Ο Ανδρέας που γνώρισα

andreas«Πολλές φορές σκέφθηκα να γράψω τη βιογραφία του Ανδρέα Παπανδρέου. Ποτέ δεν το τόλμησα. Ευτυχώς.

Όσο κι αν προσπάθησα, δεν μπόρεσα να σηκωθώ λίγο παραπάνω για να δω ολόκληρο τον όγκο ενός πολιτικού που προκάλεσε τα πιο αντιφατικά και αλληλοσυγκρουόμενα συναισθήματα σε θαυμαστές και αντιπάλους…».

Η «εξομολόγηση» ανήκει στον ακατάβλητο δημοσιογράφο και πολιτικό Γιάννη Καψή, o οποίος ταράζει πάλι λιμνάζοντα νερά της πρόσφατης ιστορίας μας με το νέο βιβλίο του «Κουβεντιάζοντας με τον Ανδρέα. Ρητά και… απόρρητα» (εκδόσεις Λιβάνη). Όπως διευκρινίζει ο ίδιος, δεν πρόκειται για βιογραφία. Θα μπορούσε να έχει τον τίτλο «Ο Ανδρέας που γνώρισα» σε καλές και δύσκολες στιγμές, σε απλές ανθρώπινες συζητήσεις.

«Ο Ανδρέας που νιώθω -όπως και τόσοι πολλοί- να λείπει περισσότερο και από εκείνο το σκοτεινό ξημέρωμα όταν μου τηλεφώνησαν «τρέχα… ο πρόεδρος…». Ήταν 23 Ιουνίου 1996, όταν έφευγε από τη ζωή.

Η… δολοφονία του

Με τον Αμερικανό πρέσβη στην Αθήνα Μόντι Στερνς.

Δεν είναι λοιπόν βιογραφία του πιο «σημαντικού ηγέτη της μεταπολίτευσης», αφού «από τους πρόποδες όλα τα βουνά μοιάζουν με λόφους. Πρέπει να απομακρυνθείς πολύ για να δεις την κορυφή του», όπως σημειώνει.

Είναι, όμως, «μια μικρή προσφορά στον ιστορικό του μέλλοντος, που θα μπορέσει να γράψει ποια θα ήταν σήμερα η Ελλάδα αν δεν τον είχαν… «δολοφονήσει» – μια λέξη που θα μπορούσε να γραφτεί και χωρίς εισαγωγικά αν θυμηθεί κανείς τα γεμάτα έκπληξη λόγια του Γιακούμπ στον Δ. Κρεμαστινό: «… ούτε η υγεία ενός χοιροβοσκού της Σκωτίας δεν είναι σε αυτή την κατάσταση, όχι ενός πρωθυπουργού… ».

Το πολιτικό βάρος της μαρτυρίας και των «καταθέσεων» του Γ. Καψή δεν βρίσκεται τόσο στον κύριο τίτλο, όσο στον υπότιτλο του βιβλίου.

Στα ρητά και απόρρητα. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν όσα μπορούσαν να λεχθούν κατά το παρελθόν, αλλά και πολλά απόρρητα τότε, που σήμερα μπορούν να γραφτούν. Αν και υπάρχουν αρκετά απόρρητα ακόμη «ώστε ο ιστορικός του μέλλοντος να μπορεί να φτάσει κοντά στην αλήθεια».

Θα μπορούσε να προστεθεί στην επισήμανση αυτή του συγγραφέα ότι υπάρχουν κι ορισμένα στο βιβλίο, που κινούνται μεταξύ ρητών και… απορρήτων. Όπως, για παράδειγμα, δύο εισαγωγικά ερωτηματικά:

«Διαφέρει άραγε πολύ η τύχη του από την τύχη δύο άλλων κορυφαίων προσωπικοτήτων του κινήματος των αδεσμεύτων, που είχε πρωτοστατήσει: του Ούλαφ Πάλμε και της Ιντιρα Γκάντι; Και οι δύο δολοφονήθηκαν κάτω από ανεξιχνίαστες συνθήκες. Έχουμε μάθει πώς και γιατί κατέρρευσε η υγεία του Ανδρέα;».

