Τσίπρας – Podemos … βυθισμένος!

Έχουν μια πραγματικά πολύ ενδιαφέρουσα διάσταση οι τελευταίες εκλογές στην Ισπανία με την αποτυχία του Podemos.

Στη σκιά των ραγδαίων εξελίξεων στη Βρετανία και την ΕΕ, το ισπανικό κόμμα που πρόσκειται φιλικά στον ΣΥΡΙΖΑ κατέλαβε την τρίτη θέση με τη δύναμή του να ξεφουσκώνει. Μόνο μία από τις τελευταίες δημοσκοπήσεις είχε αποτυπώσει επιτυχώς το εκλογικό αποτέλεσμα, δηλαδή το Podemos να έρχεται τρίτο και καταϊδρωμένο στην 14η μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου και τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης.

Περιέργως τα λαλίστατα  κατά τ’ άλλα, στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ σιωπούν για αυτό ή προσπαθούν να διαχωρίσουν – μετά το αποτέλεσμα – την πορεία του Podemos από αυτή του κόμματος του.

Ας κάνουμε μια υπόθεση:

Ας πούμε ότι τα αποτελέσματα ταυτιζόταν με τις δημοσκοπήσεις του τελευταίου διαστήματος και το Podemos έβγαινε ενισχυμένο και δεύτερο κόμμα στις εκλογές. Είναι κάτι παραπάνω από σίγουρο ότι οι σιωπηλοί σήμερα ΣΥΡΙΖΑΙΟΙ θα μιλούσανε για τον άνεμο της αλλαγής που πνέει στην Ευρώπη, για τον «μεγάλο ηγέτη» που από την Ελλάδα εμπνέει τους λαούς της Ευρώπης (!), για τα βλέμματα όλων των λαών της Ευρώπης που είναι στραμμένα στην ηρωική προσπάθεια της Κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, για την ελπίδα που ξαναέρχεται, αφού την πρώτη φορά κάπου έχασε το δρόμο της…

Και λίγα λέω, γιατί θα ακούγαμε πολύ περισσότερα, ίσως και δικαιολογημένα ως ένα βαθμό… αν κρίνει κανείς αυτά που είπε λίγο πριν ανοίξουν οι κάλπες στην Ισπανία, από το βήμα της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ ο  Αλέξης Τσίπρας:

«Θέλω να μου επιτρέψετε να στείλω μήνυμα αλληλεγγύης και υποστήριξης στον Πάμπλο Ιγκλέσιας και στον Αλμπέρτο Γκαρθόν, για τον αγώνα που δίνουν από κοινού, η Ενωμένη Αριστερά των Podemos, ώστε να υπάρξει και στην Ισπανία μία ακόμα προοδευτική κυβέρνηση με πυρήνα την Αριστερά. Και μάλιστα χθες, είχα την ευκαιρία να συνομιλήσω τηλεφωνικά με τον Πάμπλο για να του ευχηθώ καλή επιτυχία. Του θύμισα ότι τον περασμένο Σεπτέμβρη, στην προεκλογική συγκέντρωση στο Σύνταγμα, μας είπε ‘κρατήστε γερά, κρατήστε όσο μπορείτε γιατί ερχόμαστε’. Του είπα λοιπόν, Πάμπλο κρατήσαμε, είμαστε όρθιοι. Τώρα έρχεται η δική σας σειρά. Θέλουμε να ενώσουμε τις δυνάμεις μας για να αλλάξουμε την Ευρώπη και μπορούμε να αλλάξουμε την Ευρώπη»

Η πραγματικότητα όμως οδηγεί αλλού. Σε άλλου τύπου συμπεράσματα αποδεικνύοντας ότι η επένδυση στην πολιτική είναι εξίσου επικίνδυνη και με πολύ περισσότερα ρίσκα από αυτή στην αγορά!

Έλεγε τον Φεβρουάριο του 2015, στο ΒΗΜΑ, ο Ιγνάθιο Ουρκίθου, καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Κομπλουτένσε της Μαδρίτης, πολιτικός αναλυτής της εταιρείας δημοσκοπήσεων Metroscopia και τακτικός αρθρογράφος της «El Pais», απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με το αν η εκλογή του ΣΥΡΙΖΑ θα επηρεάσει τους Ισπανούς να ψηφίσουν το Podemos;

