«ΚΛΕΙΣΘΕΝΗΣ»: Έργα και προμήθειες στους ΟΤΑ χωρίς ελέγχους νομιμότητας!

Προαναγγέλθηκε σαν μια τομή στο χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και μετά από συνεχόμενες αναβολές και καθυστερήσεις τριάντα περίπου μηνών – κατατέθηκε το προσχέδιο του νόμου που φιλοδοξεί να αντικαταστήσει τον «Καλλικράτη».

Η συζήτηση επικεντρώθηκε στο εκλογικό σύστημα που θα ισχύσει στην Τοπική Αυτοδιοίκηση καθώς το νομοσχέδιο προβλέπει την εκλογή Δημοτικών – Περιφερειακών Συμβούλων με απλή αναλογική αλλά η πραγματική «αλλαγή» βρίσκεται αλλού:

Στην κατάργηση ουσιαστικά του Ελέγχου Νομιμότητας για την συντριπτική πλειοψηφία  των αποφάσεων των ΟΤΑ, με τις οποίες ανατίθενται έργα, υπηρεσίες, μελέτες και προμήθειες!

Τόσο για τους Δήμους και τις Περιφέρειες, όσο και για τα Νομικά τους Πρόσωπα και τις ΔΕΥΑ,  με τη διάταξη του άρθρου 113 του νέου νόμου, η οποία αντικαθιστά το άρθρο 225 του Καλλικράτη ορίζεται ότι ο έλεγχος νομιμότητας για αναθέσεις έργων, υπηρεσιών, μελετών και προμηθειών θα γίνεται εάν το τίμημα υπερβαίνει το ποσό των 120.000€ μη συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α.!

Σε αντίθεση με τον Καλλικράτη που προέβλεπε τον έλεγχο των αντιστοίχων αποφάσεων από το πρώτο ευρώ!

Παραθέτω το συγκεκριμένο άρθρο, όπως υπάρχει στο προσχέδιο του νόμου:

«Άρθρο 113

Το άρθρο 225 του ν. 3852/2010 αντικαθίσταται ως εξής:

«Υποχρεωτικός Έλεγχος Νομιμότητας

  1. Οι αποφάσεις των συλλογικών οργάνων των δήμων και των περιφερειών, καθώς και των ΝΠΔΔ αυτών, αποστέλλονται υποχρεωτικά για έλεγχο νομιμότητας στην Αυτοτελή Υπηρεσία Εποπτείας Ο.Τ.Α., εφόσον αφορούν: α) ρυθμίσεις κανονιστικού περιεχομένου, β) την ανάθεση έργων, υπηρεσιών, μελετών και προμηθειών, εάν το τίμημα υπερβαίνει το ποσό των εκατόν είκοσι χιλιάδων (120.000) ευρώ μη συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α., γ) την αγορά και εκποίηση, λόγω πώλησης ή δωρεάς κατά κυριότητα, ακινήτων, δ) την κήρυξη αναγκαστικών απαλλοτριώσεων, ε) τη μίσθωση ακινήτων από τρίτους, στ) τη σύναψη πάσης φύσεως δανείων ζ) την ίδρυση πάσης φύσεως νομικών προσώπων, τη συμμετοχή σε υφιστάμενα νομικά πρόσωπα, καθώς και τη λύση και θέση σε εκκαθάριση νομικών προσώπων σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, η) τη σύναψη προγραμματικών συμβάσεων, με την επιφύλαξη του τελευταίου εδαφίου της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 100 και θ) τη διεξαγωγή δημοτικού ή περιφερειακού δημοψηφίσματος.

Στην Αυτοτελή Υπηρεσία Εποπτείας ΟΤΑ αποστέλλονται προς έλεγχο νομιμότητας και οι αποφάσεις των κοινωφελών επιχειρήσεων, των ΔΕΥΑ και των μονομετοχικών ανωνύμων εταιρειών Ο.Τ.Α. που αφορούν α) αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου, β) εκποίηση παγίων περιουσιακών στοιχείων, γ) αγορά και εκποίηση ακινήτων, δ) σύναψη δανείων και ε) ανάθεση έργων, υπηρεσιών, μελετών και προμηθειών, εάν το τίμημα υπερβαίνει το ποσό των εκατόν είκοσι χιλιάδων (120.000) ευρώ μη συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α στ) μίσθωση ακινήτων από τρίτους και ζ) τη σύναψη προγραμματικών συμβάσεων, με την επιφύλαξη της περ. α’ της παρ. 1 του άρθρου 100. Επίσης, αποστέλλονται προς έλεγχο νομιμότητας οι αποφάσεις και ο προϋπολογισμός των Περιφερειακών Ταμείων Ανάπτυξης. Οι ετήσιες οικονομικές καταστάσεις αυτών κοινοποιούνται στην Αυτοτελή Υπηρεσία Εποπτείας Ο.Τ.Α.»