Το «Έθνος της Κυριακής» παραθέτει ορισμένες «από τις ματιές» του Γ. Καψή στα παρασκήνια μιας περιόδου, που άφησε ανεξίτηλη τη σφραγίδα της στην ιστορία του τόπου μας. Εκτείνονται από την περίοδο της επίσκεψής του στις ΗΠΑ το 1963, όταν ο συγγραφέας παρακολουθεί τον Ανδρέα ως αρχισυντάκτης του «Έθνους», καλύπτουν γεγονότα κατά τις θητείες του στο υπουργείο Εξωτερικών (υφυπουργός και αναπληρωτής υπουργός) και φτάνουν ως τις τελευταίες μέρες του Α. Παπανδρέου.

Καραμανλής προς Ετσεβίτ για «Αττίλα 2»

Τέλος πάντων… ας τα ξεχάσουμε αυτά

Ο Γιάννης Καψής μετά τη νίκη του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές αναλαμβάνει το 1982 «να φτιάξει τον φάκελο της Κύπρου», όπως ήταν η δέσμευση του Α. Παπανδρέου. Στην εξιστόρηση αυτή αποκαλύπτει μια απόρρητη, ως τώρα, πτυχή.

– Γιάννη… την Τρίτη πρέπει να καταθέσουνε τον Φάκελο της Κύπρου. Έχω δεσμευθεί ενώπιον της Βουλής.

– Τον έχει αναλάβει η Άμυνα.

– Δεν έχουν κάνει τίποτα… Το ξέχασαν…

– …

– Πρέπει να τον φτιάξεις εσύ, με βάση το αρχείο του ΥΠΕΞ.

Δεν άργησα πολύ να συνέλθω… πέντε – δέκα λεπτά, δυο καφέδες και τσιγάρα – δεν τα μετρούσα. Ο υπουργός ήταν αδύνατον να τα βγάλει πέρα… Ο δημοσιογράφος…;

Μόλις συνήλθα άρχισε η κινητοποίηση. Όλοι οι φάκελοι του τμήματος Κύπρου μεταφέρθηκαν με τη βοήθεια κλητήρων, ανθρώπων του γραφείου μου, νεαρών διπλωματών και παντός δυναμένου να φέρει… φακέλους, στο γραφείο μου.

Στοιβάχθηκαν γύρω γύρω στους τοίχους του γραφείου μου φθάνοντας μέχρι το ταβάνι. Η θέα τους προκαλούσε δέος. Η… περιοχή εκηρύχθη απηγορευμένη ζώνη. Και με τη βοήθεια δύο νεαρών -τότε- διπλωματικών, άρχισε το ξεφύλλισμα. Κάθε έγγραφο που είχε κάποια σημασία έβγαινε φωτοτυπία και φακελωνότανε.

Δουλεύαμε πυρετωδώς.

Η δημοσιογραφική προπαίδεια, η ικανότητα να διαβάζω διαγωνίως, απεδείχθη πολύτιμη. Τα έγγραφα περνούσαν με την ταχύτητα φαξ. Σ’ ένα μόνον στάθηκα και το διάβασα με απόλαυση: το memo του αρχηγού της ελληνικής αντιπροσωπείας Τζούνη για τη συνάντηση Καραμανλή – Ετσεβίτ που κατέληξε στη Συμφωνία της Βέρνης.