«Από την οπτική γωνία των Ισπανών, η εκλογή του ΣΥΡΙΖΑ ήταν αρκετά αναμενόμενη λόγω της κρίσης που πλήττει την Ελλάδα αυξάνοντας τις ανισότητες, τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Οι οικονομικές συνταγές που εφαρμόστηκαν τα τελευταία χρόνια δεν παρήγαγαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα – και αυτό το έχουν αναγνωρίσει ακόμη και διεθνείς οργανισμοί που τις πρότειναν, όπως το ΔΝΤ. Οι Έλληνες αναζήτησαν μια εναλλακτική, επιλέγοντας μαζικά ένα κόμμα που δεν θεωρείται υπεύθυνο για όσα συνέβησαν τα τελευταία χρόνια. Αυτό άραγε μπορεί να βοηθήσει το Podemos; Εξαρτάται. Αν το αποτέλεσμα όσων προσπαθεί να πετύχει ο ΣΥΡΙΖΑ είναι θετικό, αν καταφέρει να αναδιαρθρώσει το χρέος και να μειώσει τη φτώχεια, θα ενισχύσει το Podemos. Αν όμως η Ελλάδα καταλήξει εκτός ευρώ, χρεοκοπήσει και κηρύξει στάση πληρωμών, τα οποία θα επιδεινώσουν την κρίση, αναμφίβολα η ρητορική του Podemos θα χάσει τη δυναμική της»

Και αυτό ακριβώς έγινε. Γιατί μπορεί να μην κατέληξε η Ελλάδα εκτός ευρώ (να πω ακόμα…), μπορεί να μην χρεοκόπησε αλλά χρεοκόπησε η πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ και οι Ισπανοί πολίτες βλέπουν και τις πολιτικές αυταπάτες που καλλιεργήθηκαν και τα ψέματα πάνω στα οποία στηρίχτηκε η αναρρίχηση στην εξουσία και κυρίως την πλήρη και ολοκληρωτική υποταγή της χώρας στις διαθέσεις των δανειστών.

Βλέπουν και κατανοούν ότι η, στη φαντασία, επανάσταση στην Ελλάδα είναι στην πραγματικότητα μια ανηλεής επίθεση εναντίον των μεσαίων εισοδημάτων, των αδύναμων, των ήδη θυμάτων της κρίσης.

Βλέπουν και κατανοούν ότι στην Ελλάδα πίστεψαν, σε αυταπάτες και ουτοπίες, σε πολιτικούς γίγαντες με χάρτινα πόδια, σε πολιτικό προσωπικό κατώτερο των περιστάσεων, σε προτάσεις που καμία σχέση δεν είχαν με την πραγματικότητα.

Βλέπουν και κατανόησαν ότι η κατάσταση στην Ελλάδα  χειροτερεύει, ότι η φτώχεια μεγεθύνεται, ότι η ανάπτυξη έχασε και αυτή το δρόμο της, ότι οι πολίτες ανησυχούν, δεν αισιοδοξούν και δυστυχώς χάνουν κάθε ελπίδα.

Η χαριστική βολή για το Podemos ήρθε με την παρουσία του Τσίπρα στο προεκλογικό του σποτ! Ήταν δε τέτοια η αυταρέσκεια και η πολιτική αφέλεια των εδώ μαθητευόμενων μάγων που στο left.gr , ο Τσίπρας θεωρείται ο ΗΡΩΑΣ (!!!). Γράφει χαρακτηριστικά:

«Ανάμεσα στους ήρωες του ντοκιμαντέρ κι ένας Έλληνας, που δε θα μπορούσε να είναι άλλος από τον Αλέξη Τσίπρα. Podemos και ΣΥΡΙΖΑ άλλωστε από την αρχή βάδισαν στον ίδιο δρόμο, ενώνοντας τις δυνάμεις τους αλλά και τη ρητορική τους ενάντια στο ευρωπαϊκό πολιτικό κατεστημένο. Όπως βλέπουμε στο απόσπασμα της ταινίας, παρακάτω, ο Αλέξης Τσίπρας συναντά τον Πάμπλο Ιγκλέσιας σε μία εκδήλωση των Podemos λίγο καιρό πριν τις εκλογές του Ιανουαρίου του 2015, που τον έφεραν στην εξουσία. Στον διάλογο που έχουν μπροστά στην κάμερα, ο ηγέτης των Podemos των ρωτά πως αισθάνεται και ο Αλέξης Τσίπρας του απαντά «δύσκολα». «Γιατί;» τον ρωτά ο Ιγκλέσιας και εκείνος απαντά «γιατί έχει φτάσει η στιγμή», χαμογελώντας αμήχανα κι εξηγώντας ότι η κατάσταση στην Ελλάδα είναι πολύ περίπλοκη. Τότε ο Ιγκλέσιας του λέει ότι σε 4-5 μήνες εκείνος θα είναι πρωθυπουργός της Ελλάδας και ο Αλέξης Τσίπρας του λέει ότι αυτό θα είναι κάτι πολύ καλό. «Για αυτό χρειαζόμαστε την αλληλεγγύη σου. Χρειαζόμαστε το να κάνεις εσύ την αρχή κι εμείς να ακολουθήσουμε. Είναι πολύ σημαντικό», καταλήγει ο αρχηγός των Podemos.»

https://left.gr/news/kai-o-alexis-tsipras-sto-proeklogiko-ntokimanter-ton-podemos

Το δυστύχημα για τους φορείς της μεγαλύτερης αυταπάτης στη χώρα είναι ότι αφού τελείωσαν την Αριστερά στη χώρα, τη βυθίζουν και στην υπόλοιπη Ευρώπη!

