Η «επιστροφή» της Αρμένικης Γενοκτονίας

armenian_genocideΠριν μερικές ημέρες το γερμανικό κοινοβούλιο (Μπούντεσταγκ) ενέκρινε, με τεράστια πλειοψηφία, ψήφισμα που χαρακτηρίζει γενοκτονία την σφαγή άνω του ενός εκατομμυρίου Αρμενίων την περίοδο του 1915 από τ’ οθωμανικό κράτος.

Σχεδόν ταυτόχρονα το αυστριακό κοινοβούλιο, με ψήφισμά του, χρησιμοποίησε τον ίδιο όρο για το αποτρόπαιο αυτό έγκλημα.

Ενώ και ο πάπας Φραγκίσκος είχε κάνει δημόσια αναφορά στην ιστορία μιας από τις μεγαλύτερες κτηνωδίες που γνώρισε ο πλανήτης.

Προφανώς όλες αυτές οι ταυτόσημες ευαισθησίες δεν μπορούν να εξηγηθούν με τ’ ότι συμπληρώνονται φέτος 100 χρόνια από τον τελετουργικό αφανισμό ενός λαού, ώστε να προωθηθεί η «εθνική καθαρότητα» που οραματίζονταν οι νεότουρκοι.

Υπάρχουν και συγκεκριμένοι γεωπολιτικοί λόγοι οι οποίοι υπενθύμισαν στην δύση πως έχει κι αυτή μερίδιο ευθύνης – καθώς αξιωματικοί του Γερμανού «Κάιζερ» είχαν αναλάβει την εκπαίδευση του οθωμανικού στρατού ο οποίος διεκπεραίωσε το «έγκλημα κατά της ανθρωπότητας».

Μια πλευρά αυτής της καθυστερημένης αναγνώρισης της γενοκτονίας έχει να κάνει με την ανάδυση αντιμουσουλμανικών δυνάμεων σε χώρες της κεντρικής (και όχι μόνο) Ευρώπης.

Την στιγμή που ο ισλαμικός φονταμενταλισμός θεριεύει – η περίπτωση του ISIS είναι ο εμφανέστερος δείκτης, αλλά όχι ο μόνος – στην καρδιά της γηραιάς ηπείρου. Ωστόσο ο πιο βασικός λόγος έχει να κάνει με τις σχέσεις που αναπτύσσει το καθεστώς Ερντογάν με δυνάμεις του σουνιτικού εξτρεμισμού. Οι εποχές που ο«εκλεγμένος σουλτάνος» της Τουρκίας θεωρήθηκε φορέας εκδημοκρατισμού και ανοίγματος της χώρας στην (ευρωπαϊκή και υπερατλαντική) δύση παρήλθαν ανεπιστρεπτί.

Όπως επίσης έχουν παύσει να υφίστανται πιθανότητες σύνδεσης της Τουρκίας με την Ε.Ε., έστω και με την μορφή μιας ειδικής σχέσης. Άρα η αναγνώριση της γενοκτονίας αποτελεί πολιτικό εργαλείο περιθωριοποίησης και στιγματισμού της Τουρκίας, την ώρα που η δημόσια ζωή στην χώρα κινείται στην τροχιά του νεοθωμανισμού.

Ως προς την παπική εμπλοκή υπάρχει και μία θρησκευτική αναγκαιότητα.

Οι ωμότητες του ISIS και το πογκρόμ που έχει εξαπολύσει κατά κάθε αλλόδοξου στην Μ. Ανατολή προκαλούν μία αντίδραση, την οποία επιχειρεί να μονοπωλήσει (στην χριστιανική της εκδοχή) ο προκαθήμενος της ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας. Ώστε, μεταξύ των άλλων, να εμφανιστεί ως κυρίαρχος πόλος μεταξύ των υπόλοιπων χριστιανικών δογμάτων.

Ούτως ή άλλως η αρμενική γενοκτονία επιστρέφει στις επίσημες κρατικές μνήμες – από την ιστορική δεν εξορίσθηκε – για προφανείς λόγους σκοπιμότητας. Όσο κι αν οργίζεται ο Τ. Ερντογάν είναι υποχρεωμένος να αναμετρηθεί με τα δεδομένα μιας (ανεπιθύμητης στον ίδιο αλλά οδυνηρής για τους δημοκρατικούς πολίτες, ανά την οικουμένη) πραγματικότητας.

Advertisements

Ένταση με … περιεχόμενο!

