«Το ΠΑΣΟΚ ψηφίζει Καραμανλή, οι φοιτητές ψηφίζουν Πανσπουδαστική»

33 χρόνια πίσω!

… Μια βουτιά στην ιστορία και στα νιάτα μας…

Μου το θύμισε ένας φίλος και μου έδωσε την αφορμή να θυμηθώ μια σημαντική στιγμή. Είναι η περίοδος όπου το ΠΑΣΟΚ αποφασίζει να προτείνει για πρόεδρο της Δημοκρατίας το Χρήστο Σαρτζετάκη, ανατρέποντας την λογική που ήθελε να συνεχίσει με τον Κ. Καραμανλή στο ανώτατο πολιτειακό αξίωμα της χώρας.

Να θυμηθούμε :

Στις 10-14 Μαΐου 1984 γίνεται το 1ο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ. Ο Α. Παπανδρέου, ο οποίος είναι και ο μοναδικός υποψήφιος για τη θέση του προέδρου του κινήματος εκλέγεται δια βοής. Το ΠΑΣΟΚ έχει φτάσει τα 200.000 μέλη.

Στις 17 Ιουνίου του ίδιου έτους γίνονται οι ευρωεκλογές.

Η ΝΔ, με αρχηγό της τον Ε. Αβέρωφ, επιλέγει μια μετωπική πολιτική σύγκρουση εφ’ όλης της ύλης, καλλιεργώντας κλίμα φανατισμού και τραμπουκισμού, προκειμένου να πετύχει μια πρώτη νίκη κατά του ΠΑΣΟΚ. Συγκρούσεις με τις οργανωμένες παραστρατιωτικές ομάδες (Κένταυροι και Ρέιτζερς) , ξύλο και άγριες καταστάσεις, τραυματισμοί και παρά λίγο θύματα. Στη Θεσσαλονίκη , όπου βρισκόμουνα, η αγριότητα και ο τραμπουκισμός ξεπέρασε κάθε όριο.

Η πολιτική και κοινωνική πόλωση είναι μεγάλη και φέρνει το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που επιδίωκε η ΝΔ, συσπειρώνοντας ουσιαστικά τον κόσμο του ΠΑΣΟΚ. Το ΠΑΣΟΚ έρχεται, πάλι, πρώτο κόμμα ξεπερνώντας τη Νέα Δημοκρατία κατά τρεις ποσοστιαίες μονάδες, η οποία οδηγείται σε αντικατάσταση του Ε. Αβέρωφ από την ηγεσία του κόμματος, ο οποίος κι αυτός είχε αντικαταστήσει τον Γ. Ράλλη που χρεώθηκε την ήττα των εκλογών του 1981. Τον Ε. Αβέρωφ αντικατέστησε ο Κ. Μητσοτάκης.

Τον Μάρτιο του 1985 λήγει η θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας και το ΠΑΣΟΚ πρέπει να κάνει την πρότασή του. Εν τω μεταξύ αναπτύσσεται έντονη φιλολογία ότι το ΠΑΣΟΚ θα υποστηρίξει εκ νέου για Πρόεδρο της Δημοκρατίας τον Κ. Καραμανλή. Εξάλλου δεν είναι και λίγα τα στελέχη της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ που υποστηρίζουν την υποψηφιότητα Καραμανλή. Για την ακρίβεια οι περισσότεροι πλην ολίγων, επιχειρηματολογούν υπερ της αναγκαιότητας της συγκατοίκησης. Είναι μια δύσκολη περίοδος για το κίνημα, καθώς ξεσπά έντονη εσωκομματική αντιπαράθεση για το αν θα πρέπει να ψηφιστεί, ξανά, ο Κ. Καραμανλής για Πρόεδρος. Οι περισσότερες Τ.Ο. αντιδρούν, ενώ πολλά μέλη απειλούν ότι αν η ηγεσία υποστηρίξει την υποψηφιότητα Καραμανλή, ο οποίος ουσιαστικά εκπροσωπεί την σκληρή και συντηρητική Δεξιά, θα κλείσουν τις οργανώσεις βάσεις και θα παραδώσουν τα κλειδιά στην ηγεσία.

Στη σπουδάζουσα της Θεσσαλονίκης το κλίμα είναι εκρηκτικό. Η εκλογή προέδρου της Δημοκρατίας κυριαρχεί στις συζητήσεις αλλά και στα αμφιθέατρα, καθώς συμπίπτει με τις φοιτητικές εκλογές εκείνης της χρονιάς. Παντού υπάρχουν πανό της Πανσπουδαστικής με το σύνθημα: «Το ΠΑΣΟΚ ψηφίζει Καραμανλή, οι φοιτητές ψηφίζουν Πανσπουδαστική».

Σε μια εκρηκτική ολομέλεια, παρουσία του μέλους του Π.Γ. Στ. Τζουμάκα γίνεται ξεκάθαρο πως τυχόν στήριξη Καραμανλή θα έχει δραματικές επιπτώσεις. Πλην ελάχιστων όλοι διαφωνούν με αυτή την επιλογή, παρά τις προσπάθειες του Τζουμάκα να πείσει για την αναγκαιότητα της…

Στις 9 Μαρτίου συνέρχεται σε έκτακτη Σύνοδο η Κ.Ε. του ΠΑΣΟΚ για να αποφασίσει σχετικά με το θέμα της προεδρικής εκλογής. Έξω από τη συνεδρίαση είναι μαζεμένοι εκατοντάδες κόσμου, ο οποίοι αντιδρούν στην επανεκλογή του Καραμανλή. Ο Α. Παπανδρέου, λαμβάνοντας υπόψη την αντίδραση της βάσης και του κόσμου του ΠΑΣΟΚ αποφασίζει τη ρήξη.

Προτείνει για Πρόεδρο της Δημοκρατίας τον Χ. Σαρτζετάκη και την αναθεώρηση του Συντάγματος στα άρθρα που αφορούν τις υπερεξουσίες του Προέδρου της Δημοκρατίας, οι οποίες πρέπει να μεταβιβαστούν στην κυβέρνηση και το κοινοβούλιο. Τονίζει μάλιστα, ότι αν και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής υπήρξε άψογος ως Πρόεδρος δεν ήταν δυνατόν να συνεχίσει, εφόσον το Σύνταγμα του 1975, που η κυβέρνηση είχε σκοπό να αναθεωρήσει(για να μειωθεί η εξουσία του Προέδρου), ήταν πνευματικό του τέκνο.