Αλλά αυτή είναι η μοίρα όσων θεωρούν ότι οι λαοί είναι τόσο αφελείς ώστε να αρνούνται να καταλάβουν την πραγματικότητα.

Και κάτι τελευταίο: Πώς να ερμήνευσαν άραγε οι Ισπανοί ψηφοφόροι την στήριξη από τη μία πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ στο Podemos και την φωτογράφηση του Τσίπρα με τους σοσιαλδημοκράτες ηγέτες της Ευρώπης, τους συνοδοιπόρους δηλαδή του Σάντσες; Πώς να εκτίμησαν τον ξαφνικό μεγάλο έρωτα του με την ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία;

Μέχρι που μπορεί να φτάσει ο τυχοδιωκτισμός;

Μέχρι πού;

 

Advertisements

Οι …ούτε κατά φαντασία … σοσιαλιστές!

ολαντ-μερκελΈχει ενδιαφέρον η στάση και τα πεπραγμένα της σημερινής μεταλλαγμένης σοσιαλδημοκρατίας στην Ευρώπη που ουδεμία σχέση έχει με τα προτάγματα των σοσιαλδημοκρατών περασμένων ιστορικών περιόδων.

Συμφιλιωμένα πλήρως με τον καπιταλισμό με όρους νεοφιλελευθερισμού προσπαθώντας απλά να εμφανιστούν σαν οι εκσυγχρονιστές και οι πιο αποτελεσματικοί διαχειριστές  του καπιταλιστικού συστήματος.

Στην πραγματικότητα παρακολουθούμε την αργή έκλειψη του σοσιαλδημοκρατικού / σοσιαλιστικού   προτάγματος από την προοδευτική ευρωπαϊκή πολιτική. Σήμερα το σοσιαλιστικό πρόταγμα  το συναντάμε ως ιδεοληψία, δημαγωγία ή νοσταλγία.

Τα συμπεράσματα από την τελευταία κυβερνητική κρίση στη Γαλλία έχουν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον!

Η αφορμή για την κρίση στο εσωτερικό των «σοσιαλιστών» ήταν η λειτουργική ενσωμάτωση του προέδρου της χώρας (Ολάντ) στην γερμανική συνταγή λιτότητας. Να υπενθυμίσουμε πως καταλυτικό στοιχείο της επικράτησης του «PS» στις προεδρικές εκλογές ήταν η υπόσχεση πως θα υποχρεώσει το Βερολίνο να αλλάξει οικονομική ρότα.

Πολύ σύντομα έγινε σαφές πως κάτι τέτοιο βρισκόταν στην σφαίρα της φαντασίωσης.

Η γαλλική οικονομία ήταν (και παραμένει) σε δεινή θέση, με τους δείκτες να πιστοποιούν αυτή την πραγματικότητα. Η αναπτυξιακή πνοή που ευαγγελίσθηκε ο Φρ. Ολάντ ήταν ένα διανοητικό κατασκεύασμα και παρέμεινε ανεκπλήρωτη υπόσχεση.

Καθώς μια νεοκεϋνσιανή πολιτική είναι –στον κόσμο του ευρώ και της κυριαρχίας του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου – ουτοπική προσδοκία. Η αλλεξάρτηση και η εποπτεία από το τεχνογραφειοκρατικό απαράτ των Βρυξελλών δεν επιτρέπουν τέτοιες αναβιώσεις ενός ιστορικού παρελθόντος.

Μοιραία η ρυμούλκηση από το άρμα της Μέρκελ είναι το μόνο που απέμεινε στον Φρ. Ολάντ.

Επί της ουσίας ο περίφημος γερμανογαλλικός άξονας αποτελεί αχρείαστη ανάμνηση. Οπότε και η όποια εξισορρόπηση δυνάμεων στον καθοδηγητικό πυρήνα έχει πάει περίπατο. Στο απόγειο της κρίσης η γερμανική μηχανή αναδεικνύεται κυρίαρχη, όσο και αν έχουν ξεφτίσει και οι δικές της αναπτυξιακές δυναμικές. Για πρώτη φορά από την δημιουργία της «ζώνης άνθρακα και χάλυβα» και εν συνεχεία της ΕΟΚ εμφανίζεται τέτοια μονοπώληση ισχύος.

