ευθύνες όσων την επιβάλλουν…

Και τέλος το βασικό ερώτημα που δυστυχώς θα πρέπει να απαντηθεί από την καθεμιά και τον καθένα ξεχωριστά είναι: Τι πραγματικά επιδιώκουν όσοι σχεδιάζουν στα χαρτιά και θέλουν να εφαρμόσουν, ότι στην πράξη είναι τουλάχιστον καταστροφικό για το θεσμό της Τοπικής Αυτοδιοίκησης;

 

 

Γενικώς … πολλά σκουπίδια!

skoupidiaΚάτι τέτοιες ημέρες θυμάμαι εκείνη την απίστευτη δήλωση της Δούρου, υποψήφιας του ΣΥΡΙΖΑ για την περιφέρεια Αττικής και νυν Περιφερειάρχη το 2014 ότι «Αλλιώς μαζεύει τα σκουπίδια ένας μνημονιακός και αλλιώς ένας αντιμνημονιακός»!

Θυμάμαι και εκείνα τα «υπέροχα»  Χριστούγεννα του 2012 που αντί για δένδρα είχανε διακοσμήσει με τα χρώματα των γιορτών τους λόφους των σκουπιδιών που βρίσκονταν στις πόλεις. Θυμάμαι και τα τότε στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ και κάποιους σημερινούς βουλευτές να συμπαραστέκονται με πάθος στις απεργίες της ΠΟΕ ΟΤΑ!

Κάπως έτσι μου έρχονται στο μυαλό οι επιθέσεις με μολότοφ εναντίον απορριμματοφόρου στην Αθήνα που … τόλμησε να βγει από το αμαξοστάσιο ή τις επιθέσεις εναντίον όσων ζητούσαν να καθαριστούν οι πόλεις.

Τότε έφταιγαν τα μνημόνια που έφεραν περιορισμούς στις προσλήψεις προσωπικού στους Δήμους αλλά όχι τυχαία, διότι σύμφωνα με τους τότε «επαναστάτες των σκουπιδιών», όλα ήταν ενταγμένα σε ένα γενικότερο σχέδιο ιδιωτικοποίησης των υπηρεσιών του δημοσίου (των Δήμων στην προκειμένη περίπτωση) που μπορούν να αποφέρουν κέρδος σε αυτούς που θα τα διαχειριστούν!

Όσοι ζητούσαν εκσυγχρονισμό των διαδικασιών ήταν αυτόματα «πουλημένοι» και πράκτορες συμφερόντων! Διαγωνισμοί αναβάλλονταν, αποφάσεις δεν υλοποιούνταν και πήγαινε λέγοντας, καθώς όλοι βολεύονταν με την ιστορία των 8μηνιτών …

Όλοι όμως ξεχνάνε την απίστευτη τακτική, ήδη από τη δεκαετία του ’80, της πρόσληψης ατόμων στην καθαριότητα των Δήμων, λόγω των μεγάλων αναγκών, που όμως πολύ γρήγορα μετατάσσονταν σε διοικητικές θέσεις, επικαλούμενοι τα τυπικά τους προσόντα με αποτέλεσμα να αδειάζουν και πάλι οι θέσεις στην καθαριότητα και να προκύπτουν και πάλι οι αναγκαιότητες έκτακτου προσωπικού!

Έτσι και οι Δήμαρχοι  αξιοποιούσαν  στο βαθμό του δυνατού την εκλογική τους πελατεία και το κράτος δεν αναλάμβανε  υποχρεώσεις «αορίστου χρόνου»…

Στα αλήθεια δεν θα είχε ενδιαφέρον να μάθουμε για παράδειγμα, στο Δήμο Λαρισαίων, πόσοι από τη δεκαετία του ’80 μέχρι και πρόσφατα, προσλήφθηκαν στις υπηρεσίες καθαριότητας και πόσοι από αυτούς παρέμειναν σε αυτήν μέχρι και σήμερα;

Και αν αυτά ήταν τα καμώματα του «παλιού» που έφευγε, το «καινούργιο» που ήρθε ακολούθησε πιο απλές διαδικασίες:

Ένας Υπουργός αποφασίζει ανανέωση των συμβάσεων των ήδη συμβασιούχων στην καθαριότητα και παρόλο που όλοι του λένε πως κάτι τέτοιο δεν μπορεί να περάσει καθώς αντίκειται και στο Σύνταγμα και στους υπάρχοντες νόμους, αυτός έχοντας την εμπειρία της «επιτυχημένης» παρέμβασης του στο θέμα των ορυχείων της Χαλκιδικής, χαμογελώντας διαβεβαιώνει τους πάντες να μην ανησυχούν γιατί όλα θα … περάσουν!

