Όταν ο παγκόσμιος χωροφύλακας σχεδιάζει!

kobaniΟ πόλεμος κατά των τζιχαντιστών του «ISIS» στο Ιράκ και την Συρία έχει ήδη ξεκινήσει.

Ταυτόχρονα μια σειρά περιφερειακών δυνάμεων, στον χώρο της Εγγύς και Μέσης Ανατολής, αναπροσαρμόζει τακτικές και συμμαχίες.

Από την στιγμή που οι ΗΠΑ, ως επικεφαλής του δυτικού κόσμου, αποφάσισαν πως ο κίνδυνος των επιγόνων της «Αλ Κάιντα» είναι μεγαλύτερος εκείνου που τους δημιουργούσαν το καθεστώς Άσσαντ στην Συρία και το σιιτικό ιερατείο του Ιράν. Για να κατανοηθεί η συνθετότητα του ζητήματος καλό είναι να αναζητήσουμε τις βαθύτερες επιδιώξεις του υπερατλαντικού ηγεμόνα.

Η επέμβαση κατά του Σ. Χουσεΐν προ δεκαετίας δεν είχε βασικό στόχο τον έλεγχο των πετρελαιοπηγών, όπως αρκετοί υπέθεταν. Αλλά την ριζική αναδιάταξη του γεωπολιτικού χάρτη στην περιοχή, όπου στρατηγικής σημασίας παραμένει η ασφάλεια του Ισραήλ –του πυλώνα της δύσης στον μεσανατολικό χώρο.

Η αξιοποίηση των τζιχαντιστών, τους οποίους οι ΗΠΑ αρχικά εξόπλισαν και στήριξαν, έφερε τα προσδοκώμενα (από αυτές) αποτελέσματα.

Οριστικοποίησε την διάλυση του Ιράκ, διχοτόμησε πρακτικά την Συρία και περιθωριοποίησε τον ρόλο του Ιράν, μέσω «Χεσμπολά» στον Λίβανο. Η (συμπληρωματικού χαρακτήρα) επίθεση του Ισραήλ κατά της «Χαμάς» της επέφερε δεινά πλήγματα.

Ενώ η στήριξη των στρατηγών – δικτατόρων στην Αίγυπτο (με την απόλυτη στήριξη των Αμερικανών) έθεσε εκτός νόμου τους σουνίτες «αδελφούς μουσουλμάνους». Συνεπώς ο χάρτης της περιοχής περιλαμβάνει κράτη – φαντάσματα, αδύναμες οντότητες που προσφεύγουν στην εύνοια του παγκόσμιου χωροφύλακα.

Τα καθεστώτα που διατηρούσαν δεσμούς με την Ρωσία και την Κίνα βρέθηκαν στο όριο της κατάρρευσης.

Ειδική σημασία αποκτά η εμπλοκή της Τουρκίας, καθώς αποτελεί ισχυρή τοπική δύναμη.

Ο Ερντογάν, στο πλαίσιο του «νεοθωμανισμού» στήριξε στρατιωτικά τους σουνίτες (και τους τζιχαντιστές) σε Ιράκ, Συρία, Παλαιστίνη, Αίγυπτο. Εξ’ού και η σκληρή κόντρα με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, αφού (ειδικά μετά την επικήρυξη των φονταμενταλιστών του «ISIS») τα συμφέροντα έδειχναν αντικρουόμενα. Η μερική αναδίπλωση του «εκλεγμένου σουλτάνου» της Τουρκίας δεν δείχνει ικανή να διασκεδάσει την εκατέρωθεν καχυποψία.

Είναι μια ιστορία που θα έχει και άλλα επεισόδια στο προσεχές μέλλον.

Εκείνο που μένει ως παρακαταθήκη είναι πως, όταν το απαιτήσουν συμφέροντα και συνθήκες, οι χθεσινοί εχθροί γίνονται σύμμαχοι και τούμπαλιν.

Κράτη και χαλιφάτα μετατρέπονται σε εργαλεία, τα οποία χρησιμοποιούνται επιλεκτικά ώστε να διευκολυνθεί η εγκατάσταση των ηγεμονικών σχεδιασμών.

 

Advertisements

Γεωπολιτικά παιχνίδια

Μια ματιά στη μεσογειακή γειτονιά μας πείθει πως υπάρχει σε εξέλιξη ένα ντόμινο συγκρούσεων, που πυρπολεί τον χώρο της Μέσης Ανατολής και της βόρειας και κεντρικής Αφρικής.

Η απλή αναφορά αρκεί: Ιράκ, Συρία, Γάζα, Λιβύη, Νιγηρία, βρίσκονται σε πολεμικό πυρετό. Είτε εξ’ αιτίας εμφύλιων συρράξεων είτε μέσω εμπλοκής συντεταγμένων κρατικών στρατών (Ισραήλ) με αυτοσχέδιες στρατοχωροφυλακές (Χαμάς και Χεσμπολά).

Αν προστεθεί και η Αίγυπτος, όπου η στρατιωτική δικτατορία κατέστειλε τους φονταμενταλιστές «αδελφούς μουσουλμάνους» ολοκληρώνεται ένα σκηνικό χαώδους πολιτικής αρχιτεκτονικής.

Εννοείται πως δεν προέκυψε τυχαία αυτή η εικόνα.

Η κατάρρευση του διπολικού κόσμου επέφερε αναπόφευκτες ανακατατάξεις στο κρίσιμο αυτό –γεωπολιτικά και οικονομικά – μέρος του πλανήτη. Η κυριαρχία των ΗΠΑ και το δόγμα της «νέας τάξης» προκάλεσε αναδόμηση κρατικών οντοτήτων, διάλυση τοπικών στρατών και δημιουργία νέων μορφωμάτων.