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;

Όλες οι απευθείας αναθέσεις ( έργα, υπηρεσίες, μελέτες, προμήθειες μέχρι 20.000€), όλοι οι πρόχειροι διαγωνισμοί (έργα, υπηρεσίες, μελέτες, προμήθειες μέχρι 60.000€) και όλοι οι ανοικτοί διαγωνισμοί (έργα, υπηρεσίες, μελέτες, προμήθειες μέχρι 120.000€) θα πραγματοποιούνται χωρίς να υπάρχει η υποχρέωση του ελέγχου νομιμότητας από την αρμόδια ελεγκτική Αρχή με ότι αυτό συνεπάγεται στον τομέα της διαφάνειας, της οικονομικής διαχείρισης αλλά και της σπατάλης δημοσίου χρήματος και βεβαίως της νομιμότητας αποφάσεων.

Πρόκειται για τη συντριπτική πλειοψηφία των σχετικών αποφάσεων.

Είναι απορίας άξια η λογική της συγκεκριμένης πρότασης, καθώς μιλάμε για συμβάσεις δις ευρώ, που θα ανατίθενται χωρίς τον απαιτούμενο έλεγχο. Το Υπουργείο και κατά συνέπεια η Κυβέρνηση δεν αντιλαμβάνεται το πρόβλημα που θα δημιουργηθεί; Δεν την ενδιαφέρει;

Το μόνο λογικό συμπέρασμα που μπορεί να βγάλει κάποιος, αν η συγκεκριμένη διάταξη παραμείνει ως έχει, είναι πως στα πλαίσια της μικροπολιτικής και ενός περίεργου παζαριού, η Κυβέρνηση επιχειρεί να «δωρίσει» την κατάργηση ουσιαστικά του ελέγχου νομιμότητας για τις πιο κρίσιμες αποφάσεις των ΟΤΑ, προκειμένου να μειώσει τις αντιδράσεις για το εκλογικό σύστημα.

Πρόκειται δηλαδή για το «τυράκι στη φάκα» της κυβερνητικής πολιτικής, που μπορεί σήμερα να προτείνει την αποτίναξη των δεσμών του ελέγχου για  τις αποφάσεις στις οποίες μπορεί να γίνει το μεγαλύτερο «παιχνίδι» (ειδικά στις απευθείας αναθέσεις) από τους αιρετούς αλλά προοπτικά θα οδηγήσει σε τεράστια προβλήματα τους ΟΤΑ, με ότι αυτό συνεπάγεται.

Είναι προφανές ότι η συγκεκριμένη απόφαση δεν προάγει ούτε τη διαφάνεια, ούτε τη χρηστή διοίκηση αντίθετα πριμοδοτεί την αδιαφάνεια και τον παλαιοκομματισμό.

Μένει να αποδειχθεί αν οι αιρετοί θα παίξουν το ρόλο του ποντικού που δαγκώνει το τυρί στη φάκα… Αν αυτό συμβεί θα είναι μελλοντικά άξιοι της μοίρας τους…

Advertisements

Υπάρχει και η Τοπική Αυτοδιοίκηση

454Είναι φυσικό κι επόμενο η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ να επιδιώξει μεταβολές και στο θεσμικό πλαίσιο που διέπει τα της τοπικής αυτοδιοίκησης. Το θέμα είναι αν ξέρει τι θέλει, αν έχει κάποιο σχέδιο και τι θα κάνει τελικά στην πράξη!

Λογικό μοιάζει το νέο τοπίο να προκύψει από τις βασικές θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος αποτελεί και τον ισχυρό εταίρο στο κυβερνητικό σχήμα. Αν δεχθούμε τα όσα εξαγγέλθηκαν θα υπάρξουν κάποιες ευδιάκριτες διοικητικές μετατοπίσεις.