Το τι θα σημάνει προοπτικά αυτή η λεόντειος εταιρεία είναι κάτι που θα μας το απαντήσει, στην ώρα του, το κοινωνικοπολιτικό γίγνεσθαι.

Προς το παρόν διαπιστώνεται η αλαζονική (κατά κράτος) επιβολή του νεοφιλελεύθερου διδύμου Μέρκελ – Σόιμπλε, με τους σοσιαλδημοκράτες σε ρόλο κυβερνητικών κομπάρσων. Αυτή η σκοτεινή περίοδος είναι άγνωστο πόσο θα διαρκέσει –καλύτερα θα συνεχίσει επί μακρόν αν δεν ανατραπεί εγκαίρως.

Πάντως η ομολογία υποταγής του Ολάντ –στις συνταγές της Μέρκελ – δεν αφήνει περιθώριο για σχετικές αυταπάτες.

Αυταπάτες που προσπαθούν να καλλιεργήσουν και οι εγχώριοι μιμητές του Ολάντ την ίδια στιγμή που αδυνατούν ή καλύτερα δεν θέλουν να ομολογήσουν το αυτονόητο:

Πως η δική τους κοινωνική και εκ των πραγμάτων εκλογική εξαΰλωση δεν οφείλεται σε κάποια αόρατη και ανεξήγητη δύναμη από το … υπερπέραν, αλλά στην ενσωμάτωση τους στο νεοσυντηρητικό μπλοκ δυνάμεων της χώρας.

Σε τέτοιο βαθμό που είναι απορίας άξια η εμμονή τους να χρησιμοποιούν, έστω και από συνήθεια, όρους σαν το σοσιαλισμό ή τη  σοσιαλδημοκρατία, τη στιγμή που παρακάμπτουν συστηματικά, το πολιτικό και κοινωνικό περιεχόμενο τους.

Game of Thrones (δες … Σοσιαλδημοκρατία)

timthumbΗ συζήτηση που άνοιξε για το ρόλο της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, με αφορμή την προσπάθεια του γερμανικού SPD για τη δημιουργία του νέου σχήματος υπό τον τίτλο «Προοδευτική Συμμαχία», έχει σίγουρα  ενδιαφέρον!

Αυτό βρίσκεται στο περιεχόμενο και όχι στο περιτύλιγμα της προσπάθειας.

Το πρόβλημα της Σοσιαλδημοκρατίας και ιδιαίτερα της Ευρωπαϊκής, δεν είναι το όνομα της αλλά το περιεχόμενο των πολιτικών της.

Η απαξίωση της, ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του ’80, η αναίρεση οτιδήποτε προοδευτικού από την πολιτική της ατζέντα και κυρίως η διαγραφή του κοινωνικού κράτους από τις εφαρμοζόμενες πολιτικές, την οδήγησαν σε μια βαθιά κρίση ταυτότητας και έναν πολιτικό συμβιβασμό με τον αντίπαλο της, το νεοφιλελευθερισμό.

Η σοσιαλδημοκρατία έγινε περίγελος από ανθρώπους και πολιτικούς τύπου Μπλέρ και Σρέντερ, ταυτίστηκε απόλυτα με τις πολιτικές επιλογές των νεοφιλελευθέρων της Ευρώπης και οδηγήθηκε σε στρατηγική ήττα.

Το μόνο που έχει απομείνει από την άλλοτε κραταιά και φιλολαϊκή Σοσιαλδημοκρατία είναι τα ιστορικά ονόματα των κομμάτων που πρωταγωνίστησαν και οι ιστορικές τους αναμνήσεις.

Αναμνήσεις που συγκρούονται με τις πραγματικές εμπειρίες εκατομμυρίων Ευρωπαίων, από την εφαρμογή ιδιαίτερα σκληρών πολιτικών. Ανεργία, φτώχεια, κατάργηση εργασιακών δικαιωμάτων και διάλυση των όποιων δομών κοινωνικού κράτους, αποτελούν τη συνεισφορά των «μεταλλαγμένων» σοσιαλδημοκρατών!

Οι υποταγμένοι, συμβιβασμένοι και μεταλλαγμένοι πρώην σοσιαλδημοκράτες, μπορούν άνετα να συγκυβερνούν με το αντίπαλο πολιτικό δέος ( η αρχή το 2005 στη Γερμανία), να ταυτίζονται στο περιεχόμενο των πολιτικών και απλά να διαφωνούν σε θέματα δευτερεύουσας σημασίας , για να διατηρούν την ψευδαίσθηση του κάτι «διαφορετικού».

Πίσω από όλα αυτά υπάρχει ένα συνεχές παιχνίδι ελέγχου και εξουσίας. Ένα παιχνίδι ηγεμονίας.