Το Ιράκ τριχοτομήθηκε, η Συρία διχοτομείται, η Λιβύη παραπαίει στο έλεος της εσωτερικής αλληλοσφαγής. Η προαιώνια αντιμαχία σουνιτών και σιιτών αξιοποιείται από τις ηγεμονικές δυνάμεις –με επικεφαλής τον στρατιωτικό βραχίονα των ΗΠΑ – ώστε να υπηρετηθούν τα συμφέροντα του πλέγματος που οικοδομεί μια οικουμενική εξουσία.

Αλλά ο κόσμος μας μόνο ενιαίος δεν είναι, καθώς οι ανταγωνισμοί και τα ιδιαίτερα συμφέροντα παράγουν, αφειδώς, ρήξεις και ένοπλες αντιπαραθέσεις.

Ο άξονας Ρωσίας – Κίνας, που αντιπαλεύει την υπερατλαντική ισχύ, έχει τις δικές του συμμαχίες και προτεραιότητες. Όσο και αν έχει χάσει έδαφος, αφού ο αραβικός κόσμος –μετά την ήττα του «παναραβισμού» και των κοσμικών καθεστώτων τύπου Μπάαθ –σπαράσσεται από θρησκευτικές έριδες.

Αλλά οι συνεχείς μεταβολές στα δεδομένα αφήνουν περιθώρια για καινοφανείς δυνατότητες.

Λόγου χάρη η Τουρκία, η οποία (επί κεμαλιστών) αποτελούσε, μαζί με το Ισραήλ, τους ακρογωνιαίους λίθους των αμερικανοΝΑΤΟϊκών συμφερόντων στην Εγγύς και Μέση Ανατολή. Επί Ερντογάν είχαμε πλήρη στροφή, με τον νεοθωμανισμό να στηρίζει τους σουνίτες και να συγκρούεται με Ισραήλ και ΗΠΑ.

Επομένως θα είναι εξαιρετικά επισφαλές να προκαθορίσουμε την έκβαση ενός τόσο μεγάλου γεωπολιτικού παιχνιδιού.

 

Στο Ιράκ …

irakΟι πολύνεκρες συγκρούσεις στο Ιράκ απασχολούν εκ νέου την διεθνή κοινή γνώμη.

Καθώς οι σουνίτες φονταμενταλιστές του «ισλαμικού κράτους του Ιράκ και του Λεβάντε» σφυροκοπούν τα στρατεύματα του σιίτη πρωθυπουργού Αλ Μαλίκι οι φόβοι για διάχυση της αιματοχυσίας στην Μ. Ανατολή ενδυναμώνονται.

Πρόκειται για τους πικρούς καρπούς της διφασικής (1990-91 και 2003-2011, αντίστοιχα) εισβολής των Η.Π.Α στην γη της Μεσοποταμίας.

Ο έλεγχος των πετρελαϊκών πηγών δεν ήταν ο βασικός, αλλά παράπλευρος στόχος της εκστρατείας. Η θεμελίωση της «νέας τάξης» και η αλλαγή των γεωπολιτικών ισορροπιών στην ευρύτερη περιοχή βάρυναν αποφασιστικά στην απόφαση του «στρατιωτικοβιομηχανικού συμπλέγματος» που διοικεί την υπερατλαντική υπερδύναμη.

Κάτι που επιτεύχθηκε: το Ιράκ διαλύθηκε, το ιρακινό Κουρδιστάν αυτονομήθηκε (υπό αμερικανική επιμελητεία) και το σιιτικό στοιχείο ανέλαβε να στελεχώσει το λοιπό κράτος – προτεκτοράτο. Μόνο που οι σουνιτικές κοινότητες, εν είδει αντίστασης στην εις βάρος τους εξέλιξη, στράφηκαν στην δοκιμασμένη συνταγή της «τζιχάντ».

Πρόκειται για μια τοπική συμβολή στην αναβίωση του «ιερού πολέμου» που διεξάγεται σε Ασία, Αφρική και Εγγύς και Μέση Ανατολή. Η στρατηγική αυτή χρησιμοποιήθηκε κυρίως από σιιτικές μειονότητες στο παρελθόν, από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 ωστόσο υιοθετήθηκε από σουνιτικές δυνάμεις. Με την συμβολή  των ΗΠΑ ο «παναραβισμός» του Σ. Χουσειν (ως στυγνή τυρρανία στο Ιράκ) μετασχηματίσθηκε σε εθνικοθρησκευτική μισαλλοδοξία.

Η αμερικανική ιδέα, να πριμοδοτηθούν οι σιίτες και να περιθωριοποιηθούν οι σουνίτες, στόχευε σε μια ελεγχόμενη αστάθεια –ώστε να δικαιολογείται η επέμβαση της «προστάτιδας δύναμης» οποτεδήποτε εκείνη το κρίνει αναγκαίο.

Μόνο που τα σχέδια επί χάρτου, ειδικά σε περιπτώσεις υψηλού ρίσκου, χλευάζονται ή και γελοιοποιούνται από την σκληρή πραγματικότητα. Ο έλεγχος χάθηκε, ειδικά όταν ο στρατός των ΗΠΑ νόμισε πως ολοκληρώθηκε η μεταπολίτευση –εξ’ ού και αποχώρησε το 2011. Οπότε επιλέγεται το διπλωματικό άνοιγμα στο μισητό και στοχοποιημένο Ιράν (κρατικό κέντρο του σιιτισμού στη Μ. Ανατολή), ώστε να συμβάλλει στην καταπολέμηση του κοινού εχθρού.

Χαρακτηριστικό δείγμα του πώς τα συμφέροντα μετατρέπουν τους χθεσινούς (παρά τρίχα) εμπόλεμους σε εξ’ ανάγκης συνεργάτες.