Και όταν δεν «περνάνε» μένουν ξεκρέμαστοι και απλήρωτοι οι συμβασιούχοι, αλλά ο ίδιος δεν νοιώθει την παραμικρή ανάγκη να ζητήσει μια συγγνώμη, να αναλάβει τις ευθύνες του. Θα μου πείτε θα αφήσει την καρέκλα του για μερικούς τόνους σκουπιδιών;

Άλλωστε δεν φταίνε ποτέ σε αυτή τη χώρα οι πραγματικά υπεύθυνοι αλλά πάντοτε οι άλλοι: Η αντιπολίτευση, τα κόμματα, οι κακοί που θέλουν να επενδύσουν σε κρίσεις και να ρίξουν την Κυβέρνηση υπουργών που συνομιλούν με υποδίκους, που υπογράφει αβέρτα μνημόνια, που ξεχνά μονίμως το πρόσφατο παρελθόν της!

Και μετά έρχεται η ώρα του πάρτα όλα Πρωθυπουργού, που δίνει λύσεις σε όλα, που ξεπερνά τους πάντες με την μπάντα! Και όταν και αυτός – όπως σταθερά μέχρι τώρα – γλιστρά στα σκουπίδια της δικής του πολιτικής, μένουν οι σωροί των σκουπιδιών για να θυμίζουν ότι η πολιτική αυταρέσκεια κάποιων «σωτήρων» δημιουργεί τα μεγαλύτερα κοινωνικά σκουπίδια!

Και μετά θα έρθουν οι επικλήσεις για το κοινωνικό κόστος, το κοινωνικό σύνολο, των ασθενειών από τις υψηλές θερμοκρασίες για να καταλήξουμε στο γνωστό αποτέλεσμα της ανανέωσης του ραντεβού με τα σκουπίδια στην επόμενη χρονική περίοδο…

Γιατί χωρίς σκουπίδια και στην πολιτική και στην καθημερινότητα αυτή η χώρα δυστυχώς δεν μπορεί.

Υπάρχει και η Τοπική Αυτοδιοίκηση

454Είναι φυσικό κι επόμενο η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ να επιδιώξει μεταβολές και στο θεσμικό πλαίσιο που διέπει τα της τοπικής αυτοδιοίκησης. Το θέμα είναι αν ξέρει τι θέλει, αν έχει κάποιο σχέδιο και τι θα κάνει τελικά στην πράξη!

Λογικό μοιάζει το νέο τοπίο να προκύψει από τις βασικές θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος αποτελεί και τον ισχυρό εταίρο στο κυβερνητικό σχήμα. Αν δεχθούμε τα όσα εξαγγέλθηκαν θα υπάρξουν κάποιες ευδιάκριτες διοικητικές μετατοπίσεις.

Η κατάργηση του «Καλλικράτη» αποτελεί πάγια άποψη του ΣΥΡΙΖΑ, από την στιγμή της εγκατάστασής του στην αυτοδιοικητική πραγματικότητα της χώρας, το 2010. Το γιατί είναι μια ιστορία που σηκώνει αρκετή κουβέντα καθώς η επίσημη δικαιολογία ότι αποτελεί μνημονιακό νόμο, προφανώς δεν πείθει ούτε και τους ίδιους!

Επίσης κατάργηση προβλέπεται και για τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, οι οποίες ασκούν ελέγχους νομιμότητας στις πράξεις πρωτοβάθμιων και δευτεροβάθμιων οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης – ενώ ταυτόχρονα εξακολουθούν να κρατούν κρίσιμες αρμοδιότητες για λογαριασμό τους.