Η απόφαση γίνεται δεκτή με ενθουσιασμό από όλους μας και δίνουμε ραντεβού στις 5.00 το πρωί της επόμενης ημέρας, προκειμένου να «κλέψουμε» από τις σχολές τα πανό της Π.Σ.Κ., πριν προλάβουν να τα κατεβάσουν.

Μας έμειναν ενθύμια (υπάρχουν ακόμη μέχρι σήμερα) και φυσικά χρησιμοποιήθηκαν δεόντως στις προεκλογικές αντιπαραθέσεις εκείνης της χρονιάς. (Για την ιστορία σε εκείνες τις φοιτητικές εκλογές η ΠΑΣΠ αναδείχθηκε πρώτη και με διαφορά, για πρώτη φορά στη Θες/νίκη).

Την επόμενη (10/3/1985) έχουμε την παραίτηση Καραμανλή και την ανάληψη καθηκόντων από τον πρόεδρο της Βουλής, Γ. Αλευρά.

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής παραιτήθηκε ενοχλημένος από την αλλαγή στάσης του ΠΑΣΟΚ.

Χρόνια αργότερα εκμυστηρεύτηκε στον δημοσιογράφο Σεραφείμ Φυντανίδη τις σκέψεις του για εκείνη την περίοδο, λέγοντας ότι «ο Ανδρέας στο πρόσωπό μου εκδικήθηκε τον πατέρα του»(στις σχέσεις Γεωργίου και Ανδρέα Παπανδρέου υπήρξαν στιγμές μεγάλης έντασης).

«Πολύ φροϋδικό αυτό κύριε Πρόεδρε» είπε ο κ. Φυντανίδης

«Φρόιντ ξεφρόιντ, εγώ αυτό νομίζω» απάντησε ο Καραμανλής.

Ποιος ήταν αυτός που έπεισε τον Α. Παπανδρέου να πάρει αυτήν την απόφαση;

Σύμφωνα με αυτούς που βρισκόταν πολύ κοντά στον ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ, καθοριστική ήταν η στάση του Μένιου Κουτσόγιωργα. Αυτός πρότεινε το όνομα στον Ανδρέα και λέγεται πως αυτός του παρουσίασε και ένα τσουβάλι γράμματα διαμαρτυρίας ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ κατά της επιλογής Καραμανλή.

Με τις ψήφους της Αριστεράς εκλέγεται ο Χ. Σαρτζετάκης, Πρόεδρος της Δημοκρατίας και για πρώτη φορά η Δεξιά αποκόπτεται από όλα τα κέντρα εξουσίας. Έτσι μια ολόκληρη εποχή κλείνει τον κύκλο της. Η απόφαση αυτή αναπτερώνει το ηθικό της βάσης του ΠΑΣΟΚ, που ξεπερνώντας αυτή την τόσο σημαντική κρίση οδεύει προς τις εκλογές με συσπειρωμένο όλο τον δημοκρατικό κόσμο.

Η διαδικασία εκλογής βέβαια του Σαρτζετάκη έχει και τη δική της ιστορία:

Η ψηφοφορία αυτή έχει μείνει ιστορική, όχι μόνο λόγω της διαμάχης που προκάλεσε το αν ο Γιάννης Αλευράς είχε –ως ασκών χρέη Προέδρου της Δημοκρατίας– δικαίωμα ψήφου, όσο για τα περιβόητα γαλάζια ψηφοδέλτια επί των οποίων ανεγράφη το όνομα του Χρ. Σαρτζετάκη.

Στην πρώτη ψηφοφορία ο Χρ. Σαρτζετάκης υποστηρίχθηκε από ΠΑΣΟΚ (169 βουλευτές) και ΚΚΕ (13 βουλευτές), και έλαβε 178 ψήφους σε σύνολο 297 παριστάμενων βουλευτών, ενώ βρέθηκαν 3 λευκά και 3 άκυρα. Οι βουλευτές της Ν.Δ. αρνήθηκαν να συμμετάσχουν σε όλες τις ψηφοφορίες.

Στη δεύτερη ψηφοφορία ο προεδρεύων της  Βουλής Μιχάλης Στεφανίδης διένειμε ψηφοδέλτιο με το όνομα του Χρήστου Σαρτζετάκη σε γαλάζιο χρώμα και λευκό ψηφοδέλτιο, θέτοντας ζήτημα αμφισβήτησης της μυστικότητας της ψηφοφορίας. Ο βουλευτής της Ν.Δ. Λευτέρης Καλογιάννης πήρε την κάλπη και την μετέφερε στα γραφεία του κόμματός του! Τελικά ο Χρ. Σαρτζετάκης έλαβε 185 ψήφους, δεν ψήφισαν 110 βουλευτές και βρέθηκαν 3 άκυρα και 1 λευκό.

Στην τρίτη ψηφοφορία ο Χρ. Σαρτζετάκης έλαβε 180 ψήφους, ενώ υπήρξαν 5 άκυρα και 1 λευκό. Η διαδικασία αμφισβητήθηκε εντονότατα καθώς ψήφισε ο πρόεδρος της Βουλής Γιάννης Αλευράς, που ασκούσε καθήκοντα Προέδρου Δημοκρατίας μετά την παραίτηση Καραμανλή. Άλλοι συνταγματολόγοι (π.χ. Αριστόβουλος Μάνεσης) θεώρησαν ότι δεν είχε δικαίωμα ψήφου και άλλοι (π.χ. Δημήτρης Τσάτσος) ότι ο βουλευτής δεν χάνει ποτέ το δικαίωμα ψήφου

Στις 2 Ιουνίου 1985 γίνονται κοινοβουλευτικές εκλογές υπό τη σκιά της προηγούμενης ρήξης για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, όπου οι επιλογές της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ δικαιώνονται. Το ΠΑΣΟΚ παίρνει ένα ποσοστό της τάξης του 45,82%, εκλέγοντας 161 βουλευτές έναντι ποσοστού 40,84% της Δεξιάς.

Advertisements

Πρώτη φορά Αριστερά ( η αληθινή όχι η … μούφα)!