Και αν στο νεοφιλελεύθερο στρατόπεδο, η ηγεμονία και πρωτοκαθεδρία του Γερμανικού λόμπυ είναι αναμφισβήτητη, στο στρατόπεδο των πρώην «σοσιαλδημοκρατών», η γερμανική πλευρά υποχωρούσε συνεχώς.

SPD-CubeΈτσι ανακαλύφθηκε η «αδυναμία» της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, έτσι στοχοποιήθηκε ο Αγιάλα, ιδιαίτερα μετά την αποτυχία εκλογής στη θέση του, της Σουηδέζας Μόνα Σαλίν, εκλεκτή του SPD και έτσι αποφάσισαν να μαζέψουν τα συντρίμμια των άλλοτε κραταιών κομμάτων υπό τη σκέπη τους.

Η δημιουργία της νέας – κυρίως Ευρωπαϊκής – Συμμαχίας κατοχυρώνει την ηγεμονία του SPD σε επίπεδο συσχετισμών, αλλά προφανώς πέρα από τις απαραίτητες δημόσιες σχέσεις, δεν εξασφαλίζει οτιδήποτε άλλο.

Όλα αυτά είναι παντελώς αδιάφορα για τον ευρωπαίο πολίτη, που βλέπει «σοσιαλδημοκράτες» και νεοφιλελεύθερους να χαράζουν από κοινού πολιτικές εξόντωσης του Νότου και να διαγωνίζονται σε σκληρότητα πολιτικών επιλογών!

Για την Ελλάδα και το ΠΑΣΟΚ υπάρχει ένα επιπλέον θέμα, το οποίο προστίθεται ανάμεσα στα τόσα άλλα:

Πως θα συμβαδίσει η προεδρία της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, από τον πρώην Πρόεδρο του και η συμμετοχή (σαν ιδρυτικό μάλιστα μέλος) στην Προοδευτική Συμμαχία με τον νυν Πρόεδρο του;

Πως θα ερμηνευτεί αυτό και κυρίως τι μηνύματα θα στείλει στους εναπομείναντες ψηφοφόρους του;

Η απάντηση πρέπει να δοθεί με σαφήνεια και καθαρότητα, εκτός και αν βρισκόμαστε μπροστά σε ένα νέο επεισόδιο, εσωκομματικού  παιχνιδιού που παίζεται στο «πτώμα», του άλλοτε κραταιού εκφραστή της «Αλλαγής» στη χώρα.

Στην περίπτωση αυτή το ήδη αδύναμο σχοινί της επίπλαστης ενότητας θα σπάσει και θα απομείνει απλά η καταμέτρηση των απωλειών.

Σημείωση 1

Πιστεύω πως κανένα πραγματικά προοδευτικό κόμμα δεν μπορεί να συμμετέχει σε παιχνίδια ισορροπιών και ηγεμονισμού, των λεγόμενων «σοσιαλδημοκρατών» της Γερμανίας. Γιατί το θέμα δεν είναι οι διεθνείς συνεργασίες αλλά το σε ποια βάση , στη βάση ποιας πολιτικής μπορούν αυτές να οικοδομηθούν. Και εδώ το ερώτημα παραμένει αναπάντητο, τουλάχιστον για όσους δεν θέλουν να αποδεχτούν το όρο του «σοσιαλ- φιλελεύθερου».

Σημείωση 2

Περισσότερο από ποτέ, ιδιαίτερα σήμερα είναι απαραίτητη η επαναδιατύπωση της σοσιαλιστικής ευρωπαϊκής προοπτικής. Ο μεταρρυθμιστικός – ρεφορμιστικός χαρακτήρας της Ευρωπαϊκής Σοσιαλδημοκρατίας , καθόριζε και θεμελίωσε τα όρια του «κράτους ευημερίας», με τη μεταφορά του πλεονάσματος από την περιφέρεια στο κέντρο και τη συμμετοχή των εργαζομένων στη διανομή αυτού του πλεονάσματος, μέσα στα όρια και τα πλαίσια του συστήματος. Σήμερα που και αυτό αποτελεί μια απλή ανάμνηση, πως μπορεί να δικαιολογηθεί η ύπαρξη της;

 

 

 

Σοσιαλδημοκρατία και φιλελευθερισμός : Του Rodney Barker

Όταν εγώ χρησιμοποιώ μια λέξη’, είπε, κάπως περιφρονητικά, ο Humpty Dumpty, ‘σημαίνει ακριβώς αυτό που εγώ επιλέγω να σημαίνει – ούτε λιγότερο ούτε περισσότερο’.

‘Το θέμα είναι’, είπε η Αλίκη, ‘αν μπορείς να κάνεις τις λέξεις να σημαίνουν τόσο διαφορετικά πράγματα’.