Διάβασα: Καραμανλής προς Ετσεβίτ (εισερχόμενος στην αίθουσα): Κύριε Πρωθυπουργέ… πρέπει να ξέρετε ότι με λυπήσατε βαθύτατα με τον «Αττίλα 2»…

Ετσεβίτ: Μα δεν ήταν δυνατόν από στρατιωτική άποψη…

Καραμανλής: Τέλος πάντων… ας τα ξεχάσουμε αυτά…

Θα μπορούσε να θαυμάσει κανείς τη λεπτότητα της έκφρασης που θα τη ζήλευε και κυρία της αθηναϊκής αριστοκρατίας δικαιολογουμένη για την καθυστέρησή της σε απογευματινόν τέιον – κομπλέ! Και αυτά για τον «Αττίλα 2» που στοίχισε εκατοντάδες νεκρούς, χιλιάδες τραυματίες και απερίγραπτη καταστροφή παγιώνοντας την κατοχή της Β. Κύπρου…

«Ας τα ξεχάσουμε αυτά…».

Έβαλα το memo στον φάκελο του κυπριακού και ελπίζω να βρίσκεται ακόμη εκεί. Αν και… δεν έχει σημασία.

Την προκαθορισμένη ημερομηνία 6 ογκώδη ντοσιέ -ο Φάκελος της Κύπρου- κατετέθησαν στο προεδρείο της Βουλής. Θα πρέπει να έχουν πνιγεί στη σκόνη. Κανείς δεν τους έριξε, ποτέ, ούτε μια ματιά… Αλλά υπάρχουν.

andreas 2Αντιμέτωπος με το ΝΑΤΟ

«Βρυξέλλες, Δεκέμβριος 1982. Συμβούλιο Κορυφής του ΝΑΤΟ. Ο Ανδρέας Παπανδρέου έχει ξεσηκώσει θύελλα με την περίφημη δήλωσή του ότι η Ελλάδα διαφωνεί με την πυρηνική πολιτική του ΝΑΤΟ και δεν θα δεχθεί την εγκατάσταση πυρηνικών όπλων στο έδαφός της. Χαμός. Πανικός. Πανζουρλισμός. Στην αίθουσα όπου θα έδινε την καθιερωμένη συνέντευξη Τύπου επικρατούσε το αδιαχώρητο. Ίδρωνε ο Μαρούδας για να επιβάλει κάποια τάξη.

Ερώτηση 1η (BBC): Κύριε πρωθυπουργέ, πώς και γιατί οδηγηθήκατε στην απόφασή σας να διαφωνήσετε με την πυρηνική πολιτική του ΝΑΤΟ κ.λπ.

Παπανδρέου: Πήρα την απόφασή μου αυτή όταν διάβασα τη συνέντευξη του Μπρέζνιεφ στον φίλο μου, τότε διευθυντή των ΝΕΩΝ και νυν υφυπουργό των Εξωτερικών, που βλέπετε δίπλα μου, τον κ. Καψή. Ο Μπρέζνιεφ δήλωσε ότι η χώρα του δεν θα προχωρήσει σε πυρηνικά αντίποινα εναντίον χωρών που δεν έχουν πυρηνικά στο έδαφός τους… κ.λπ. Καινούρια φλας, καινούρια οχλαγωγή. Λαχτάρισα. Όταν είδα τρεις κοντοκουρεμένους να βγαίνουν βιαστικά τρόμαξα. Θυμήθηκα τον Μένιο.

– Γιάννη…

– Ναι Μένιο μου…

– Πήρα ένα σημείωμα από την ΚΥΠ (ήταν υπουργός Προεδρίας) που αναφέρει ότι έχεις σχέσεις με τον ανταποκριτή του Νόβοστυ που είναι και πράκτορας της NKVD.

– Και τη σημαίνει ότι είμαι… κατάσκοπος;

– Τους απάντησα ότι είχες σχέσεις σαν δημοσιογράφος. Αλλά τώρα πρόσεχε…».