Στις 18 Οκτωβρίου συμπληρώθηκαν 34 χρόνια από την εκλογική νίκη του ΠΑΣΟΚ το 1981.

Η σημασία της και ο τρόπος που καθόρισε τις εξελίξεις στη χώρα αναλύθηκε πολλές φορές, στη διάρκεια αυτών των χρόνων. Το 1981 συνέβη μια τομή που εγκαινίασε μια περίοδο μεγάλων αλλαγών που σχετίστηκαν με μια διαδικασία εκδημοκρατισμού, εκσυγχρονισμού, βελτίωσης του βιοτικού και οικονομικού επιπέδου, αναβάθμισης της θέσης της Ελλάδας, συγκρότησης ενός Κράτους Δικαίου και Κράτους Πρόνοιας κ.τ.λ.

Το 2007 η εταιρεία δημοσκοπήσεων Public Issue διεξήγαγε μια έρευνα για λογαριασμό της εφημερίδας «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ». Η έρευνα με τίτλο «Η ελληνική κοινή γνώμη απέναντι στην ιστορία της Μεταπολίτευσης, 1974-2007» αφορούσε την αποτίμηση των Ελλήνων για την ιστορική περίοδο της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας (Μεταπολίτευση). Μεταξύ των απαντήσεων ήταν και τα παρακάτω:

Η πλειοψηφία θεωρούσε τις εκλογές του 1981 ως τις «πιο σημαντικές της Μεταπολίτευσης» (36% του δείγματος) . Το 48% θεωρούσε ως πιο σημαντικό Πρωθυπουργό από το 1974 τον Ανδρέα Παπανδρέου, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από όσους θεωρούσαν τον Κωνσταντίνο Καραμανλή (26%). Στην ερώτηση για την «καλύτερη κυβέρνηση μετά το 1974» το 40% επέλεξε την πρώτη Κυβέρνηση Παπανδρέου 1981-1985. Ακολουθούσε η διακυβέρνηση Καραμανλή 1974-1980 με 16%.

Στην αξιολόγηση θεσμικών αλλαγών και γεγονότων το 54% θεώρησε τον «εκδημοκρατισμό του συνδικαλισμού» (1982) ως το πιο σημαντικό στη Μεταπολίτευση. Επίσης όσον αφορά ειδικά τη δεκαετία του ’80 η πλειοψηφία (36%) θεώρησε ότι «η δημοκρατία λειτούργησε καλύτερα», ενώ πλειοψηφικές ήταν και οι θετικές γνώμες για την «κατάσταση της οικονομίας» με 35% και το βιοτικό επίπεδο με 40% έναντι όλων των άλλων περιόδων της μεταπολίτευσης.

Ήταν η επιβεβαίωση της συλλογικής μνήμης για το ότι εκείνη ήταν η περίοδος των μεγάλων αλλαγών για τη χώρα!

34 χρόνια μετά η χώρα ζει στους ρυθμούς μιας υποτιθέμενης «αριστερής» Κυβέρνησης, που υλοποιεί μια βαθιά αντιλαϊκή πολιτική, που ανακυκλώνει την κρίση, ενισχύει την κοινωνική διάλυση και δημιουργεί ένα πλέγμα ανασφάλειας, φόβου και απογοήτευσης σε όλα τα κοινωνικά στρώματα.

Έχει ενδιαφέρον η σύγκριση των νομοθετικών και κοινωνικών παρεμβάσεων της περιόδου 1981-1985 και της σημερινής με αφορμή το ανέκδοτο περί «πρώτης φοράς Αριστερά» που χρησιμοποιήθηκε από στελέχη και κορυφαίους παράγοντες του ΣΥΡΙΖΑ.

Για την ιστορία λοιπόν αλλά και την αποκατάσταση του περιεχομένου βασικών εννοιών της πολιτικής μας ζωής, θα ήθελα να θυμίσω:

Εξωτερική πολιτική:

Αποδοχή πρότασης Μπρέζνιεφ για πάγωμα πυρηνικών εξοπλισμών στην Ευρώπη, αναγνώριση Αραφάτ και Παλαιστινιακής Αρχής, «μορατόριουμ» με Τουρκία, συνομιλίες με ΗΠΑ για τις βάσεις, πρώτη επίσκεψη Έλληνα Πρωθυπουργού στην Κύπρο –την 1η Μαρτίου 1982, «Κίνηση των Έξι για την Ειρήνη» -στις 22 Μαΐου 1984-, επισκέψεις με «μήνυμα» σε Λιβύη του Καντάφι και Πολωνία του Γιαρουζέλσκι, επιτυχής μάχη για τα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα -το Μάρτιο του 1985

Θεσμικό οπλοστάσιο της «αλλαγής»

Αναγνώριση της εθνικής αντίστασης, κατάργηση των φακέλων, επιστροφή προσφύγων, χρηματοδότηση των κομμάτων, κατάργηση του σταυρού προτίμησης, καθιέρωση της ψήφου στα 18, παύση των διακρίσεων με βάση τις πολιτικές πεποιθήσεις, αναμόρφωση του οικογενειακού δικαίου, καθιέρωση της ισότητας των δύο φύλων, συμφιλίωση των σωμάτων ασφαλείας με το λαό, συγκρότηση οργάνων δημοκρατικού προγραμματισμού στους Δήμους και στις κοινότητες, κατάργηση αντιδημοκρατικών νόμων στο συνδικαλισμό και διευκόλυνση της συνδικαλιστικής δράσης, εισαγωγή νέου θεσμικού πλαισίου στο χωροταξικό σχεδιασμό, λήψη μέτρων για τη μείωση της ρύπανσης, αλλαγή στις πανελλήνιες εξετάσεις, νόμος-πλαίσιο για τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα, δημιουργία εθνικού φορέα υγείας, σύσταση Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων, σταδιακή αύξηση των συντάξεων, επέκταση της πενθήμερης εργασίας, ετήσια άδεια τεσσάρων εβδομάδων, κίνητρα για τον επαναπατρισμό των μεταναστών, βελτίωση της θέσης των γυναικών, μείωση της στρατιωτικής θητείας, ίδρυση Υπουργείου Νέας Γενιάς, προώθηση του πολιτισμού σε «κάθε γωνιά» της ελληνικής υπαίθρου.

