Αποσυγκέντρωση και αποκέντρωση (Μέρος 2ο)

2Έγραφα στο πρώτο κείμενο για την αναγκαιότητα ουσιαστικής αποσυγκέντρωσης του κεντρικού κράτους και την αδυναμία του πολιτικού συστήματος να το κάνει, σαν προϋπόθεση της πραγματικής αποκέντρωσης.

Λεπτομέρειες ΕΔΩ!

Η συζήτηση για τη μεταρρύθμιση του κεντρικού κράτους είναι λάθος να περιοριστεί στην ανάγκη για μείωση του κόστους λειτουργίας του ή στο θέμα της μείωσης του προσωπικού και μάλιστα με τον οριζόντιο , άδικο και ισοπεδωτικό τρόπο που επιχειρείται σήμερα.

Το άρθρο 101 του Συντάγματος προβλέπει ρητά ότι η διοίκηση του κράτους οργανώνεται σύμφωνα με το αποκεντρωτικό σύστημα. Προβλέπει επίσης ρητά, την ύπαρξη περιφερειακών κρατικών οργάνων.

Ο Καλλικράτης δεν έλυσε το ζήτημα του κατακερματισμού που εξακολουθεί να υπάρχει στη διοίκηση των αποκεντρωμένων κρατικών λειτουργιών και των αρμοδιοτήτων.

Η συζήτηση έγινε πολλές φορές, πολλοί συμφώνησαν με την αναγκαιότητα δημιουργίας ενός ΕΠΙΤΕΛΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ, αλλά στην πράξη αυτό παρέμεινε ζητούμενο. Να ξαναβάλουμε στη συζήτηση το … ζητούμενο:

Το σύγχρονο κράτος πρέπει να είναι ΕΠΙΤΕΛΙΚΟ στην κορυφή του με ενδυνάμωση των επιτελικών προγραμματικών λειτουργιών του, ώστε ΝΑ ΕΓΓΥΑΤΑΙ την ισχυρή διεθνή παρουσία της χώρας και την αποτελεσματική διεύθυνση των εσωτερικών υποθέσεων.

Το κεντρικό κράτος διαχειρίζεται ΤΙΣ ΑΠΟΛΥΤΩΣ ΑΝΑΓΚΑΙΕΣ ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ, όπως είναι η άμυνα, η εξωτερική πολιτική, η δημόσια τάξη και ασφάλεια, η δικαιοσύνη, η γενική δημοσιονομική πολιτική. Τα υπουργεία συνεπώς λειτουργούν ως ΕΠΙΤΕΛΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ του κράτους, όπου διαμορφώνεται το πλαίσιο άσκησης των εκάστοτε δημόσιων πολιτικών, έχουν δε , μόνα αυτά, την ευθύνη για την παρακολούθηση της εφαρμογής και της αξιολόγησης των αποτελεσμάτων τους.

ΑΡΑ:

– Επιβάλλεται ο προσεκτικός καθορισμός των αρμοδιοτήτων που θα παραμείνουν στα Υπουργεία, προκειμένου αυτά  να καταστούν επιτελικά.

– Η αποκέντρωση είτε καθ’ ύλη είτε κατά τόπο, των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων τους.

– Ο επιμερισμός των αποκεντρωμένων αρμοδιοτήτων είτε στα περιφερειακά κρατικά όργανα, είτε στα αυτοδιοικητικά όργανα των δύο βαθμίδων. Αναπόφευκτα και μέχρι τη συνταγματική μεταρρύθμιση (εάν και εφόσον αυτή γίνει), οι αρμοδιότητες που έχουν κριθεί από το ΣτΕ ως μη μεταβιβαστές στην Αυτοδιοίκηση , με βάση το ισχύον Σύνταγμα, θα ασκούνται από τα αποκεντρωμένα όργανα.

Οποιαδήποτε προσπάθεια μεταρρύθμισης του κράτους θα πρέπει να έχει τους εξής στόχους:

Α) Δημιουργία κράτους των πολιτών και όχι των πελατών, χωρίς ο πολίτης να γίνεται κάθε φορά όμηρος γραφειοκρατικών αγκυλώσεων και της σύγχυσης αρμοδιοτήτων ανάμεσα στα διάφορα επίπεδα της διοίκησης και της αυτοδιοίκησης. Στο πλαίσιο αυτό και με βάση την αρχή της συγκέντρωσης του διοικητικού  έργου, αρμοδιότητες και λειτουργίες που σχετίζονται με την άμεση εξυπηρέτηση του πολίτη, π.χ. αδειοδοτήσεις, κοινωνικές παροχές κ.λ.π., θα πρέπει να συγκεντρώνονται στο εγγύτερο δυνατό επίπεδο , ασχέτως του ποιος αποφασίζει την παροχή τους. Στις περιπτώσεις αυτές οι ΟΤΑ λειτουργούν και ως αποκεντρωμένες μονάδες της κεντρικής διοίκησης ( αναβάθμιση ΚΕΠ, αξιοποίηση νέων τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνίας κ.λ.π.)

Β) Αποφασιστικό χτύπημα της κακοδιαχείρισης και της διαφθοράς , η απαλλαγή της ΔΔ από την κομματικο – συνδικαλιστική χειραγώγηση και τον συντεχνιασμό, η απαρέγκλιτη τήρηση της αρχής της προστασίας του δημοσίου συμφέροντος ως θεμελιακής αρχής για την οργάνωση και λειτουργία της Δημόσιας Διοίκησης.