«Έβλεπε το τέλος να πλησιάζει και στη σκέψη του ήταν μόνο η Ελλάδα»

ΙΟΥΝΙΟΣ 1963 – ΗΠΑ

«Χτυπήσατε λάθος πόρτα»

«Σε θέλω… Αλλά να μην το μάθει ο Πρόεδρος. Παραξενεύτηκα. Και από τον τόνο και από τη… μυστικοπάθεια… Είχε συνοδεύσει τον πατέρα του στην περίφημη επίσκεψή του στην Αμερική. Ήταν μια μεγάλη επιτυχία του Γέρου, ο οποίος επέστρεψε πλέοντας σε πελάγη ευτυχίας. Απελάμβανε τον Ρωμαϊκό θρίαμβό του.

Ήταν 24 Ιουνίου 1963. Υπήρχε όμως και μια… μικρή λεπτομέρεια. Το ταξίδι της επιστροφής περνούσε αναγκαστικά από τη Νέα Υόρκη και η ΑΧΕΠΑ, η μεγάλη, τότε, οργάνωση των Ελληνο-αμερικανών, έδωσε ένα μεγάλο γεύμα προς τιμήν του Έλληνα πρωθυπουργού. Προσκεκλημένοι περισσότερα από 1.000 άτομα, μεταξύ των οποίων και πολλοί Αμερικανοί κόγκρεσμεν που διεκδικούσαν την οικονομική και πολιτική στήριξη της ΑΧΕΠΑ.

Σ’ εκείνο το γεύμα, και πριν ακόμη καθίσουν στο τραπέζι, τρεις εξέχοντες ομογενείς ξεμονάχιασαν τον Ανδρέα και του μίλησαν με ανατριχιαστική κυνικότητα. Ήταν ο μόνος που μπορούσε να πείσει τον πατέρα του να διαπραγματευθεί με τον Ινονού. Απλώς να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι.

Μέχρις εδώ θα ήταν μια θεμιτή πολιτική ενέργεια. Η συνέχεια ήταν εξοργιστική:

«Θα είναι προς το συμφέρον όλων μας, του είπαν, και ιδιαίτερα το δικό σας. Είσθε νέος πολιτικός και θα σας άξιζε κάθε βοήθεια για να εκπληρώσετε τις φιλοδοξίες σας… Αυτή τη βοήθεια θα την έχετε αν…».

Με λίγα λόγια: του ζητούσαν, κυνικότατα, να αλλάξει την πολιτική του πατέρα του με αντίτιμο την αμερικανική υποστήριξη στην πολιτική του καριέρα.

– Χτυπήσατε λάθος πόρτα κύριοι…, τους διέκοψε ο Ανδρέας και σηκώθηκε.

– Θα μας χρειασθείτε… μπορούμε να σας φανούμε πολύ χρήσιμοι…

– Ένας πολιτικός πρέπει να χρειάζεται μόνον την εμπιστοσύνη του Λαού του. Διαφορετικά…».

ΜΑΡΤΙΟΣ 1987

Δραματικές στιγμές

«Καστρί. Ωρα 8.30 (27 Μαρτίου 1987): Από τις πρωινές εφημερίδες είχαμε πληροφορηθεί τα σχέδια του Πίρι Ρέις για τη διεξαγωγή ερευνών στην ελληνική υφαλοκρηπίδα. Το μικρό ΚΥΣΕΑ, όπως το αποκαλούσαμε, συνεκλήθη εσπευσμένα: Ο Γιάννης Χαραλαμπόπουλος, ο Α/ΓΕΕΘΑ πτέραρχος Ν. Κουρής και ο γράφων. Ο Κ. Παπούλιας έλειπε στη Γερμανία και θα επέστρεφε σε λίγες ώρες.

Α.Π.: Γιάννη, ποια είναι η γνώμη σου;

Γ. Κ.: Αν οι Τούρκοι αγγίξουν την υφαλοκρηπίδα μας θα πρέπει η κυβέρνηση να παραιτηθεί αμέσως…

Α.Π.: Εσύ Γιάννη;

Γ. Κ.: Συμφωνώ με τον Γιάννη.