Η κατάργηση του «Καλλικράτη» αποτελεί πάγια άποψη του ΣΥΡΙΖΑ, από την στιγμή της εγκατάστασής του στην αυτοδιοικητική πραγματικότητα της χώρας, το 2010. Το γιατί είναι μια ιστορία που σηκώνει αρκετή κουβέντα καθώς η επίσημη δικαιολογία ότι αποτελεί μνημονιακό νόμο, προφανώς δεν πείθει ούτε και τους ίδιους!

Επίσης κατάργηση προβλέπεται και για τις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, οι οποίες ασκούν ελέγχους νομιμότητας στις πράξεις πρωτοβάθμιων και δευτεροβάθμιων οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης – ενώ ταυτόχρονα εξακολουθούν να κρατούν κρίσιμες αρμοδιότητες για λογαριασμό τους.

Το γιατί επίσης δεν έχει απαντηθεί πέρα από την άκρως προσβλητική και αφελή τοποθέτηση του νέου υπουργού Εσωτερικών ότι «δεν ασκούν έλεγχο νομιμότητας αλλά σκοπιμότητας!»

Η κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων αποτελεί το βασικό αίτημα των Περιφερειαρχών, καθώς έτσι απελευθερώνονται από τα δεσμά του ελέγχου του κεντρικού κράτους και μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς άλλους παίκτες στο γήπεδο!

Μια ακόμα υπόσχεση είναι η καθιέρωση της απλής αναλογικής ως σταθερού εκλογικού συστήματος – δεν γνωρίζουμε αν αυτό επεκταθεί και στις εθνικές εκλογές.  ( Προσωπικά πολύ αμφιβάλλω…)

Ενώ η επιπλέον θεσμική θωράκιση των ΟΤΑ και η οικονομική τους αυτοτέλεια ακούγονται ευχάριστα αλλά έχουν ν’ αντιμετωπίσουν την σκληρή αλήθεια.

Η εγκατάσταση του «Καλλικράτη» σήμανε και την διοικητική αναδιοργάνωση του ελληνικού κράτους. Οι αιρετές νομαρχιακές αυτοδιοικήσεις αποτέλεσαν παρελθόν και στην θέση τους δημιουργήθηκαν οι (επίσης αιρετοί) περιφερειακοί θεσμοί. Υποθέτουμε πως αυτή η μεταβολή δεν πρόκειται να υποστεί κάποια τροποποίηση ή αλλοίωση.

Πιο πιθανό φαντάζει να ενισχυθούν οι περιφέρειες και με τις αρμοδιότητες των καταργούμενων Αποκεντρωμένων Διοικήσεων (όσες επιτρέπονται από το Σύνταγμα). Το αν ο έλεγχος νομιμότητας των ΟΤΑ επανέλθει στο υπουργείο Εσωτερικών ή αν ιδρυθεί κάποια ειδική υπηρεσία είναι διαχειριστικά ανοικτό.

Για τους δήμους ωστόσο μένει να διαπιστώσουμε αν θα τους δοθεί η δυνατότητα είσπραξης και επιβολής φόρων. Κάτι που είχε καταγγελθεί από τον ΣΥΡΙΖΑ, ως μια επέκταση φορομπηχτικών πολιτικών σε τοπική κλίμακα.

Την ίδια στιγμή δεν υπάρχει οποιαδήποτε παρέμβαση του κεντρικού κράτους στο θέμα της δημιουργίας ΦΟΔΣΑ (ανώνυμων εταιρειών) από τους δήμους, για την αποκομιδή των απορριμμάτων από εργολάβους. Κάτι εξαιρετικά σημαντικό τόσο πολιτικά όσο και θεσμικά.

Είναι σαφές πως δεν υπάρχει καμία εξειδικευμένη στρατηγική για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Όμως η μεγαλύτερη δυσκολία που έχει ν’ αντιμετωπίσει η κυβέρνηση είναι η ουσιαστική ανυπαρξία πόρων. Τα μειωμένα κονδύλια του «συμφώνου εταιρικής σχέσης» (νέου ΕΣΠΑ) και η παντελής έλλειψη εθνικών πόρων καθιστούν την επιβίωση των ΟΤΑ εξαιρετικά αμφίβολης έκβασης εγχείρημα. Κάτι που συνεπάγεται την αναπτυξιακή ασφυξία τους, αφού νέα έργα θα παραπεμφθούν στις καλένδες και παλιότερα κινδυνεύουν να εμπλακούν στα γρανάζια της χρονοκαθυστέρησης και εν τέλει της απένταξης.