Γ) Διαφάνεια και λογοδοσία , ιδίως σε κρίσιμες περιοχές της διοίκησης , όπου λαμβάνονται αποφάσεις μεγάλου οικονομικού ενδιαφέροντος.

Δ) Σχεδιασμός και εφαρμογή δημοσίων πολιτικών σε συνδυασμό με την ορθολογική χρήση και διαχείριση των διαθέσιμων πόρων, καθώς και αξιολόγηση, με αξιοκρατικούς και διαφανείς μηχανισμούς του προσωπικού και των υπηρεσιών στη βάση  ΜΕΤΡΗΣΙΜΩΝ ΣΤΟΧΩΝ. Επιδίωξη η εξάλειψη των παραγόντων που ευθύνονται για τη χαμηλή αποδοτικότητα – παραγωγικότητα, στο ελληνικό δημόσιο  αλλά και ενός συστήματος που παγιώνει ανισότητες αντί να τις θεραπεύει.

Υπάρχει και ένας επιπλέον λόγος, για τον οποίο θεωρώ πως η αλλαγή του κεντρικού κράτους είναι βασική προϋπόθεση μιας ουσιαστικά αποκεντρωμένης διοικητικής οργάνωσης:

Η κοινωνία είναι δυναμική και όχι στατική. Το διοικητικό σύστημα πρέπει να ανταποκρίνεται με ταχύτητα και επάρκεια στις ανάγκες της κοινωνίας.

Τα συστήματα διοικητικής οργάνωσης συνδέονται με τα συστήματα πολιτικής οργάνωσης. Οι σημαντικές αλλαγές στη διοικητικο-πολιτικο- νομιμοποιητική διαδικασία και στη χώρα μας και στην υπόλοιπη Ευρώπη, θα αφορούν τόσο στο σύστημα διοίκησης και εκπροσώπησης , όσο και στη γεωγραφία της πολιτικής εξουσίας, δηλαδή την κατανομή της στις περιφέρειες, τους νομούς, τους δήμους και τις κοινότητες.

Οι παράγοντες που θα επηρεάσουν τις επερχόμενες μεταβολές προκύπτουν τόσο από τον τρόπο λειτουργίας του διοικητικού συστήματος, όσο και από τις πιέσεις που ασκούνται από το εξωτερικό περιβάλλον.

Οι εξωτερικές πιέσεις αφορούν καταρχήν την υιοθέτηση του μοντέλου της διακυβέρνησης (governance) ως νέου συστήματος άσκησης δημόσιας πολιτικής, το οποίο έχει προταθεί ήδη από το 2001 από την Ε.Ε. Το μοντέλο αυτό πέρα από την θεωρητικά αμφισβητούμενη βάση στην οποία στηρίζεται ( την υπόθεση δηλαδή ότι το κράτος έχει αποδυναμωθεί και κατά συνέπεια αδυνατεί να ασκήσει όλες τις πολιτικές που παραδοσιακά ασκούσε), παρουσιάζει και πρακτικές δυσκολίες εφαρμογής.

Πολύ περισσότερο όταν δεν έχουν λυθεί βασικά προβλήματα λειτουργικότητας του διοικητικού συστήματος , ειδικά στην Ελλάδα. Αυτή η συνολική διοικητική μεταρρύθμιση δεν μπορεί παρά να ενσωματώσει και την ελληνική εκδοχή της συμμετοχικής διακυβέρνησης.

Κάτω από τις σημερινές συνθήκες (κυρίως οικονομικές και κοινωνικές), που διαμορφώθηκαν στη χώρα, είναι προφανές πως κρίσιμα προβλήματα της εποχής μας, όπως η ανεργία, το περιβάλλον, η ανάπτυξη της υπαίθρου, η υγεία και η εκπαίδευση, η κοινωνική μέριμνα δεν αντιμετωπίζονται ούτε με εντολές «των πάνω προς τους κάτω», ούτε μόνο από ένα επίπεδο διοίκησης.

Απαιτείται αντίθετα η συνεργασία και η σύμπραξη όλων των επιπέδων διοίκησης, με διακριτούς φυσικά ρόλους και οριοθετημένες αρμοδιότητες, ώστε να απαντάται ταυτόχρονα με σαφήνεια το ερώτημα «ποιος κάνει τι;»

Με απλά λόγια, όπως και αν διαμορφωθούν τα διάφορα επίπεδα διοίκησης και αποκέντρωσης, το ζητούμενο αλλά και ο μεγάλος στόχος δεν μπορεί να είναι άλλος από την συνέργεια, την ανάγκη δηλαδή ισότιμης και οριζόντιας σύμπραξης των διαφόρων επιπέδων διακυβέρνησης.

Για το λόγο αυτό είναι αναγκαίο να προβλέπονται τρόποι συνάρθρωσης των αρμοδιοτήτων, είτε μεταξύ των διαφόρων επιπέδων διοίκησης, είτε εντός του ιδίου επιπέδου, που θα βελτιώνουν τη λειτουργία των υπηρεσιών και την εξυπηρέτηση του πολίτη.

Η πράξη δείχνει πως η αυστηρή τυποποίηση των αρμοδιοτήτων και ο αυστηρός λειτουργικός διαχωρισμός και η εξειδίκευση ανά επίπεδα διοίκησης (Κεντρικό Κράτος, Αποκεντρωμένες Κρατικές Υπηρεσίες , Περιφέρειες και Δήμοι), δεν αρκούν, προκειμένου να μην προκύψουν προβλήματα συγχύσεων , αλληλοεπικαλύψεων και θεσμικών ανταγωνισμών.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s