Α.Π.: Τι κάνουμε σ’ αυτές τις περιπτώσεις, αρχηγέ;

Α/ΓΕΕΘΑ: Εφαρμόζουμε τους κανόνες εμπλοκής. Τρεις προειδοποιητικές βολές και μετά κατάληψη του σκάφους.

Α.Π.: Σύμφωνοι. Προχωρήστε.

Εκείνη τη στιγμή δεν μπορούσε να προκαλέσει τίποτα λιγότερο από θαυμασμό. Ο ισχυρός ηγέτης που ήταν έτοιμος ν’ αντιμετωπίσει την επερχόμενη θύελλα.

ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 1988

Η άγνωστη υποχώρηση της Άγκυρας

Ο Γ. Καψής παραθέτει ένα άκρως απόρρητο (20/12/1988) έγγραφο προς τον πρωθυπουργό Α. Παπανδρέου.

Τον πληροφορεί για την επίσκεψή του με την ιδιότητα του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών στην Κωνσταντινούπολη:

…. Αμέσως μετά το περιβόητο γεύμα προς τιμήν της αντιπροσωπείας μας (5-9-88) είχα τον εξής διάλογο με τον Γιλμάζ:

Κ. Ήσουν απαράδεκτος… Θα προκαλέσεις προβλήματα… δεν είναι σωστό να μας φέρνεις σε δύσκολη θέση στη διάρκεια ενός γεύματος.

Γ. Το ξέρω… αλλά, αν νομίζετε ότι θα πάρετε όλη την Κύπρο και θα κάνετε Ένωση, ξεχάστε το…

Κ. Το μόνο που θέλουμε είναι μια τίμια και βιώσιμη λύση… Αν θέλουμε βελτίωση των σχέσεων πρέπει να συζητήσουμε το ενδεχόμενο συνυποσχετικού για την υφαλοκρηπίδα.

Γ. Να μιλήσουμε για όλα τα θέματα του Αιγαίου και ιδιαίτερα το θέμα των χωρικών υδάτων.

Κ. Μα μιλάς σοβαρά; Να διαπραγματευθούμε ένα κυριαρχικό δικαίωμα της χώρας μας;… Κι αν το αποτολμούσαμε η κυβέρνηση θα έπεφτε την επόμενη ημέρα.

Γ. Και τι θέλετε να κάνετε; Να τα επεκτείνετε στα 10 μίλια; Και να κλείσετε το Αιγαίο;

K. Δεν ξέρεις τι λες… Το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει «διεθνείς διαδρόμους» για να μην κλείνονται οι παράκτιες χώρες.

Στο σημείο αυτό ο Γιλμάζ αναπήδησε, κυριολεκτικά, στο κάθισμά του. Αγνοούσε αυτήν την ουσιώδη λεπτομέρεια. Κι όταν συνήλθε…

Γ. Δηλαδή… θα μπορούσαμε να διαπραγματευθούμε πάνω σ’ αυτή τη βάση;

Κ. Ξέχασε τη λέξη «διαπραγμάτευση». Δεν είναι δυνατόν να διαπραγματευθούμε κυριαρχικά δικαιώματα μας… Κάποια φόρμουλα θα ήταν να δηλώσουμε ότι «όταν η Ελλάδα ασκήσει το κυριαρχικό δικαίωμά της να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 μίλια, τότε θα έλθει σε διαπραγματεύσεις με τους χρήστες του Αιγαίου για τον καθορισμό, βάσει του Δικαίου της Θάλασσας, «διεθνών διαδρόμων».

Τρεις μέρες αργότερα

Γ. Συζήτησα επί μιάμιση ώρα με τον Οζάλ και συμφωνεί απόλυτα μαζί σου. Η πρότασή σου θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα «dramatic breakthrough» για τους πρωθυπουργούς μας όταν συναντηθούν…

Κ. Δεν πρόκειται για πρόταση… Μια απλή σκέψη της στιγμής, προσωπική, δική μου. Την εξωτερική πολιτική την καθορίζει ο πρωθυπουργός. Γι’ αυτό λησμόνησε το μέχρι να επιστρέψει από το Λονδίνο και συναντηθώ μαζί του.