Το γιατί επίσης δεν έχει απαντηθεί πέρα από την άκρως προσβλητική και αφελή τοποθέτηση του νέου υπουργού Εσωτερικών ότι «δεν ασκούν έλεγχο νομιμότητας αλλά σκοπιμότητας!»

Η κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων αποτελεί το βασικό αίτημα των Περιφερειαρχών, καθώς έτσι απελευθερώνονται από τα δεσμά του ελέγχου του κεντρικού κράτους και μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς άλλους παίκτες στο γήπεδο!

Μια ακόμα υπόσχεση είναι η καθιέρωση της απλής αναλογικής ως σταθερού εκλογικού συστήματος – δεν γνωρίζουμε αν αυτό επεκταθεί και στις εθνικές εκλογές.  ( Προσωπικά πολύ αμφιβάλλω…)

Ενώ η επιπλέον θεσμική θωράκιση των ΟΤΑ και η οικονομική τους αυτοτέλεια ακούγονται ευχάριστα αλλά έχουν ν’ αντιμετωπίσουν την σκληρή αλήθεια.

Η εγκατάσταση του «Καλλικράτη» σήμανε και την διοικητική αναδιοργάνωση του ελληνικού κράτους. Οι αιρετές νομαρχιακές αυτοδιοικήσεις αποτέλεσαν παρελθόν και στην θέση τους δημιουργήθηκαν οι (επίσης αιρετοί) περιφερειακοί θεσμοί. Υποθέτουμε πως αυτή η μεταβολή δεν πρόκειται να υποστεί κάποια τροποποίηση ή αλλοίωση.

Πιο πιθανό φαντάζει να ενισχυθούν οι περιφέρειες και με τις αρμοδιότητες των καταργούμενων Αποκεντρωμένων Διοικήσεων (όσες επιτρέπονται από το Σύνταγμα). Το αν ο έλεγχος νομιμότητας των ΟΤΑ επανέλθει στο υπουργείο Εσωτερικών ή αν ιδρυθεί κάποια ειδική υπηρεσία είναι διαχειριστικά ανοικτό.

Για τους δήμους ωστόσο μένει να διαπιστώσουμε αν θα τους δοθεί η δυνατότητα είσπραξης και επιβολής φόρων. Κάτι που είχε καταγγελθεί από τον ΣΥΡΙΖΑ, ως μια επέκταση φορομπηχτικών πολιτικών σε τοπική κλίμακα.

Την ίδια στιγμή δεν υπάρχει οποιαδήποτε παρέμβαση του κεντρικού κράτους στο θέμα της δημιουργίας ΦΟΔΣΑ (ανώνυμων εταιρειών) από τους δήμους, για την αποκομιδή των απορριμμάτων από εργολάβους. Κάτι εξαιρετικά σημαντικό τόσο πολιτικά όσο και θεσμικά.

Είναι σαφές πως δεν υπάρχει καμία εξειδικευμένη στρατηγική για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Όμως η μεγαλύτερη δυσκολία που έχει ν’ αντιμετωπίσει η κυβέρνηση είναι η ουσιαστική ανυπαρξία πόρων. Τα μειωμένα κονδύλια του «συμφώνου εταιρικής σχέσης» (νέου ΕΣΠΑ) και η παντελής έλλειψη εθνικών πόρων καθιστούν την επιβίωση των ΟΤΑ εξαιρετικά αμφίβολης έκβασης εγχείρημα. Κάτι που συνεπάγεται την αναπτυξιακή ασφυξία τους, αφού νέα έργα θα παραπεμφθούν στις καλένδες και παλιότερα κινδυνεύουν να εμπλακούν στα γρανάζια της χρονοκαθυστέρησης και εν τέλει της απένταξης.

Ήδη η ΚΕΔΕ (κατά κύριο λόγο) αντιλαμβάνεται πως επίκεινται δραστικές περικοπές καθώς οι δήμαρχοι πλήττονται κατά μείζονα λόγο. Μιας και οι περιφέρειες, λόγω του μεγέθους και της μεγαλύτερης κοινωνικής ετερογένειας, εισπράττουν μικρότερο πολιτικό κόστος.