Πιο αναλυτικά:

Άμεση οικονομική ενίσχυση των λιγότερο προνομιούχων

Σχετικά μεγάλες (αν και όχι ικανές να καλύψουν πλήρως τις απώλειες των προηγουμένων ετών) αυξήσεις μισθών στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, καθιέρωση της ΑΤΑ (αυτόματης τιμαριθμικής προσαρμογής), υιοθέτηση μηνιαίας άδειας με αποδοχές για όλους, μείωση των ωρών εβδομαδιαίας εργασίας σε 40, αύξηση των κοινωνικών δαπανών του κράτους, γενναία αύξηση των κατωτάτων ορίων των συντάξεων (22% για το ΙΚΑ, 50% για ΤΕΒΕ, εμπόρων, 100% για ΟΓΑ), ενίσχυση των αγροτικών πόρων του προϋπολογισμού και τόνωση του αγροτικού εισοδήματος όχι μόνο χάρη στη γενναιοδωρία της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής αλλά και του τρόπου εφαρμογής της στην Ελλάδα

Μέτρα που λήφθηκαν για το ξεπέρασμα των ιδεολογικών και κοινωνικών σχισμάτων του παρελθόντος

Η κατάργηση των εμφυλιοπολεμικού χαρακτήρα νόμων για την υπόσταση του εγκλήματος της «εσωτερικής κατασκοπείας» και την ποινικοποίηση των «αντεθνικών» πεποιθήσεων, η αναγνώριση όλων των αντιστασιακών οργανώσεων, η διευκόλυνση επιστροφής στην Ελλάδα των πολιτικών προσφύγων, η ενδυνάμωση του πολιτικού ελέγχου στην Αστυνομία και τις Ένοπλες Δυνάμεις, η απαγόρευση των βασανιστηρίων και η υπογραφή της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την κατάργηση της θανατικής ποινής αποτελούν κρίσιμα βήματα για το Κράτος Δικαίου στην Ελλάδα, για την εξομάλυνση των παθών και για την ωρίμανση της δημοκρατίας.

Η απονομή του δικαιώματος ψήφου σε όσους συμπλήρωναν τα 18 χρόνια (από 21 που ήταν ως τότε), η ρύθμιση του δικαιώματος ψήφου των ξενιτεμένων και των ναυτικών, η λήψη μέτρων για τη χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων (έναντι της πλήρους αδιαφάνειας που ίσχυε ως τότε).

Μέτρα με καταρχήν φιλεργατικό και φιλοσυνδικαλιστικό περιεχόμενο

Ψήφιση νόμου για τον εκδημοκρατισμό του συνδικαλιστικού κινήματος (ν. 1264/1982), την αποκατάσταση της δημοκρατικής λειτουργίας των συνεταιρισμών (ν. 1257/1982), ορισμός κατωφλιού 2% για τις απολύσεις των εργαζομένων, εξίσωση της αποζημίωσης των εργατών λόγω απόλυσης με εκείνη των υπαλλήλων, θέσπιση συμμετοχής των εργαζομένων στα διοικητικά συμβούλια των δημοσίων επιχειρήσεων, κήρυξη παράνομων των λοκ-άουτ, κατάργηση της «νόμιμης» απαγόρευσης της απεργίας, αύξηση των γονικών αδειών, διακοπών, συντάξεων, ασφάλισης των εργαζομένων. Παραφωνία σε αυτά τα μέτρα προώθησης των δικαιωμάτων και της πολιτικής παρουσίας των εργαζομένων αποτέλεσε η πολυσυζητημένη τροπολογία του άρθρου 4 στο νόμο 1365/1983 περί «κοινωνικοποιήσεων», σύμφωνα με την οποία για την απόφαση κήρυξης απεργίας στα πρωτοβάθμια σωματεία των επιχειρήσεων κοινής ωφέλειας (εκεί που χτύπαγε κατεξοχήν η καρδιά του συνδικαλιστικού κινήματος) απαιτείτο η απόλυτη πλειοψηφία των εγγεγραμμένων μελών της.

Μέτρα που λήφθηκαν για την ισότητα των δύο φύλων

Η κύρωση διεθνών συμβάσεων για την προστασία της μητρότητας (ν. 1302/1983) και κατά των διακρίσεων σε βάρος των γυναικών (ν.1342/1983), η θεσμοθέτηση της ισότητας των φύλων στις εργασιακές σχέσεις (ν. 4483/1984), η ίδρυση του Συμβουλίου Ισότητας των δύο φύλων (ν.1288/1982) και η αναβάθμισή του σε Γενική Γραμματεία του Υπουργείου Προεδρίας (ν. 1558/1985), αργότερα οι προστατευτικές για τις αμβλώσεις και το βιασμό ρυθμίσεις (ν.1609/1986)

Να θυμίσω επίσης:

Νόμος 1329/1983, με τον οποίο αναμορφώθηκε και (πραγματικά) εκσυγχρονίστηκε το οικογενειακό δίκαιο στην Ελλάδα. Με την εισαγωγή του πολιτικού γάμου (ήδη με το ν. 1250/1982 και έστω όχι ως υποχρεωτικού αλλά παράλληλου με τον θρησκευτικό), την πρόβλεψη από κοινού λήψης των αποφάσεων που αφορούν τους δύο συζύγους, τη διατήρηση του πατρικού ονόματος της γυναίκας και μετά το γάμο, την κατάργηση του θεσμού της προίκας, τη θέσπιση ισότητας των συζύγων ως προς τη γονική τους ιδιότητα, την αναγνώριση του συναινετικού διαζυγίου και τον περιορισμό των λόγων μη συναινετικού χωρισμού μόνο στον «ισχυρό κλονισμό του γάμου», τη σύνδεση του δικαιώματος διατροφής με την αντικειμενική ανάγκη και όχι πλέον με την υπαιτιότητα, τη μείωση του ορίου ενηλικίωσης στα 18 χρόνια, την πρόσδωση νομικών δικαιωμάτων και υποχρεώσεων στους ανηλίκους και την πλήρη ενοποίηση των δικαιωμάτων των εκτός γάμου παιδιών με τα δικαιώματα των γεννημένων σε γάμο (τομέας στον οποίο η θεσμική αυτή μεταρρύθμιση είναι η περισσότερο επαναστατική), το οικογενειακό δίκαιο απελευθερώθηκε από την ως τότε έντονα συντηρητική ιδεολογία της νομικής ανισότητας ανάμεσα στα δύο φύλα κι έφθασε, αν δεν ξεπέρασε, τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Τομές επιχειρήθηκαν και στους ιδιαίτερα ευαίσθητους χώρους της παιδείας και της υγείας. Ο νόμος-πλαίσιο (1268/1982) για την ανώτατη εκπαίδευση πραγματοποίησε τη δημοκρατικά απαραίτητη μετάβαση από το «φεουδαρχικού» τύπου καθεστώς της έδρας και τόνωσε σε αρκετά σημεία την πανεπιστημιακή αυτονομία. Η θεσμοθέτηση, από την άλλη, του Εθνικού Συστήματος Υγείας με το νόμο 1397/1983, έχει ιστορική σημασία, αφού δημιούργησε για πρώτη φορά ένα δημόσιο πλέγμα κανόνων και υποδομών στην υγεία.