Εδώ Χέρφιλντ

– Καλημέρα πρόεδρε. Πώς είσαι;

– Πολύ καλά Γιάννη μου…, ελπίζω να γυρίσω σύντομα.

– Σου έχω μια ευχάριστη έκπληξη. Μια πρόταση του Γιλμάζ που ο ίδιος τη χαρακτήρισε «major breakthrough» στις σχέσεις μας. Είναι έτοιμοι να κάνουνε πίσω.

– Γιατί δεν έρχεσαι εδώ να τα πούμε;

Έριξα μια ματιά στις εφημερίδες. Οι ημέρες του Χέρφιλντ είχαν προκαλέσει ένα αέναο πήγαινε – έλα υπουργών και «ιστορικών στελεχών». Δεν πήγαιναν να δουν τον Ανδρέα, αλλά να τους δουν, οι δημοσιογράφοι και τα τηλεοπτικά συνεργεία, ότι… τους δέχθηκε ο Ανδρέας. Εκείνη την ημέρα, μάλιστα, οι εφημερίδες δημοσίευαν τη δήλωση συμπαθέστατου υπουργού, γιατρού κατά το επάγγελμα, ο οποίος είπε: όψις καλή, θρέψις καλή, διούρηση καλή…

Πλάκααα οι εφημερίδες.

– Πρόεδρε… να μη σε ενοχλώ. Όταν γυρίσεις με το καλό τα λέμε.

Δεν ήθελα να αναμειχθώ με τους γλειψιματίες. Ψωροπερηφάνια. Λάθος μου… Όταν γύρισε όλα είχαν αλλάξει.

ΑΘΗΝΑ 1996

Μια φωνή σαν κραυγή

Σκηνοθέτης θα μπορούσε να είναι ο Κάφκα. Εικόνα παρανοϊκή. Η Μιμή, συγνώμη, η Δήμητρα έπρεπε να πω, περιτριγυρισμένη από την αυλή της, χασκογελούσε. Μια άσπρη μπλούζα, κι άλλη άσπρη μπλούζα, δυο – τρεις άγνωστοι, ίσως ο προσωπικός «μάγος» της, ο μασέρ της πιθανώς, όλοι άγνωστοί μου.

Μοναδική «ανορθογραφία» ο Ανδρέας. Καθισμένος στην άκρη του τραπεζιού, έδειχνε απόμακρος με τη σκέψη δοσμένη αλλού. Δεν καταλάβαινε; Δεν ήθελε να παρακολουθεί τι γίνεται δίπλα του; Κοντά του μόνον ο Τηλ. Χυτήρης.

Πρώτη μου σκέψη να τραπώ εις φυγήν. Το βλέμμα του Ανδρέα με συγκράτησε. Εσκυψα κοντά του, τον φίλησα. Μου χαμογέλασε. Κάθισα όσο πιο κοντά του μπορούσα. Μισοξαπλωμένος στα μαξιλάρια του. Ανέπνεε με δυσκολία. Το βλέμμα καρφωμένο στο άπειρον. Τι να έβλεπε; Είχα ακουμπήσει άθελα το χέρι μου στα σκεπάσματα. Σε κάποια στιγμή μου το έσφιξε με το δικό του χέρι. Ανατρίχιασα. Έκαιγε από τον πυρετό. Ένιωθα τα κόκαλα του χεριού που τα είχε εγκαταλείψει η σάρκα.

– Πες μου πώς πάνε τα εθνικά μας προβλήματα;

Αναστατώθηκα. Η φωνή του έφερε στη σκέψη την κραυγή «η Ελλάδα στους Έλληνες». Πού βρήκε τη δύναμη; Το βλέμμα του αγριεμένο. Έβλεπε τον Χάροντα κι αντιστέκουτάν του.