Έτσι κι αλλιώς η καμπάνα χτυπά για όλους….

 

Προσγείωση στην αυτοδιοικητική πραγματικότητα!

aytoΞεκίνησε και επίσημα η θητεία των αυτοδιοικητικών αρχών που εξελέγησαν τον περασμένο Μάιο, με πενταετή ορίζοντα.

Στην περιφέρεια Θεσσαλίας και στους σημαντικότερους δήμους της (για πλειάδα λόγων) επικράτησαν καινούρια σχήματα, μεταβάλλοντας σημαντικά τον σχετικό χάρτη.

Το ερώτημα που εύλογα προκύπτει είναι το ποιες δυνατότητες διαθέτουν για αλλαγή πορείας –όσο αόριστος κι αν φαίνεται αυτός ο προσδιορισμός – σε σχέση με τα ως τώρα δεδομένα.

Υποθέτοντας, για την οικονομία της ανάλυσης, πως έχουν ακέραια την βούληση να υλοποιήσουν τις προεκλογικές τους εξαγγελίες.

Χωρίς περιστροφές η απάντηση δεν ευνοεί ακόμα και τις ευγενέστερες των σχετικών φιλοδοξιών.

Από την μια η οικονομική κρίση, η πρακτική ανυπαρξία πόρων –εθνικών κυρίως, αλλά και ευρωπαϊκών δευτερευόντως – και η αποψίλωση των Ο.Τ.Α. από το απαραίτητο έμψυχο δυναμικό δημιουργούν ένα αξεπέραστο κλοιό που οδηγεί σε χρηματοδοτική ασφυξία.

Από την άλλη οι δρακόντειοι περιορισμοί στα περιθώρια αυτοδιοίκησης των θεσμικών οντοτήτων πρώτου και δευτέρου βαθμού ουσιαστικά οδηγούν σε επανοικειοποίηση των κρίσιμων εξουσιών από το κεντρικό κράτος.

Άλλωστε η μακράς πνοής παρουσία της «Task Force» και η άγρυπνη παρακολούθηση από τον Ράιχενμπαχ, τον Φούχτελ και τους συνεργάτες τους εγγυάται μια τέτοια διαδικασία. Επομένως απαιτείται ένας επαναπροσδιορισμός σχέσεων και η ανάγκη επαναδιεκδίκησης αρμοδιοτήτων αλλά και των πόρων που αντιστοιχούν.

Την ίδια στιγμή και παράλληλα με αρμοδιότητες και πόρους πρέπει να ξανατεθεί στο επίκεντρο της νέας αυτοδιοικητικής περιόδου, η φυσιογνωμία της Τ.Α. Να ξανακερδηθούν συμμετοχικές και δημοκρατικές διαδικασίες και κυρίως στο επίπεδο του Α’ βαθμού να ξαναθυμηθούμε τις γειτονιές και τις λαϊκές συνελεύσεις. Είναι επιλογές που έρχονται σε ευθεία αντίθεση με την τροϊκανή λογική που θέλει μιας απονευρωμένη και ακίνδυνη για το κεντρικό κράτος Τ.Α. Επιλογές όμως που μπορούν να αποκαταστήσουν τη χαμένη εμπιστοσύνη του πολίτη προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Επιλογές που θα βοηθήσουν τον καθένα να αντιληφθεί πως η συμμετοχή του στην Αυτοδιοίκηση δεν είναι ζήτημα άσκησης της όποιας διοίκησης (άλλως, διαχείρισης) αλλά ζήτημα δημοκρατίας.

Να το πούμε διαφορετικά, χωρίς σύγκρουση με το πλέγμα που περιγράψαμε το τέλος της διαδρομής είναι μαθηματικά προσδιορισμένο.

Η κρίσιμη απορία αφορά το πώς θα υπάρξουν τα κοινωνικά και πολιτικά υποκείμενα μιας ρηξικέλευθης προοπτικής.