Στον τομέα της αποκέντρωσης, που αποτελούσε από την αρχή για το ΠΑΣΟΚ προνομιακό πεδίο ανάδειξης της διαφοράς του από τη συντηρητική παράταξη, οι θεσμικοί νόμοι 1270/1982 και 1416/1984 ενίσχυσαν σε σημαντικό βαθμό την αυτοτέλεια των Δήμων και Κοινοτήτων. Δόθηκαν νέες αρμοδιότητες αναπτυξιακού χαρακτήρα στους ΟΤΑ, δημιουργήθηκαν θεσμοί διακοινοτικής συνεργασίας και κίνητρα για εθελοντικές συνενώσεις των μικρών κοινοτήτων, θεσπίστηκε νομικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις των ΟΤΑ και τις προγραμματικές συμφωνίες, ιδρύθηκαν θεσμοί λαϊκής συμμετοχής και δημοτικής αποκέντρωσης –διαμερισματικά και συνοικιακά συμβούλια, πάρεδροι οικισμών-, καταργήθηκε σχεδόν πλήρως ο έλεγχος σκοπιμότητας του νομάρχη, δημιουργήθηκαν τα νομαρχιακά συμβούλια, άρχισαν ν’ αποκεντρώνονται σημαντικοί πόροι. Ειδικά θα πρέπει να αναφερθεί το δικαίωμα που δόθηκε στους ΟΤΑ για την ίδρυση των Κέντρων Ανοικτής Προστασίας Ηλικιωμένων, των περίφημων ΚΑΠΗ, που σύντομα αποδείχθηκαν ένας από τους πιο ευφάνταστους, στοχευμένους και αποτελεσματικούς, δηλαδή πραγματικά κοινωνικούς, θεσμούς όλων των κυβερνήσεων του Ανδρέα Παπανδρέου.

Προφανώς υπάρχουν νομοθετήματα και παρεμβάσεις, με προοδευτικό πρόσημο, που ξεχνώ.

Η καταγραφή των παραπάνω δείχνει και νομίζω σε μεγάλο βαθμό κάνει κατανοητό το μέγεθος της αλλαγής της χώρας και της κοινωνίας εκείνη τη χρονική περίοδο  και αποκαλύπτει επίσης το μέγεθος της πολιτικής ανοησίας που περιέχεται στο «πρώτη φορά Αριστερά» των οπαδών και υποστηρικτών της σημερινής Κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ –ΑΝΕΛ.

ΥΓ

Αφιερωμένο εξαιρετικά το video

Περί συνεργασιών, δημοκρατικών συμπαρατάξεων και άλλων σχετικών…

Andreas PapandreouΤα αποσπάσματα που θα διαβάσετε αφιερώνονται χωρίς επιπλέον σχόλια σε όσους ανιστόρητους συγχέουν τη δημοκρατική συμπαράταξη του Ανδρέα Παπανδρέου με τις υποτιθέμενες κινήσεις τύπου «Δημοκρατικής Παράταξης», στις οποίες οδηγείται ακρωτηριασμένο πολιτικά το ΠΑΣΟΚ.

Πολλοί βέβαια από τους σημερινούς «οραματιστές» δεν βρίσκονταν στο ΠΑΣΟΚ τότε. Οπότε αυτό μπορεί να είναι και μια καλή δικαιολογία. Κάποιοι άλλοι ίσως δεν διάβασαν ποτέ τους αυτά που για πολλούς άλλους αποτελούσανε για χρόνια αξεπέραστα πολιτικά ντοκουμέντα.

Σε κάθε περίπτωση τα συμπεράσματα μάλλον εξάγονται με ιδιαίτερη ευκολία:

22η Σύνοδος Κ.Ε. του ΠΑΣΟΚ. Από την εισήγηση του προέδρου του ΠΑΣΟΚ Ανδρέα Παπανδρέου (1987):

Αναφερόμενος σχετικά με τις απαντήσεις στην αναγκαιότητα διαλόγου για την συσπείρωση , την αλληλεγγύη, τη συνεργασία και την προοπτική των δυνάμεων της Αλλαγής:

« … Οι απαντήσεις , οι πρωτοβουλίες δεν έχουν συγκυριακό χαρακτήρα και κυρίως είναι καρπός ωρίμανσης και όχι αδυναμίας. Για αυτό είναι σίγουρο πως έτσι θα έχουν συνέχεια, συνέπεια και φερεγγυότητα στην έκφραση τους, αντιστοιχία στην πράξη, πειστική εγκυρότητα στις προθέσεις και οπωσδήποτε θα περιέχουν πάντα τις ισχυρές προκλήσεις για μια προοπτική.

Κατά συνέπεια δεν μπορεί να είναι κινήσεις στιγμής, κινήσεις κορυφής, κινήσεις σκοπιμότητας και «εσωκομματικής κατανάλωσης». Έτσι και οι άλλες πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις θα ξεπεράσουν δραστικά ορισμένες αρνητικές όψεις της στρατηγικής , της πολιτικής κουλτούρας και της πρακτικής τους…»

Πολιτική – οργανωτική απόφαση της 18ης Συνόδου της Κ.Ε. ΠΑΣΟΚ (1985)

Το πολιτικό μέτωπο των δυνάμεων της Αλλαγής

«… Το ΠΑΣΟΚ προτείνει κοινωνική συμμαχία και ενότητα των λαϊκών δυνάμεων για την προάσπιση των εθνικών συμφερόντων και των ταξικών συμφερόντων των εργαζομένων, απέναντι στην επίθεση του κατεστημένου.

