Κυπριακό. Επόμενη ημέρα;

anastasiades_akintziΗ νίκη του κεντροαριστερού Μ. Ακιτζί, στην (κατεχόμενη από τον «Αττίλα») νότια Κύπρο σηματοδοτεί την επιμονή της πλειοψηφίας των τουρκοκυπρίων στην εξεύρεση συμβιβαστικής φόρμουλας για την λύση του Κυπριακού.

Μετά το 2004, όταν ναυάγησε το πολιτογραφημένο ως «σχέδιο Ανάν», υπάρχει μια δυνατότητα ανοιχτού διαλόγου ανάμεσα στις δύο κοινότητες του νησιού.

Μάλιστα υφίσταται και μια ιδιαιτερότητα η οποία συνιστά ένα καινούριο δεδομένο. Για διαφορετικούς λόγους αμφότερες βρίσκονται σε ευδιάκριτη απόσταση από τα εθνικά κέντρα (Ελλάδα και Τουρκία) τα οποία αποτελούσαν και εγγυήτριες δυνάμεις της κυπριακής δημοκρατίας.

Στον βορρά η κυβέρνηση Αναστασιάδη, επ’ αφορμή και της ελληνικής διαπραγμάτευσης με τους δανειστές, κινείται σε τροχιά εμφανούς αποστασιοποίησης από εκείνη του Αλ. Τσίπρα. Δεν σοβεί κάποια κρίση στις σχέσεις τους, απλά ο φόβος μήπως μια ελληνική περιπέτεια συμπαρασύρει την εύθραυστη κυπριακή οικονομία οδηγεί σε προσεκτικότερους χειρισμούς εκ μέρους της Λευκωσίας.

Αντίθετα στα τουρκοκυπριακά εδάφη τα πράγματα είναι πιο σύνθετα.

Οι γηγενείς, που συγκεντρώθηκαν μετά την εισβολή του τουρκικού στρατού το 1974, έχουν ν’ αντιμετωπίσουν μία διπλή πίεση. Αφ’ ενός των κατοχικών στρατευμάτων, που λειτουργούν ως πραιτοριανοί της Άγκυρας, αφ’ ετέρου τους εποίκους που συνέρρευσαν, εδώ και σαράντα χρόνια, από την Ανατολία. Το 2004 εκδιώχθηκε ο Ρ. Ντεκτάς – και ως εκπρόσωπος του κεμαλικού κατεστημένου, με τ’ οποίο είχε αρχίσει να συγκρούεται ήδη ο Τ. Ερντογάν – ωστόσο η απόρριψη του «σχεδίου Ανάν» από τους ελληνοκύπριους πάγωσε τις διαδικασίες προσέγγισης.

Ωστόσο ο Μ. Ακιτζί δείχνει ν’ αμφισβητεί ανοιχτά την κυριαρχία του νεοθωμανιστή «εκλεγμένου σουλτάνου» της Τουρκίας. Αμφισβητώντας δημόσια τα στερεότυπα περί «μητέρας πατρίδας», κάτι που προκάλεσε έκρηξη οργής από την πλευρά του Ερντογάν.

Προφανώς, πέραν των τοπικών, υπάρχουν και άλλοι παίκτες οι οποίοι θα επιθυμούσαν μία επίλυση στην βάση της διζωνικής – δικοινοτικής ομοσπονδίας, έστω και χαλαρής μορφής. Οι ΗΠΑ έχουν ταχθεί υπέρ μιας σχετικής φόρμουλας, επιδιώκοντας – μεταξύ άλλων – να πλευροκοπήσουν το καθεστώς Ερνογάν, που κινείται σε μη αρεστή στους Αμερικανούς κατεύθυνση.

Παρομοίως και το Ισραήλ, τ’ οποίο επιζητεί διεξόδους σταθερότητας σε μία περιοχή που φλέγεται – Μεσόγειος και Μέση Ανατολή.

Υπάρχει και το θέμα των υδρογονανθράκων και της χρήσης τους, τ’ οποίο αποτελεί ενεργειακό απόθεμα στρατηγικής σημασίας για ολόκληρη την περιοχή.