Μπαρμπαρός1Η ένταση που πυροδότησε η έξοδος του τουρκικού σκάφους «Μπαρμπαρός», στον χώρο των υποθαλάσσιων ερευνών της Κύπρου για άντληση υδρογονανθράκων, ήρθε σε μια πολύ συγκεκριμένη χρονική στιγμή.

Την ώρα που οι δικοινοτικές συνομιλίες (ελληνοκύπριων και τουρκοκύπριων) έχουν διακοπεί, με πρωτοβουλία του προέδρου της Κύπρου Αναστασιάδη.

Καθώς εκτιμά πως οι αξιώσεις της απέναντι πλευράς είναι απαράδεκτες, οπότε ευελπιστεί πως η επάνοδος στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων θα γίνει με ευνοϊκότερους (για τις θέσεις του) όρους.

Μόνο που η κατάσταση που δρομολογήθηκε, ειδικά μετά τον πειθαναγκασμό του κυπριακού κράτους στις μνημονιακές συνταγές των Βρυξελλών, δείχνει να επιδεινώνεται διαρκώς.

Η οικονομική απίσχναση, μετά τη διάλυση του «κουμπαρά» του ξεπλύματος κεφαλαίων και μαύρου χρήματος που ήταν το τραπεζικό σύστημα του νησιού, συμπληρώνεται από την γεωπολιτική εξασθένιση.

Όλοι οι σημαντικοί διεθνείς παράγοντες, με τις ΗΠΑ και την Ε.Ε. πρώτους στη σχετική λίστα, έχουν de facto υιοθετήσει την λύση των δύο χωριστών κρατών.

Μπορεί να αναζητούνται οι νομικές φόρμουλες μιας τυπικής συνομοσπονδίας, αλλά οι παραλλαγές των προτεινόμενων συνταγματικών μοντέλων θυμίζουν κάτι μεταξύ Βοσνίας και Ιράκ.

Τα πράγματα είναι ακόμα σκληρότερα από τις προβλέψεις του «σχεδίου Ανάν», που είχε απορριφθεί από τους ελληνοκύπριους πριν δέκα χρόνια.

Έχοντας συναίσθηση της υπεροχής, στο στρατιωτικό και διπλωματικό πεδίο, το καθεστώς Ερντογάν κλιμακώνει τις πιέσεις.

Καθώς βρίσκεται σε μια διαδικασία επαναπροσέγγισης με τις ΗΠΑ, επ’ αφορμή της συμμετοχής του στην εκστρατεία κατά των τζιχαντιστών σε Ιράκ και Συρία, επιδιώκει να κατοχυρώσει ανταλλάγματα και να νομιμοποιήσει τα τετελεσμένα του «Αττίλα». Η επιμονή για δύο κρατικές οντότητες και για μοίρασμα των κοιτασμάτων της περιοχής συνοδοιπορούν με την επισφράγιση του στρατιωτικού ρόλου –χερσαίου και ναυτικού- στην λεκάνη της νοτιοανατολικής Μεσογείου.

Αυτό γίνεται «κατανοητό» τόσο από τις ΗΠΑ όσο και από την αγγλοσαξονική πτέρυγα της Ε.Ε. – όπως η Μ. Βρετανία και η Σουηδία, την ώρα που η Γερμανία είναι κατά τι επιφυλακτικότερη.

Ο χρόνος είναι σύμμαχος των σχεδιασμών της Άγκυρας, καθώς οι δυσχέρειες για τους τοπικούς της ανταγωνιστές είναι προφανείς. Άρα μπορεί να ευελπιστεί σ’ ένα τελικό συμβιβασμό βολικότερο για τα συμφέροντά της και οδυνηρότερο για την ελληνική και την ελληνοκυπριακή πλευρά.

Οι επόμενοι μήνες θα αποδείξουν το πού βρίσκεται η πραγματικότητα και πού εμφιλοχωρούν οι ευσεβείς πόθοι.

 

Αιρετός Μονάρχης

erdoganΟ εκλογικός θρίαμβος του Τ. Ερντογάν στην πρόσφατη προεδρική αναμέτρηση στην Τουρκία ολοκληρώνει την περιοδολόγησή του στους κορυφαίους πολιτειακούς θώκους της χώρας.

Δήμαρχος Κωνσταντινούπολης το 1994 έμεινε τέσσερις μήνες στην φυλακή επειδή εκστόμισε «βλάσφημους ισλαμικούς στίχους». Πρωθυπουργός από το 2003 και θεμελιωτής του «ΑΚΡ» ξεδόντιασε, σταδιακά αλλά μεθοδικά, το κεμαλικό (κύρια στρατιωτικό) κατεστημένο που κυριαρχούσε στην δημόσια ζωή της Τουρκίας από κρατικής της γένεσης, το 1923.