‘Το θέμα είναι’, είπε ο Humpty Dumpty, ‘ποιος είναι το αφεντικό – αυτό είναι όλο’.

sosialΟι ιστορίες ζωής του ‘φιλελευθερισμού’ και της ‘σοσιαλδημοκρατίας’ δίνουν πολλά στοιχεία σε σχέση με την αναφορά του Humpty Dumpty για τη χρήση της γλώσσας όπως περιγράφεται στο ‘Alice Through the Looking Glass’ (Η Αλίκη μέσα απ’ τον Καθρέφτη) του Lewis Carroll. Ο Humpty Dumpty ήταν τυχερός που καθόταν σε έναν τοίχο κι όχι σε ένα πανεπιστήμιο, διαφορετικά θα είχαμε σήμερα πληθώρα άρθρων για τις πλάνες ή τη διορατικότητα του Χαμπτισμού ή της Νταμπτιολογίας και πιθανά μια καθαρή σύγκρουση μεταξύ νέο-Χαμπτιανών και μετα-Νταμπτιστών. Αξίζει όμως να θυμόμαστε ότι οι λέξεις, ακόμη κι όταν δεν αποκτούν τυχαία νέα νοήματα, και ανεξάρτητα από το αν η διάδοση των νοημάτων εξαρτάται από τις ιδιοτροπίες των ισχυρών, έχουν πολλές χρήσεις και για να καταλαβαίνουμε τι λέγεται πρέπει να κοιτάζουμε τις συνθήκες και όχι την οικουμενική ουσία.

Στην περίπτωση του φιλελευθερισμού και της σοσιαλδημοκρατίας, ο πρώτος όρος έχει κάνει περισσότερες διαφορετικές δουλειές από τον δεύτερο. Η δεξιά πτέρυγα στις Ηνωμένες Πολιτείες χρησιμοποιεί τον όρο «Φιλελευθερισμός» εννοώντας έναν αυταρχικό κολεκτιβισμό, πράγμα που απέχει πολύ από την ευρωπαϊκή χρήση. Η «Σοσιαλδημοκρατία», επίσης, χρησιμοποιείται ως αναφορά για οτιδήποτε, από μια ενεργή και αποτελεσματική πολιτική για τους πολίτες μέχρι ένα πατερναλιστικό κράτος που κυβερνάται από ειδικούς για το συμφέρον ενός εξαρτώμενου πληθυσμού. Από τη στιγμή, όμως, που δεν υπάρχει ‘κεντρικό’ ή ‘αληθινό’ νόημα, παρά μόνο ένα φάσμα υπαρκτών και αποδεκτών νοημάτων, είναι πιθανό και καθόλου αυθαίρετο να επιλέγονται χρήσεις που κανείς δεν μπορεί να πει ότι είναι επιπόλαιες ή εσωτεριστικές. Καθεμιά από τις χρήσεις στις οποίες αναφέρομαι εδώ ξεκινά από και τονίζει μάλλον τις πολιτικές παρά τις κυβερνητικές περιγραφές που εμπεριέχονται στους όρους. Αναφέρονται στις σημερινές και τις επιθυμητές πολιτικές παρά στις μορφές διακυβέρνησης, παρόλο που οι αξίες και οι προσδοκίες στην πολιτική επιδρούν στο είδος της διακυβέρνησης που οι σοσιαλδημοκράτες θεωρούν χρήσιμο ή αποδεκτό.

Θα χρησιμοποιήσω τον όρο φιλελευθερισμό για να αναφερθώ σε ένα δόγμα για την πολιτική: την πίστη ότι μια πρότυπη πολιτική θεωρία αρχίζει με τα άτομα που εξουσιοδοτούνται να αποφασίζουν για τη ζωή τους υπό τον όρο ότι δεν καταστρατηγούν τα ίσα δικαιώματα των άλλων να κάνουν ακριβώς το ίδιο.

Θα χρησιμοποιήσω τον όρο σοσιαλδημοκρατία για να αναφερθώ σε μια κοινωνιολογικά και ιστορικά ενημερωμένη εφαρμογή φιλελεύθερων αρχών, μια πεποίθηση ότι τα άτομα μπορούν να ασκούν έλεγχο στις ζωές τους μόνο όταν υπερβολικές συσσωρεύσεις εξουσίας, ευημερίας και προνομίων αντικαθίστανται από την ευρύτερη δυνατή ισότητα, μια ισότητα που μάλλον καθιστά δυνατή παρά αποτρέπει τη διαφοροποίηση και το απρόβλεπτο. Η παρουσία αυτής της διαφοροποίησης και του απρόβλεπτου είναι ο δείκτης ότι αυτό που επιτυγχάνεται είναι η ισότητα στην ικανότητα, όχι η ομοιομορφία στην κατάσταση ή τον χαρακτήρα.