Μένει να διαπιστώσουμε αν οι συνομιλίες μεταξύ των δύο κοινοτήτων της Κύπρου ξεπαγώσουν, ή αν το τέλμα θα παραμείνει.

Η πρόσφατη επίσκεψη Ακιτζί στην Άγκυρα, όπου φαίνεται πως «έλιωσαν οι πάγοι» με τον Ερντογάν, ίσως αποτελέσει το κλειδί της υπόθεσης. Την ώρα που άρχισαν οι πρώτες επαφές ελληνοκύπριων – τουρκοκύπριων.

Advertisements

Ένταση με … περιεχόμενο!

Μπαρμπαρός1Η ένταση που πυροδότησε η έξοδος του τουρκικού σκάφους «Μπαρμπαρός», στον χώρο των υποθαλάσσιων ερευνών της Κύπρου για άντληση υδρογονανθράκων, ήρθε σε μια πολύ συγκεκριμένη χρονική στιγμή.

Την ώρα που οι δικοινοτικές συνομιλίες (ελληνοκύπριων και τουρκοκύπριων) έχουν διακοπεί, με πρωτοβουλία του προέδρου της Κύπρου Αναστασιάδη.

Καθώς εκτιμά πως οι αξιώσεις της απέναντι πλευράς είναι απαράδεκτες, οπότε ευελπιστεί πως η επάνοδος στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων θα γίνει με ευνοϊκότερους (για τις θέσεις του) όρους.

Μόνο που η κατάσταση που δρομολογήθηκε, ειδικά μετά τον πειθαναγκασμό του κυπριακού κράτους στις μνημονιακές συνταγές των Βρυξελλών, δείχνει να επιδεινώνεται διαρκώς.

Η οικονομική απίσχναση, μετά τη διάλυση του «κουμπαρά» του ξεπλύματος κεφαλαίων και μαύρου χρήματος που ήταν το τραπεζικό σύστημα του νησιού, συμπληρώνεται από την γεωπολιτική εξασθένιση.

Όλοι οι σημαντικοί διεθνείς παράγοντες, με τις ΗΠΑ και την Ε.Ε. πρώτους στη σχετική λίστα, έχουν de facto υιοθετήσει την λύση των δύο χωριστών κρατών.

Μπορεί να αναζητούνται οι νομικές φόρμουλες μιας τυπικής συνομοσπονδίας, αλλά οι παραλλαγές των προτεινόμενων συνταγματικών μοντέλων θυμίζουν κάτι μεταξύ Βοσνίας και Ιράκ.

Τα πράγματα είναι ακόμα σκληρότερα από τις προβλέψεις του «σχεδίου Ανάν», που είχε απορριφθεί από τους ελληνοκύπριους πριν δέκα χρόνια.

Έχοντας συναίσθηση της υπεροχής, στο στρατιωτικό και διπλωματικό πεδίο, το καθεστώς Ερντογάν κλιμακώνει τις πιέσεις.

Καθώς βρίσκεται σε μια διαδικασία επαναπροσέγγισης με τις ΗΠΑ, επ’ αφορμή της συμμετοχής του στην εκστρατεία κατά των τζιχαντιστών σε Ιράκ και Συρία, επιδιώκει να κατοχυρώσει ανταλλάγματα και να νομιμοποιήσει τα τετελεσμένα του «Αττίλα». Η επιμονή για δύο κρατικές οντότητες και για μοίρασμα των κοιτασμάτων της περιοχής συνοδοιπορούν με την επισφράγιση του στρατιωτικού ρόλου –χερσαίου και ναυτικού- στην λεκάνη της νοτιοανατολικής Μεσογείου.

Αυτό γίνεται «κατανοητό» τόσο από τις ΗΠΑ όσο και από την αγγλοσαξονική πτέρυγα της Ε.Ε. – όπως η Μ. Βρετανία και η Σουηδία, την ώρα που η Γερμανία είναι κατά τι επιφυλακτικότερη.