Ήδη η ΚΕΔΕ (κατά κύριο λόγο) αντιλαμβάνεται πως επίκεινται δραστικές περικοπές καθώς οι δήμαρχοι πλήττονται κατά μείζονα λόγο. Μιας και οι περιφέρειες, λόγω του μεγέθους και της μεγαλύτερης κοινωνικής ετερογένειας, εισπράττουν μικρότερο πολιτικό κόστος.

Έτσι κι αλλιώς η καμπάνα χτυπά για όλους….

 

Προσγείωση στην αυτοδιοικητική πραγματικότητα!

aytoΞεκίνησε και επίσημα η θητεία των αυτοδιοικητικών αρχών που εξελέγησαν τον περασμένο Μάιο, με πενταετή ορίζοντα.

Στην περιφέρεια Θεσσαλίας και στους σημαντικότερους δήμους της (για πλειάδα λόγων) επικράτησαν καινούρια σχήματα, μεταβάλλοντας σημαντικά τον σχετικό χάρτη.

Το ερώτημα που εύλογα προκύπτει είναι το ποιες δυνατότητες διαθέτουν για αλλαγή πορείας –όσο αόριστος κι αν φαίνεται αυτός ο προσδιορισμός – σε σχέση με τα ως τώρα δεδομένα.

Υποθέτοντας, για την οικονομία της ανάλυσης, πως έχουν ακέραια την βούληση να υλοποιήσουν τις προεκλογικές τους εξαγγελίες.

Χωρίς περιστροφές η απάντηση δεν ευνοεί ακόμα και τις ευγενέστερες των σχετικών φιλοδοξιών.

Από την μια η οικονομική κρίση, η πρακτική ανυπαρξία πόρων –εθνικών κυρίως, αλλά και ευρωπαϊκών δευτερευόντως – και η αποψίλωση των Ο.Τ.Α. από το απαραίτητο έμψυχο δυναμικό δημιουργούν ένα αξεπέραστο κλοιό που οδηγεί σε χρηματοδοτική ασφυξία.

Από την άλλη οι δρακόντειοι περιορισμοί στα περιθώρια αυτοδιοίκησης των θεσμικών οντοτήτων πρώτου και δευτέρου βαθμού ουσιαστικά οδηγούν σε επανοικειοποίηση των κρίσιμων εξουσιών από το κεντρικό κράτος.

Άλλωστε η μακράς πνοής παρουσία της «Task Force» και η άγρυπνη παρακολούθηση από τον Ράιχενμπαχ, τον Φούχτελ και τους συνεργάτες τους εγγυάται μια τέτοια διαδικασία. Επομένως απαιτείται ένας επαναπροσδιορισμός σχέσεων και η ανάγκη επαναδιεκδίκησης αρμοδιοτήτων αλλά και των πόρων που αντιστοιχούν.

Την ίδια στιγμή και παράλληλα με αρμοδιότητες και πόρους πρέπει να ξανατεθεί στο επίκεντρο της νέας αυτοδιοικητικής περιόδου, η φυσιογνωμία της Τ.Α. Να ξανακερδηθούν συμμετοχικές και δημοκρατικές διαδικασίες και κυρίως στο επίπεδο του Α’ βαθμού να ξαναθυμηθούμε τις γειτονιές και τις λαϊκές συνελεύσεις. Είναι επιλογές που έρχονται σε ευθεία αντίθεση με την τροϊκανή λογική που θέλει μιας απονευρωμένη και ακίνδυνη για το κεντρικό κράτος Τ.Α. Επιλογές όμως που μπορούν να αποκαταστήσουν τη χαμένη εμπιστοσύνη του πολίτη προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Επιλογές που θα βοηθήσουν τον καθένα να αντιληφθεί πως η συμμετοχή του στην Αυτοδιοίκηση δεν είναι ζήτημα άσκησης της όποιας διοίκησης (άλλως, διαχείρισης) αλλά ζήτημα δημοκρατίας.

Να το πούμε διαφορετικά, χωρίς σύγκρουση με το πλέγμα που περιγράψαμε το τέλος της διαδρομής είναι μαθηματικά προσδιορισμένο.

Η κρίσιμη απορία αφορά το πώς θα υπάρξουν τα κοινωνικά και πολιτικά υποκείμενα μιας ρηξικέλευθης προοπτικής.