Επιβίωσε συνωμοσιών, πραξικοπηματικών σχεδιασμών και κάθε είδους υπονομευτικών δράσεων.

Χρησιμοποιώντας ως φενάκη μια διαδικασία εκδημοκρατισμού –στην ουσία μεταφοράς εξουσίας από τους αντιπάλους του προς το πρόσωπό του.

Όταν αισθάνθηκε πανίσχυρος έβαλε σε εφαρμογή την κρυφή ατζέντα, της θεσμικής ισλαμοποίησης του κράτους. Η επαναφορά της μαντήλας στον δημόσιο βίο, οι απαγορεύσεις οινοπνευματωδών ποτών και το αντιμεταρρυθμιστικό κύμα συνοδεύτηκαν από την στρατηγική του νεοθωμανισμού.

Η οποία επιταχύνθηκε από την στιγμή που έγινε σαφές πως οι ειδικές σχέσεις Τουρκίας – Ε.Ε. παραπέμφθηκαν στις καλένδες. Η στήριξη των «αδελφών μουσουλμάνων» στην Αίγυπτο, της «Χαμάς» στην Παλαιστίνη και η εμπλοκή στην Συρία (υπέρ των αντιπάλων του Άσσαντ) οδήγησαν τον Τ. Ερντογάν σε ανοιχτή ρήξη με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Ο παλαιός του μέντορας Φ. Γκιουλέν –με την ενίσχυση του υπερατλαντικού παράγοντα – ηγήθηκε μιας επιχείρησης ανατροπής του τότε πρωθυπουργού, λίγο πριν τις βουλευτικές εκλογές του 2013.

Ωστόσο, παρά την κτηνώδη καταστολή της λαϊκής έκρηξης πριν έναν χρόνο, τα σκάνδαλα διαφθοράς ακόμα και μέσα στην οικογένειά του, ο «αιρετός μονάρχης» έμεινε αλώβητος. Πλέον, μετά την επικράτηση και στις προεδρικές εκλογές, μπορεί να αισθάνεται άτρωτος και ασύδοτος. Μόνο που στην παράδοση του τουρκικού κράτους υπάρχουν πολλές περιπτώσεις όπου οι θεσμικές προστασίες αποδείχθηκαν ανεπαρκείς –από τον Ι. Ινονού ως τον Σ. Ντεμιρέλ και τον Ν. Ερμπακάν. Άρα θα πρέπει να περιμένουμε, ενθυμούμενοι πως στον πολύπαθο χώρο της Μ. Ασίας ακούσθηκε το περίφημο «μηδένα προ του τέλους μακάριζε».

 

Πόσο κοντά είναι το τέλος του Ερντογάν;

ertogan_808742989Οι καταιγιστικές εξελίξεις στην Τουρκία τρίζουν, συθέμελα, την κυβέρνηση Ερντογάν.

Οι αποκαλύψεις για σκάνδαλα εξαγοράς κορυφαίων παραγόντων της, με αντάλλαγμα χρυσοφόρα επιχειρηματικά συμβόλαια, είναι η κορυφή του παγόβουνου.

Επί της ουσίας η αναμέτρηση του πρωθυπουργού με τον άλλοτε πολιτικό του μέντορα Φ. Γκιουλέν εισήλθε στο τελικό της στάδιο. Η δημοσιοποίηση της ρήξης έγινε κατά την διάρκεια της κοινωνικής έκρηξης στην γειτονική χώρα, το περασμένο καλοκαίρι. Το δίκτυο του πανίσχυρου (φιλοδυτικού) κληρικού έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην κυριαρχία του Ερντογάν τα τελευταία δέκα χρόνια, συμβάλλοντας στην επικράτησή του επί του κεμαλικού κατεστημένου. Η εγκαθίδρυση ενός προσωποπαγούς καθεστώτος (ο Φ. Γκιουλέν μίλησε για «φαραώ») μπορεί να ξεχείλισε το ποτήρι της αντιδικίας των δύο ανδρών, η αφορμή ωστόσο δεν πρέπει να συσκοτίσει τα αίτια της μεταξύ τους ρήξης.

Φαίνεται πως το σημείο –κλειδί ήταν η απόφαση του Τούρκου πρωθυπουργού να προχωρήσει σε «θεσμική ισλαμοποίηση» του πολιτεύματος.