– Πρόεδρε… άφησε τα αυτά. Να σου περάσει ο πυρετός και θα τα ξαναπούμε…

– Πες μου… τώρα… Θέλω να μάθω…

Είχα ζαρώσει δίπλα του. Στα λόγια του στυλώθηκα. Το μεγαλείο ενός ανθρώπου, που βλέποντας το τέλος να πλησιάζει σκέψη άλλη δεν είχε παρά την Ελλάδα, με είχε συνεπάρει.

– Εσένα… εσένα έπρεπε να βάλω… Αλλά δεν με άφησαν…

– Τρέχα… ο πρόεδρος…

Είχα φθάσει στην Εκάλη με λαχτάρα. Και τώρα καθόμουν αμίλητος, αμήχανος, σοκαρισμένος.

– Ο πρόεδρος θα αποσυρθεί… αισθάνεται κουρασμένος, ανακοίνωσε σε κάποια στιγμή ο Χυτήρης. Καμιά συγκίνηση. Ο «μάγος» της Μιμής έκανε τις καινούργιες προβλέψεις του. Έκανα να σηκωθώ.

– Εσύ μη φύγεις ακόμη… μου είπε ο Ανδρέας και προχώρησε αργά με τη βοήθεια του Χυτήρη προς την κρεβατοκάμαρά του.

Οι «λευκές μπλούζες» εξακολουθούσαν να είναι κρεμασμένες από τα χείλια του «μάγου».

– Σε θέλει ν’ ανέβεις για λίγο επάνω…, μου είπε ο Τηλέμαχος.

Κι ο αδηφάγος δημοσιογράφος:

– Πες τε μας δύο λόγια. Τι αισθάνεστε που έφυγε ο πρόεδρος;

Ένας λυγμός. Ένας βαθύς λυγμός. Δεν έχει ακόμη κοπάσει.

Από την εισαγωγή

«Πολλές φορές κάθισα κουβεντιάζοντας με τον Ανδρέα κοντά στο τζάκι του παλιού σπιτιού στην οδό Γκύζη του Ψυχικού. Ακόμη περισσότερες κάθισα κουβεντιάζοντας δίπλα σε ένα άλλο »τζάκι» – το »τζάκι» που λεγότανε Ανδρέας Παπανδρέου. Αναπολώντας σήμερα τις περιπέτειες μιας ολόκληρης τριακονταετίας, έρχονται συχνά στη σκέψη τα λόγια του Γ. Κατσιφάρα. »Ο Ανδρέας», συνήθιζε να λέει, »είναι σαν το τζάκι. Αν καθίσεις πολύ μακριά, κρυώνεις. Αν καθίσεις πολύ κοντά, τσουρουφλίζεσαι…»».

ΠΗΓΗ : «ΕΘΝΟΣ της ΚΥΡΙΑΚΗΣ»

 

Διαβάστε το άρθρο ΕΔΩ!

 

 

Advertisements

4ο δημοφιλέστερο άρθρο!

Ο κακός χαμός έγινε με το post για τον Ανδρουλάκη, https://ra64.wordpress.com/2013/04/06/androulaki/,

με αποτέλεσμα να βρίσκεται στην τέταρτη θέση των δημοφιλέστερων άρθρων για σήμερα Κυριακή, του WordPress!

Για να είμαι ειλικρινής δεν το περίμενα, ούτε τις δεκάδες αναδημοσιεύσεις από άλλα blogs.

Προφανώς είναι περισσότερο ενδιαφέρον από ότι νόμιζα στην αρχή.

Σας ευχαριστώ.

wordpress Συνέχεια

Η ομιλία μου στη Ν.Ο. της Λάρισας (5/4/2013)

??????????????????????????????????????Η παρουσία του νέου γραμματέα του ΠΑΣΟΚ, δε φάνηκε να συγκινεί τον κόσμο. Σε μια ακόμη διαδικασία, είμασταν σχετικά λίγοι και σίγουρα δε φύγαμε σοφότεροι.