Ακόμη προτείνουμε δημοκρατική συνεργασία και ενότητα στη δράση ανάμεσα σε όλες τις προοδευτικές δυνάμεις στις ακολουθούμενες κατευθύνσεις:

Στα συγκεκριμένα θέματα που αορούν στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη

Στη θεσμική κατοχύρωση για συμμετοχή κοινωνικών φορέων στα κέντρα λήψης αποφάσεων και για την εμπέδωση και καταχύρωση των νέων θεσμών.

Στο διεκδικητικό πλαίσιο και τις προτεραιότητες των στόχων του μαζικού κινήματος.

Ανοίγουμε παράλληλα ένα εθνικό – δημοκρατικό διάλογο με όλους τους προοδευτικούς φορείς χωρίς αποκλεισμούς και διακρίσεις, πάνω στα μεγάλα σύγχρονα προβλήματα, για την ενίσχυση κατά το δυνατό, κοινής πολιτικής στάσης…»

Θα μπορούσα επίσης να αναφερθώ στην Ειδική Σύνοδο της Χαλκίδας και τη «Δημοκρατική Συνεργασία», αλλά φοβάμαι πως σε πολλούς θα φανούν σαν … κινέζικα.

Θα καταλάβουν όμως το εξής απλό:

« Δεν συνεπάγεται βέβαια η συνεργασία αυτή συμμαχίες κορυφής ή συναλλαγές που οδηγούν σε νοθεύσεις προγραμμάτων ή σε συρρίκνωση στόχων και σε καθήλωση του μαζικού κινήματος»

Και για όσους πιθανώς δυσκολεύονται να καταλάβουν:

  1. Οι προεκλογικές συνεργασίες δεν αποτέλεσαν «Δημοκρατική Συμπαράταξη». Ήταν απλά η προεκλογική διεύρυνση σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους. Με θετικά ή αρνητικά αποτελέσματα δεν αμφισβήτησαν ούτε την ύπαρξη του ΠΑΣΟΚ ούτε την οργανωτική του αυτονομία.
  2. Τα προοδευτικά χαρακτηριστικά είναι υπό αμφισβήτηση καθώς η σημερινή κίνηση δεν είναι τίποτα άλλο παρά η συνέχιση με άλλο μανδύα της ήδη υπάρχουσας συντηρητικής πολιτικής πρακτικής. Αυτό από μόνο του σηματοδοτεί όχι απλά τη μετάλλαξη αλλά τη μονιμοποίηση του σημερινού σχήματος στη συντηρητική όχθη του πολιτικού συστήματος.
  3. Κινήσεις χωρίς καμία κοινωνική αντιστοιχία είναι από αρχής αποτυχημένες. Εκτός και αν οι περιφερόμενοι πολιτικοί αστέρες που «πυκνώνουν» τις τάξεις του εγχειρήματος αποτελούν εκφραστές συγκεκριμένων κοινωνικών ρευμάτων… Μην τρελαθούμε εντελώς!
  4. Επειδή είδα τις δημοσιεύσεις για «καθαρές κουβέντες». Θα περίμενα μια επίσης καθαρή απάντηση: Η λεγόμενη «Δημοκρατική Παράταξη» θα στηρίξει μετεκλογικά κυβέρνηση Νέας Δημοκρατίας; Θα συνεχίσει δηλαδή το ρόλο του κυβερνητικού υποστυλώματος της Δεξιάς; (Αν εννοείται έχει αυτή τη δυνατότητα)… Η απάντηση είναι γνωστή και το ερώτημα ρητορικό. Και αυτό δύσκολα ξεπερνιέται.
  5. Και κάτι τελευταίο: Είναι θέμα τύπου ή ουσίας η απόφαση των μελών του ΠΑΣΟΚ για το εγχείρημα που στην ουσία οδηγεί στο πολιτικό τέλος το ίδιο το κόμμα; Που αλλάζει τα σύμβολα ( η παρέμβαση στο σύμβολο του ΠΑΣΟΚ είναι γνωστή). Που αλλάζει το όνομα. Που θέλει να δημιουργήσει νέες υποτίθεται οργανωτικές δομές.

Επειδή μιλάνε για καθαρές κουβέντες… δηλαδή.

 

 

«Εκτελέστε τον Ανδρέα». Όταν ξανα-ανακαλύπτουμε την ιστορία!

1981Η αποκάλυψη άρθρου του επικεφαλής των «ταγμάτων εφόδου» της «ΧΑ» Ηλ. Κασιδιάρη, το οποίο αναφερόταν στην «απωλεσθείσα ευκαιρία» εκτέλεσης του Ανδρ. Παπανδρέου από την χούντα, επανέφερε στο ιστορικό προσκήνιο μια ξεχασμένη παράμετρο της νεότερης περιόδου της χώρας.

Η παραπομπή στις μαρτυρίες του αρχιπραξικοπηματία Γ. Λαδά εμφανίσθηκε ως αποκαλυπτική πηγή, μόνο που οι σχετικές αναφορές είναι πολύ παλιότερες.

Μια εξ’ αυτών στο βιβλίο του Γ. Κάτρη «η γέννηση του νεοφασισμού στην Ελλάδα» (εκδόσεις Παπαζήση), που πρωτοβγήκε το 1971 σε Ευρώπη και Αμερική, αφού στην Ελλάδα ήταν απαγορευμένο ως το 1974.

Εκεί γίνεται αναφορά «σε δύο ισχυρές τάσεις» εντός του χουντικού καθεστώτος.

«Η μια ήταν της πλειοψηφίας, με επικεφαλής τον Παπαδόπουλο, που διοχέτευε την γραμμή της CIA. Θα ήταν υπερβολή να λέγαμε ότι περιόριζε τις ακρότητες των εξτρεμιστών του Λαδά. Ωστόσο σε μερικά ζητήματα (…) υπέκυπτε στις μετριοπαθείς υποδείξεις της Ουάσιγκτον. Παράδειγμα η απελευθέρωση του Ανδρ. Παπανδρέου. Και οι δυο πλευρές της χούντας ήθελαν να τον «ξεφορτωθούν», είτε με θανατική καταδίκη και εκτέλεση, είτε δολοφονώντας τον μέσα στην φυλακή.