Το σοσιαλδημοκρατικό κράτος έρχεται μετά, ως ένας τρόπος να γίνει μια σοσιαλδημοκρατική κοινωνία δυνατή. Συνεπώς, η σοσιαλδημοκρατία, όπως υποστήριξαν οι Φαμπιανιστές σοσιαλιστές στη Βρετανία στην επέτειο των εκατό χρόνων από την Γαλλική Επανάσταση, είναι η πραγματοποίηση του φιλελευθερισμού, η δημιουργία συνθηκών όπου οι φιλελεύθερες προσδοκίες μπορούσαν να γίνουν πράξη και να αναπτυχθούν πέρα από την απλή αισιοδοξία. Ένας σοσιαλιστής και δημοκράτης, ο καθηγητής του LSE R.H. Tawney, είπε ότι ο σοσιαλισμός είναι μια κατάσταση πραγμάτων όπου μπορείς να τους στείλεις όλους στο διάολο, κι όπου ο άλλος δεν έχει την παραμικρή υποχρέωση να το κάνει.

Η σοσιαλδημοκρατία, όμως, απαιτεί κράτος, παρόλο που τοποθετεί τους πολίτες κι όχι το κράτος στην αρχή των πραγμάτων. Είναι η δημοκρατία που χαρακτηρίζεται με το επίθετο κοινωνική και όχι ο σοσιαλισμός που χαρακτηρίζεται με το επίθετο δημοκρατικός. Το σοσιαλδημοκρατικό κράτος είναι το εργαλείο της κοινωνικής διάστασης μιας ζωής που, ενώ αποτελείται από άτομα, προϋποθέτει κοινωνική σύμπραξη και συνεργασία, κοινότητα και συμπαράσταση.

Η χρήση αυτών των όρων με αυτόν τον τρόπο είναι ασφαλώς επιλεκτική. Είναι όμως επιλεκτική στο πλαίσιο του υπάρχοντος φάσματος νοημάτων. Και η επιλεκτικότητα δικαιολογείται από τις μεταμορφωμένες συνθήκες του εικοστού πρώτου αιώνα και το τέλος του ιδεολογικού και πολιτικού τοπίου που αποκαλείται συχνά ‘σύντομος εικοστός αιώνας’. Στη διάρκεια αυτού του εικοστού αιώνα των ιστορικών, από τη επανάσταση των μπολσεβίκων του 1917 μέχρι το τέλος του Κομμουνισμού στην Ανατολική Ευρώπη και τη Ρωσία και του Ψυχρού Πολέμου μεταξύ 1989 και 1991, τα θέματα ήταν σαφή: δημοκρατία και ολοκληρωτισμός, σοσιαλισμός και καπιταλισμός, ανατολή και δύση. Μια ριζοσπαστική σοσιαλιστική πολιτική μπορούσε να αναγνωρίσει την κύρια πολιτική υποστήριξή της στην επανάσταση ή στη δημοκρατική αμφισβήτηση, ως βιομηχανικό προλεταριάτο σε μια κοινωνία δομημένη κυρίως με βάση τις τάξεις.

Οι κατηγορίες που λειτουργούσαν τον εικοστό αιώνα δεν μας πήγαν πολύ μακριά τον εικοστό πρώτο. Ζούμε τώρα σε έναν κόσμο που καμιά από αυτές δεν μπορεί να αποτελέσει επαρκή και κατάλληλη αναφορά. Ενώ τον εικοστό αιώνα, ή τουλάχιστον τον σύντομο εικοστό αιώνα, υπήρχε οδικός χάρτης και εδαφικός χάρτης, καθαρή υποστήριξη και καθαρός αντίπαλος, όλα αυτά δεν υπάρχουν πια. Η τάξη δεν παρέχει πλέον το κύριο περίγραμμα για τις εκλογικές επιλογές, ενώ η ηλικία, η θρησκεία ή η εθνότητα συμβάλλουν σε έναν πολύ πιο περίπλοκο και πολυδιάστατο πολιτικό κόσμο.

Αλλά εάν η σοσιαλδημοκρατία έχει χάσει την παραδοσιακή ταξική πελατεία της, αυτό δεν σημαίνει πως έχει χάσει το ρόλο της. Ο κατακερματισμός της κοινωνικής ταυτότητας αυξάνει τις πιθανότητες της σκληρότητας που είναι βασική στη δημοκρατική πολιτική και ιδιαίτερα σε μια έμμεση δημοκρατία με ένα ισχυρό κράτος. Η οργανική σχέση ανάμεσα στη δημοκρατική πολιτική και την κοινωνική, πολιτική και οικονομική ισότητα παραμένει εξίσου σημαντική και κεντρική όσο ήταν πάντα. Αλλά το πλαίσιο στο οποίο διεκδικείται, ο τρόπος με τον οποίον υλοποιείται και οι μέθοδοι με τις οποίες προσεγγίζεται, όλα αυτά έχουν αλλάξει.