Όταν, επί δεκαετίες, ένα μεγάλο μέρος αυτοδιοικητικών και πολιτικών διαπαιδαγωγήθηκε σε λογικές (κομματικής) νομής εξουσίας, απροκάλυπτης συναλλαγής και πρόσδεσης στ’ άρματα επιχειρηματικών και συντεχνιακών συμφερόντων.

Απαιτείται ένα είδος υπέρβασης και άτυπης αυτοκριτικής όλων μας –κυρίως εκείνων που έχουν το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης στις τοπικές κοινωνίες.

Θα ήταν ελπιδοφόρο να συνέβαινε κάτι τέτοιο, μόνο που δείγματα αντίστοιχων αναζητήσεων δεν έχουν φανεί στον ορίζοντα… Ίσως να είναι νωρίς…

Όταν τα «θα» … ξεχνούν την πραγματικότητα!

Καθώς η προεκλογική κούρσα, για το ποιος θα κόψει το νήμα στις Περιφέρειες, συνεχίζεται τα προγράμματα των υποψηφίων αποσαφηνίζονται και εξειδικεύονται. Λιγότερο ή περισσότερο άπαντες νοιώθουν υποχρεωμένοι να διευκρινίσουν τις προτεραιότητές τους, εφόσον κληθούν να διοικήσουν. Ειδικά για τους «βασικούς διεκδικητές» της επίζηλης πρωτιάς,, οι απαιτήσεις είναι αυξημένες. Μιας και οι πιθανότητες να αναλάβουν σύντομα την υλοποίηση των υπεσχημένων είναι πολλαπλάσιες από εκείνες των λοιπών ανταγωνιστών οφείλουν να δώσουν ιδιαίτερες εξηγήσεις.

Λόγου χάρη στο πεδίο της κοστολόγησης των εξαγγελιών τους εμφανίζονται εύκολες προσφυγές στο «εταιρικό σύμφωνο 2014-2020» (νέο ΕΣΠΑ) και στη μαχητικότητα διεκδίκησης επιπλέον πόρων από τα ταμεία της Ε.Ε.

Μόνο που η αλήθεια είναι εντελώς διαφορετική.

Υπάρχει ήδη η επιβάρυνση με τα «τοξικά κατάλοιπα» των προηγούμενων προγραμματικών περιόδων, ειδικά από το 2006 κι εντεύθεν. Υπερδέσμευση κονδυλίων, υπερπληθώρα ένταξης έργων (που μετατράπηκε σε μπούμερανγκ),κάλυψη απορρόφησης κονδυλίων μέσω ολοκληρωμένων σε προγενέστερο χρόνο έργων ώστε να ευημερούν οι αριθμοί.

 Όσο για τη νέα περίοδο, που σχεδόν συμπίπτει με την πενταετή θητεία της επόμενης αυτοδιοικητικής αρχής, τα μαντάτα είναι μαύρα.

Η μία όψη αφορά την δραματική περικοπή κοινοτικών επιδοτήσεων, η οποία θα συνοδευθεί –απόδειξη η «εγκύκλιος Χατζηδάκη»- με δραστική συρρίκνωση του εθνικού προγράμματος δημοσίων επενδύσεων. Η δεύτερη, ίσως σημαντικότερη από την προαναφερθείσα, συνδέεται με τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του συστήματος( ευρωπαϊκών και όχι μόνο) ενισχύσεων.

Η συντριπτική πλειοψηφία των διαθέσιμων χρημάτων προσανατολίζεται προς συγκεκριμένες κατευθύνσεις, όπως η επιχειρηματικότητα και η (συναρτημένη με αυτήν) καινοτομία. Δηλαδή η ροή χρηματοδεσμεύσεων αγνοεί επιδεικτικά τις κοινωνικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών εντός της περιφέρειας.

Αυτό δεν αποτελεί ελληνικό φαινόμενο. Ωστόσο, στην μνημονιακή πραγματικότητα μιας καθημαγμένης χώρας του ευρωμεσογειακού νότου,  αποκτά εντελώς διαφορετική δυναμική.

Η σκληρή πραγματικότητα έχει προδιαγραφεί από την ενεργή εμπλοκή των εκ Γερμανίας επιτηρητών στην καθημερινότητα των Ο.Τ.Α. Με δυο κουβέντες εκείνοι αναλαμβάνουν το κουμάντο και οι αποκεντρωμένοι αυτοδιοικητικοί θεσμοί αποτελούν, από τούδε και στο εξής,τον φενακισμό μιας νέου τύπου συγκέντρωσης εξουσίας.