Όταν όμως ο Λ. Τζόνσον, πιεζόμενος από τον ακαδημαϊκό κόσμο της Αμερικής, αξίωσε την απελευθέρωση του Ανδρέα, ο Παπαδόπουλος πειθάρχησε και τον άφησε ελεύθερο, μη δίνοντας σημασία στις λυσσώδεις αντιδράσεις του Λαδά και των συντρόφων του» (σ. 301).

Ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι αυτά γράφηκαν όταν μεσουρανούσε το φασιστικό καθεστώς των συνταγματαρχών και όχι μεταγενέστερα –ώστε να μπορούν να αποδοθούν στους «μύθους της μεταπολίτευσης».

Άλλωστε αργότερα προέκυψαν και επιβεβαιωτικές διαρροές, αλλά

και στο ίδιο βιβλίο γίνεται αναφορά (σ. 38) σε πόνημα του καθηγητή Στ. Ρουσσέα.

Ο οποίος αναφέρει πως αμερικανός «επισκέπτης» της πρεσβείας των ΗΠΑ εξομολογήθηκε σε διπλωματικό υπάλληλο πως «η χούντα θα έπρεπε να είχε απαλλαγεί από τον Ανδρέα. Όταν ο αμερικανός επισκέπτης ερώτησε «τι εννοείτε να είχε απαλλαγεί» επήρε την μονολεκτική απάντηση «εκτέλεση» (execute)». Οπαδός της άποψης αυτής ήταν και ο περιβόητος ελληνοαμερικανός πράκτορας της CIA Γκ. Αβρακότος.

Συνοψίζοντας, είναι εντυπωσιακό το πώς αναδεικνύονται θέματα από προ τριετίας άρθρα του Νο2 της «Χρυσής Αυγής» όταν υπάρχουν διαθέσιμες (απείρως εγκυρότερες) πηγές και μάλιστα χρονικά εγγύτερες.

Ίσως η λήθη να επωάζει το ξαναχτίσιμο των ιστορικών αφηγήσεων.

 

Αν οι ηγέτες ήταν κάπως έτσι…

Είναι καλό να θυμούνται όσοι δεν έχουνε κοντή μνήμη, πως η ιστορία έχει καταγράψει ότι ένας Έλληνας Πρωθυπουργός δίδαξε την διεθνιστική αλληλεγγύη σε ολόκληρο τον «πολιτισμένο» κόσμο.

Τον Ιούνιο του 1982, το Ισραήλ εισβάλει στο Λίβανο.

Τον Αύγουστο του 1982, ο ισραηλινός στρατός εισβάλει στη Βηρυτό.

16 Σεπτέμβρη 1982 και ώρα 18:00, τα ισραηλινά στρατεύματα ξεκινούν τη σφαγή στη Σάμπρα και Σατίλα.

Στις 18 Σεπτέμβρη, η καταμέτρηση των νεκρών (μόνον γυναικόπαιδα) φθάνει τον αριθμό των 3.000.

Στις 30 Αυγούστου 1982, θα αναχωρήσει από το λιμάνι της Βηρυτού ο Γιάσερ Αραφάτ μαζί με τους Φενταγίν της επανάστασης, με ελληνικό πλοίο.

Οι μαχητές της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης, με ευθύνη του πρωθυπουργού της Ελλάδας Ανδρέα Παπανδρέου και ενάντια στους συνένοχους «πολιτισμένους» ηγέτες της δύσης, θα φθάσουν στην Αθήνα και θα βρούνε καταφύγιο στην Ελλάδα του Ανδρέα.

Από τους δυτικούς ηγέτες, μόνον ο σοσιαλιστής πρόεδρος της Ιταλίας Σάντρο Περτίνι, παρά τις περιορισμένες αρμοδιότητες που του παρείχε το Σύνταγμα της χώρας του, θα συμπαρασταθεί στον Ανδρέα Παπανδρέου. Η Μελίνα Μερκούρη, πρωτοστάτησε κι αυτή σ’ αυτή την προσπάθεια να διασωθούν οι Φενταγίν της Επανάστασης, ορκιζόμενη «να καρφώσει την Παλαιστινιακή σημαία στην Ιερουσαλήμ».

Τότε, ο Καραμανλής συμβούλευε να μην αναμειχτούμε, τονίζοντας στον Ανδρέα Παπανδρέου: «τα μεγάλα είναι για μεγάλους».

Ο ίδιος μάλιστα τους υποδέχτηκε στο Φάληρο, παρά τις προτροπές των ισχυρών να μην εμπλακεί η χώρα μας.

Έτσι γράφεται η ιστορία και έτσι θα τη θυμόμαστε όσοι είχαμε την ευκαιρία να ζήσουμε εκείνες τις στιγμές.

Όχι με μισόλογα και παλαιστινιακές μαντήλες για την ανάγκη του φωτογραφικού φακού…

Για όλους αυτούς αλλά και τους κοιμώμενους της σημερινής πολιτικής σκηνής την απάντηση έδινε ο Ανδρέας Παπανδρέου: Λαοί που δεν έχουν μνήμη, δεν έχουν μέλλον!

25 χρόνια πριν…

oneΛίγοι θα θυμούνται πως, πριν 25 χρόνια, στις 2 Ιούλη 1989, συγκροτήθηκε η κυβέρνηση Τζαννετάκη.

Επρόκειτο για σχήμα συνεργασίας ανάμεσα στη ΝΔ και τον τότε ενιαίο «Συνασπισμό της αριστεράς και της προόδου» (με πυρήνες το ΚΚΕ και την ΕΑΡ). Διακηρυγμένος στόχος η εκκαθάριση του «σκανδάλου Κοσκωτά» και η δρομολόγηση της ποινικής διαδικασίας για τον πρωθυπουργό, ως τα μέσα του 1989, Ανδρ. Παπανδρέου.