Ο χρόνος είναι σύμμαχος των σχεδιασμών της Άγκυρας, καθώς οι δυσχέρειες για τους τοπικούς της ανταγωνιστές είναι προφανείς. Άρα μπορεί να ευελπιστεί σ’ ένα τελικό συμβιβασμό βολικότερο για τα συμφέροντά της και οδυνηρότερο για την ελληνική και την ελληνοκυπριακή πλευρά.

Οι επόμενοι μήνες θα αποδείξουν το πού βρίσκεται η πραγματικότητα και πού εμφιλοχωρούν οι ευσεβείς πόθοι.

 

Κύπρος : Όπως λέμε … Βοσνία;

KYPROSΥπό την αυστηρή επίβλεψη των ΗΠΑ ο ελληνοκύπριος Αναστασιάδης και ο τουρκοκύπριος Έρογλου επαναρχίζουν συνομιλίες, για επίλυση του κυπριακού, σαράντα χρόνια μετά την εισβολή του «Αττίλα».

Σε διακήρυξη που δόθηκε στην δημοσιότητα σκαριφείται το περίγραμμα της πιθανής συμφωνίας, που θα επικυρωθεί μέσω δύο χωριστών δημοψηφισμάτων στο νησί. Η επίλυση τοποθετείται μεν στο πλαίσιο που «θα βασίζεται σε δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία», ωστόσο οι λεπτομέρειες του κειμένου δίνουν μια διαφορετική εικόνα. Παρά τις αναφορές σε «μια και μόνη διεθνή νομική προσωπικότητα και την μια και μόνη κυριαρχία» εισάγονται οι όροι «ελληνοκυπριακή συνιστώσα πολιτεία» και «τουρκοκυπριακή συνιστώσα πολιτεία».

Μάλιστα η αρχική αναφορά έκανε λόγο για «συνιστώντα κράτη» αλλά λόγω των αντιδράσεων της ελληνοκυπριακής πλευράς υπήρξε η συγκεκριμένη τροποποίηση.

Θα υπάρχει «μία και μόνη κυπριακή ιθαγένεια» αν και οι πολίτες θα είναι ταυτόχρονα και πολίτες μιας από τις δύο «συνιστώσες πολιτείες».

Ωστόσο η συνέχεια των συμφωνηθέντων πείθει πως η διάκριση παραπέμπει περισσότερο σε παράλληλες κυριαρχίες υπό την ομπρέλα μιας υποτυπώδους κεντρικής παρά σε συγκροτημένη κρατική οντότητα. Μιας και «οι συνιστώσες πολιτείες θα ασκούν πλήρως και αμετακλήτως όλες τις εξουσίες τους, χωρίς παρέμβαση από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Οι ομοσπονδιακοί νόμοι δεν θα παρεμβαίνουν στις νομοθεσίες των συνιστωσών πολιτειών (…). Δεν θα δύναται οποιαδήποτε από τις πλευρές να διεκδικεί εξουσία ή δικαιοδοσία επί της άλλης».

Μια πρώτη αίσθηση παραπέμπει σε νομικό καθεστώς ανάλογο με αυτό της Βοσνίας μετά τον εμφύλιο πόλεμο στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Με ενιαία νομική προσωπικότητα στην ουσία όμως διαχωρισμένη σε δύο ομοσπονδιακές συγκροτήσεις, μία κροατομουσουλμανική και μία σερβοβοσνιακή.

Είναι σχεδόν αυτονόητο, δεδομένου ότι η Κύπρος έχει ενταχθεί στην Ε.Ε., πως η επιτήρηση του νέου μορφώματος ανήκει στις Βρυξέλλες. Όλα δείχνουν πως η ύπαρξη κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην περιοχή και το άμεσο ενδιαφέρον των ΗΠΑ –οικονομικό και στρατιωτικό-, μαζί με την οικονομική κατάσταση που επικρατεί στην Κύπρο δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για κάτι διαφορετικό από μια συμφωνία κυρίων.

Όσο για την θέση αρχής, πως το πρόβλημα αφορά εισβολή (και κατοχή τμήματος του κυπριακού εδάφους) του τουρκικού στρατού, αποτελεί ήδη παρανάλωμα του κυνισμού της «νέας τάξης».