Όταν, επί δεκαετίες, ένα μεγάλο μέρος αυτοδιοικητικών και πολιτικών διαπαιδαγωγήθηκε σε λογικές (κομματικής) νομής εξουσίας, απροκάλυπτης συναλλαγής και πρόσδεσης στ’ άρματα επιχειρηματικών και συντεχνιακών συμφερόντων.

Απαιτείται ένα είδος υπέρβασης και άτυπης αυτοκριτικής όλων μας –κυρίως εκείνων που έχουν το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης στις τοπικές κοινωνίες.

Θα ήταν ελπιδοφόρο να συνέβαινε κάτι τέτοιο, μόνο που δείγματα αντίστοιχων αναζητήσεων δεν έχουν φανεί στον ορίζοντα… Ίσως να είναι νωρίς…

Αυτοδιοίκηση σε εφιαλτικό φόντο!

shutterstockΚαθώς ολοκληρώθηκε πρακτικά η αυτοδιοικητική περίοδος που ξεκίνησε μετά τις εκλογές του 2010 δρομολογούνται οι ριζικές αλλαγές για την περίοδο 2014-2019.

Ήδη η γερμανική «Task Force» αναλαμβάνει την εκπόνηση των σχετικών σχεδίων ώστε να προωθηθούν οι συμβατές προς αυτά δράσεις. Οφείλουμε να γνωρίζουμε πως στις εσχατιές του ευρωπαϊκού νότου τα ισχύοντα ελάχιστη αντιστοιχία έχουν με τα ειωθότα στον πυρήνα της ευρωζώνης.

Το αποδεικνύει η επιτροπεία που διακονούν ο Φούχτελ, ο Ράιχενμπαχ και οι λοιποί εκ Βερολίνου φωστήρες.

Στην ελληνική πραγματικότητα οι δήμοι και οι περιφέρειες αποκτούν διαφορετική οντότητα.

Αντί για κύτταρα θεσμικής οργάνωσης των τοπικών κοινωνιών αναγορεύονται σε δημοσιονομικό μπελά, ο οποίος οφείλει να αντιμετωπισθεί με βάση την θεραπεία σοκ των μνημονίων.

Έτσι οι απολύσεις δημοτικών υπαλλήλων –και αντίστοιχων στις περιφέρειες και τις υπερπεριφέρειες – αποτελούν υψίστη προτεραιότητα. Την ώρα που τα κενά από τις προηγηθείσες χάσκουν αναζητούνται 2.000 «υπολειπόμενοι», για να καθησυχάσει ο Μινώταυρος της τρόικα. Ενώ οι ιδιωτικοποιήσεις του συνόλου σχεδόν των υπηρεσιών των Ο.Τ.Α. (με επίζηλο έπαθλο τον χρυσοφόρο για τις εταιρείες τομέα της διαχείρισης των απορριμμάτων) βρίσκονται στην κορυφή της λίστας των μεταβολών. Οι δήμοι μετατρέπονται ταχύτατα σε αγοραίες και κυβερνητικές (με την έννοια της κεντρικής τους ρύθμισης) δομές, οι οποίες αποτελούν προέκταση της κρατικής διοίκησης. Η όποια αυτονομία (με τα θετικά, αλλά και τις γνωστές παρενέργειες) είχε κατακτηθεί παύει να υφίσταται.

Η κραυγαλέα έλλειψη πόρων, απότοκη της γενικής δημοσιονομικής κατάπτωσης της χώρας, δίνει την χαριστική βολή. Οι αιρετοί άρχοντες των τοπικών κοινωνιών οφείλουν να εξοικειωθούν με την ιδέα πως αποτελούν παρακολουθήματα αποφάσεων άλλων κέντρων.

Το πώς θα χειρισθούν τις υποθέσεις που τους αφορούν επαφίεται –εννοείται – στην πολιτική τους άποψη και την κοινωνική τους συνείδηση. Ωστόσο τα περιθώρια είναι ελάχιστα και ο βαθμός ελευθερίας που τους εκχωρείται πολύ μικρός.

Χωρίς αμφιβολία μια εφιαλτική περίοδος για την έννοια της τοπικής αυτοδιοίκησης μόλις ξεκίνησε.