Ανομολόγητος η διάσπαση και λαφυραγώγηση του ΠΑΣΟΚ –μεταξύ των δύο ευκαιριακών εταίρων.

Αφορμή για την συνεργασία αποτέλεσε η αποκάλυψη πως ο ιδιοκτήτης της «Τράπεζας Κρήτης» Γ. Κοσκωτάς χρησιμοποιούσε τα αποθεματικά της, για να χρηματοδοτεί περίεργες επενδύσεις, στον χώρο του τύπου και του αθλητισμού. Σύμφωνα με κάποιους,  ο Α. Παπανδρέου αξιοποίησε τον διάττοντα επιχειρηματικό αστέρα ως «σφήνα» στους παραδοσιακούς εκδότες, την δύναμη των οποίων φοβόταν.

Η γιγάντωση του τυπικού εκπροσώπου των «νέων τζακιών» προκάλεσε αντισυσπείρωση παραδοσιακών ομίλων. Με την έκρηξη του σκανδάλου επιχειρήθηκε να φορτωθούν και πράξεις δωροληψίας στον (τότε ασθενούντα) αρχηγό του ΠΑΣΟΚ.

Κλειδί των εξελίξεων αποτέλεσε ο πανίσχυρος αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Μ. Κουτσόγιωργας, στον οποίο χρεώθηκε  η κατασκευή  νόμου,που σύμφωνα με τους καταγγέλλοντες  «Αγγέλους της κάθαρσης» , ήταν  στα μέτρα του Γ. Κοσκωτά και  για τον οποίο κατηγορήθηκε ότι έλαβε ως αντίτιμο, το ποσό των δύο εκατομμυρίων δολαρίων.

Σύμφωνα με κάποιους άλλους,  ο Μ. Κουτσόγιωργας είχε πληροφορηθεί πως απέμενε λίγος χρόνος ζωής στον Α. Παπανδρέου και ετοιμαζόταν πυρετωδώς να τον διαδεχθεί.

Περίπου αυτονόητα ο αρχηγός της ΝΔ Κ. Μητσοτάκης μετέτρεψε –με την βοήθεια των εκδοτικών συγκροτημάτων – την προεκλογική περίοδο σε μια απέραντη σκανδαλολογία.

Την ίδια στιγμή που το δίδυμο Χ. Φλωράκη (ΚΚΕ) – Λ. Κύρκου (ΕΑΡ) πίστεψε πως η αριστερά εισερχόταν στο κέντρο των πολιτικών εξελίξεων.

Ο Κ. Μητσοτάκης, με τον συνήθη κυνισμό του, είχε πιο ρεαλιστικούς στόχους. Με τον Α. Παπανδρέου να εκλείπει (φυσικά) και τον Μ. Κουτσόγιωργα ζώσα «απόδειξη»  της διαφθοράς του ΠΑΣΟΚ θα μπορούσε να μακροημερεύσει στην εξουσία.

Η κυβέρνηση Τζανεττάκη ήταν (και έτσι συνέβη) μεταβατική προς μια αμιγή της ΝΔ, υπό την πρωθυπουργία του.

Μόνο που η ιστορία παίζει περίεργα παιχνίδια. Αντί του αναμενόμενου θανάτου του Α. Παπανδρέου (με το στίγμα να τον ακολουθεί αιώνια) είχαμε τον απροσδόκητο του Μ. Κουτσόγιωργα, μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο στην αίθουσα του ειδικού δικαστηρίου το 1991.

Ουσιαστικά εκεί κατέρρευσε ο αρχικός σχεδιασμός. Όσο για την κυβέρνηση Τζαννετάκη ουδείς επιθυμούσε να θυμάται την ύπαρξή της.

 

Για ποια πλατεία της Λάρισας μιλάμε;

κεντρικη-πλατεια-λαρισαςΚάποια στιγμή πρέπει να τελειώσει το παραμύθι των πολιτικών με την πλατεία της Λάρισας!

Πάει καιρός τώρα που ακούω την ίδια και την ίδια ατάκα και συγχύζομαι!

«Όποιος γεμίσει την πλατεία της Λάρισας θα γίνει Πρωθυπουργός»!

Ήταν εκείνη ο αναφορά σε ομιλία του Γεωργίου Παπανδρέου που έμεινε στην ιστορία και δυστυχώς συνέχισε να αντιγράφεται στη διάρκεια και των επόμενων χρόνων!

Φθάσαμε λοιπόν στο σήμερα. Ποια πλατεία και ποιος κόσμος;

Χθες ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ ξαναείπε το ίδιο μιλώντας μάλιστα σε μια συγκέντρωση με ελάχιστους συγκεντρωμένους για τα δεδομένα (δημοσκοπικά) του κόμματος του.

Η πλατεία της Λάρισας τότε ναι, θα μπορούσε να είναι κριτήριο για την εκλογική συμπεριφορά των πολιτών. Μια πλατεία μεγάλη, αδιαμόρφωτη που έπρεπε να συγκεντρώσει 40 – 50 χιλιάδες κόσμο για να γεμίσει. Κόσμος από την πόλη και τα περίχωρα καθώς οι μετακινήσεις από άλλους νομούς ήταν περίπου αδύνατες!

Η σημερινή πλατεία διαμορφωμένη είναι σε χωρητικότητα τουλάχιστον 40% μικρότερη από τότε! Ο χώρος που στήνονται συνήθως οι εξέδρες κόβει άλλο ένα 15% από τον κόσμο! Δεν μιλάω για τους υποχρεωτικά μεταφερόμενους οπαδούς από ολόκληρη τη Θεσσαλία (τουλάχιστον)!

Για τι ακριβώς μιλάμε σήμερα;

Και όμως παλαιάς και νεώτερης κοπής πολιτικοί και πολιτικάντες βαυκαλίζονται με τον Γέρο της Δημοκρατίας!

Στην ιστορία των προεκλογικών συγκεντρώσεων σαν μεγαλύτερη στη Λάρισα έχει καταγραφεί εκείνη του Ανδρέα Παπανδρέου στις 18 Μαΐου του 1985. Από εκεί και έπειτα όλες οι άλλες ήταν και είναι απλές … συναθροίσεις!

Και για του λόγου το αληθές μια ματιά στο videoθα σας πείσει!

https://www.youtube.com/watch?v=dBELkRWZYZc