Ο δρόμος προς τη σοσιαλδημοκρατία, λοιπόν, εξαρτάται από την εκ νέου περιγραφή των στόχων, των μεθόδων, και των υποστηρικτών. Και η ανακάλυψη ή αναγνώριση των υποστηρικτών της συνεπάγεται ταυτόχρονα την ανακάλυψη ή αναγνώριση των αντιπάλων της. Ο καπιταλισμός έγινε αποδεκτός από τους σοσιαλδημοκράτες με περίπου τόσο ενθουσιασμό όσο είχαν πάντα οι φιλελεύθεροι, συχνά όμως έγινε αποδεκτός χωρίς πολλή κριτική. Το να λες ότι είσαι υπέρ του καπιταλισμού και των αγορών είναι τόσο κενό περιεχομένου σα να λες ότι αγαπάς τους ανθρώπους ή ότι σου αρέσει η μουσική. Το θέμα είναι ποιους ανθρώπους, ποιο είδος μουσικής και σε ποιες συνθήκες. Κι αν ο καπιταλισμός δεν έχει πια το ρόλο του αντιπάλου, ποιοι είναι οι εχθροί που ο σοσιαλδημοκράτης πρέπει να αντιμετωπίσει; Εάν οι σοσιαλδημοκράτες είναι υπέρμαχοι της κοινωνικής ισονομίας, τότε οι εχθροί είναι οι πατριάρχες και όλοι εκείνοι που χρησιμοποιούν μονοπώλια ή κατάχρηση εξουσίας, πόρους ή κύρος προς ίδιον όφελος και προς ζημία των άλλων, για να κατοχυρώσουν την ορθοδοξία και να υπερασπιστούν τα προνόμια.

Εάν έτσι έχει το έργο, τι είναι αυτό στις προσδοκίες και τις ενοράσεις που περιβάλλουν τον τίτλο ‘σοσιαλδημοκρατία’, το οποίο αξίζει να διαφυλαχτεί και να καλλιεργηθεί τον εικοστό πρώτο αιώνα, και που μπορεί λογικά και ρεαλιστικά να υιοθετηθεί μετά το τέλος του εικοστού και των χαρακτηριστικών στόχων, μεθόδων και ηρώων του;

Μπορούν πολύ απλά, αν όχι διδακτικά, να απαριθμηθούν ως εξής:

1.            Κοινωνικοί πόροι και ευκαιρίες διανεμημένοι με τρόπο που δίνει τις μεγαλύτερες ευκαιρίες για αυτό-καλλιέργεια και ανάπτυξη στον μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων.

2.            Ως συνέπεια αυτού, μια μορφή διακυβέρνησης μόνιμα ανοιχτής στον έλεγχο και την κριτική αξιολόγηση και που αναπτύσσεται για να υπηρετεί τους πολίτες.

3.            Το 1 και το 2 να διευθετηθούν με τρόπο που να λαμβάνει υπόψη την ποικιλία των ατομικών και κοινωνικών ταυτοτήτων που οι κοινωνικά δημοκρατικοί πολίτες μπορούν να απολαύσουν και που δεν ευνοεί ούτε τιμωρεί καμιά από αυτές τις ταυτότητες.

Η παράθεση αυτών των προσδοκιών είναι βέβαια το εύκολο μέρος. Και είναι αλήθεια ότι η μεγαλύτερη διασφάλιση, το πιο κατάλληλο μοτέρ για την επίτευξη ενός τέτοιου συστήματος, είναι ακριβώς ένα σώμα δυναμικών, απρόβλεπτων και ενοχλητικών πολιτών που το σύστημα προτίθεται να καλλιεργεί και να συντηρεί. Η αιτία, τα μέσα και η συνέπεια, είναι ένα και το αυτό.

Υπάρχει ένα παράδοξο εδώ: η σοσιαλδημοκρατία βασίζεται σε πολίτες ορθολογιστές, υπέρμαχους της ισότητας, αλλά αυτοί μπορούν να υπάρξουν μόνο με την επίτευξη της σοσιαλδημοκρατίας. Οι συνθήκες λοιπόν που μπορούν να δημιουργήσουν τη σοσιαλδημοκρατία δημιουργούνται, με τη σειρά τους, από αυτήν. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι η σοσιαλδημοκρατία δεν είναι πραγματοποιήσιμη. Αλλά μπορεί, επίσης, να σημαίνει ότι ο στόχος και τα μέσα προχωρούν αρμονικά και ότι προωθώντας και δουλεύοντας για τη σοσιαλδημοκρατία τα μέσα που είναι απαραίτητα για την επιτυχία της, και οι ενδείξεις αυτής της επιτυχίας, αναπτύσσονται σε οργανική σχέση μεταξύ τους.