Η νοσταλγία των σουλτανικών μεγαλείων, η ημιαπαγόρευση των οινοπνευματωδών ποτών, η δημιουργία διαφορετικών χώρων εκπαίδευσης και παραμονής των δύο φύλων συνάντησαν την αντίδραση του Φ. Γκιουλέν και των κύκλων επιρροής του εντός του «μουσουλμανικού πουριτανισμού» αντί της κρατικής τους επιβολής.

Ο φόβος διχαστικών φαινομένων, όπως της πλατείας Ταξίμ, θα μπορούσε να οδηγήσει σε απρόβλεπτες συνέπειες –ειδικά όταν τα δυτικά παράλια και η ενδοχώρα της Ανατολίας αποτελούν σχεδόν ασύμβατους κόσμους. Ωστόσο υπάρχει και η πλευρά των επιπτώσεων της στρατηγικής του «νεοθωμανισμού».

Δηλαδή η κρατική χρήση των σουνιτικών κοινοτήτων, σ’ ένα γεωπολιτικό χώρο από την Βοσνία ως τον Καύκασο και την Λιβύη ως την Συρία. Η σύγκρουση με το Ισραήλ και η επίσκεψη Ερντογάν στην Γάζα, η συμπαράσταση στους Αιγύπτιους «αδελφούς μουσουλμάνους», η χρηματοδότηση και ο εξοπλισμός αντάρτικων ομάδων που πολεμούν κατά του Άσσαντ και η σκληρή στάση απέναντι στους σιίτες μουλάδες του Ιράν είναι απτά δείγματα μιας αναδυόμενης περιφερειακής δύναμης στον χώρο της Εγγύς και Μέσης Ανατολής.

Μόνο που η παραγόμενη ένταση και η πιθανότητα περικύκλωσης του Ισραήλ δεν συνοδοιπορούν με τις πολιτικές προτεραιότητες των ΗΠΑ στην περιοχή. Η προ καιρού επίσκεψη Ερντογάν στον Λ. Οίκο και οι συνομιλίες του με τον Μπ. Ομπάμα είχαν αποκαλύψει το χάσμα που τους χωρίζει. Μόνο τυχαίο δεν είναι τ’ ότι ο Φ. Γκιουλέν έχει αυτοεξορισθεί στις ΗΠΑ, απ’ όπου εξαπολύει τους κεραυνούς του κατά του πρώην πνευματικού του τέκνου.

Οι μάχες στα ενδότερα του κρατικού μηχανισμού της Τουρκίας, ο οποίος εποικίσθηκε από πρόσωπα πιστά στον δυτικόφιλο ιμάμη, ήταν και παραμένουν αδυσώπητες. Οι τέως συνοδοιπόροι μεταβλήθηκαν σε ασυμφιλίωτους εχθρούς και ο πόλεμος για την εξουσία είναι μέχρις τελικής πτώσεως.

Θα ήταν επιπόλαιο να προδικάσουμε την έκβασή του, την ώρα που διεξάγεται η «μητέρα των μαχών».

Ποιος ν’ ασχοληθεί με αυτά;

benizelos-ntaboutoglouΙδιαίτερο ενδιαφέρον για την τύχη μνημείων-συμβόλων της οθωμανικής αυτοκρατορίας στην Ελλάδα – όπως το «τέμενος του πορθητή» στην Πλάκα και το «Ιμαρέτ τζαμί» στην Θεσσαλονίκη– έδειξε κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα ο ΥΠ.ΕΞ της Τουρκίας.

Ο Αχμ. Νταβούτογλου, ιθύνων νους της στρατηγικής του «νεοθωμανισμού» συμπλήρωσε τα όσα είπε ο πρωθυπουργός του προ ημερών. Όταν ο Τ. Ερντογάν έκανε προκλητικές δηλώσεις αναπόλησης των εποχών που η Δ. Θράκη και η Θεσσαλονίκη βρίσκονταν υπό την κυριαρχία του σουλτάνου.

Πάντως η κυβέρνηση Ερντογάν επιχειρεί μια στροφή προς εκδοχές του ισλαμικού φονταμενταλισμού, κάτι που οδήγησε στην θερινή έκρηξη με αφετηρία την πλατεία Ταξίμ. Αυτή η επιλογή τον έφερε σε σύγκρουση με τον πολιτικό του μέντορα Φ. Γκιουλέν, ακόμα και μ’ ένα τμήμα του κόμματός του (ΑΚΡ).

Μια τέτοια σκλήρυνση είναι αδύνατο να μην επηρεάσει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, ειδικά τώρα που η χώρα μας βρίσκεται σε θέση αδυναμίας