Λίγες και οι τοποθετήσεις που έγιναν, να συμπληρώνουν το σκηνικό της κρίσης…

Η τοποθέτηση μου:

» Κατ’ αρχή καλή θητεία και καλό κουράγιο.

Οφείλω όμως να ξεκαθαρίσω ότι η έννοια της ανανέωσης τουλάχιστον για εμένα δεν έχει ηλικιακά χαρακτηριστικά. Το λέω αυτό γιατί το τελευταίο διάστημα, αναπτύσσεται μια μυστήρια και επικίνδυνη πολιτικά λογική περί γενεών στο ΠΑΣΟΚ, όπου η μία χρεώνεται τα πάντα και η άλλη εμφανίζεται ως ο σωτήρας ή η ελπίδα, ξεχνώντας ότι στην πολιτική αυτό που κρίνεται είναι οι ιδέες , οι απόψεις, οι πράξεις και η συνέπεια σε λόγια και έργα.

Κάθε γενιά έχει τη δική της πολιτική ιστορία, τη δική της διαδρομή και τη δική της κομματική και παραταξιακή συνείδηση. Στρογγυλοποιήσεις και αφορισμοί, γενικότητες και απολίτικοι βερμπαλιστικά επιχειρήματα, συνοδεύουν κομματικούς μηχανισμούς κρίσης, συμβάλλουν στην πολιτική ανεπάρκεια και υπονομεύουν την προοπτική.

Δύο παρατηρήσεις:

Η πρώτη αφορά το θέμα της Κύπρου και τα όσα είπε ο γραμματέας . Κάποια στιγμή θα πρέπει εκεί στην ηγετική ομάδα να αποφασίσουν τι ισχύει. Υπάρχουν δύο διαφορετικές εκτιμήσεις για τις εξελίξεις στην Κύπρο, σε δυο διαφορετικά , κοντινά χρονικά στάδια. Μετά την πρώτη απόφαση της Κυπριακής Βουλής η ηγετική ομάδα έλεγε ότι δεν μπορεί να γίνεται σύγκριση Ελλάδας και Κύπρου γιατί είναι δύο εντελώς διαφορετικές περιπτώσεις. Μετά την απόφαση του Γιουρογκρουπ, οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι πρέπει να διδαχθούμε από την Κύπρο και τις εξελίξεις που υπάρχουν! Αποφασίστε τι από τα δύο ισχύει.

Το δεύτερο , επειδή ο γραμματέας αναφέρθηκε στο θέμα της ανεργίας, αναρωτιέμαι αν η αύξηση της – που παίρνει χαρακτηριστικά γενοκτονίας – είναι κάτι το τυχαίο. Δεν είναι άραγε αποτέλεσμα πολιτικών; Δεν είναι αποτέλεσμα της μεγένθυνσης της ύφεσης, της αντιαναπτυξιακής πολιτικής που ακολουθείται, της αδυναμίας να στηριχτούν οι επιχειρήσεις και η παραγωγική δυνατότητα της χώρας; Δεν είναι αποτέλεσμα των πολιτικών που εφαρμόσαμε και στηρίζουμε; Δηλαδή από τη μία στηρίζεις πολιτικές που προκαλούν ανεργία και από την άλλη αναζητείς τρόπους να την αντιμετωπίσεις;

Κατά τ’ άλλα:

Η επόμενη ημέρα του Συνεδρίου για το ΠΑΣΟΚ σηματοδοτήθηκε από την ίδια  πολιτική μιζέρια, την ίδια πολιτική αδυναμία και τον ίδιο πολιτικό λόγο. Ένα Συνέδριο χάθηκε και μαζί του η ευκαιρία να τεθούν τα πραγματικά προβλήματα που συνιστούν την πολιτική, οργανωτική και ιδεολογική κρίση του ΠΑΣΟΚ αλλά και το έλλειμμα στρατηγικής.

Το ΠΑΣΟΚ εξακολουθεί να βρίσκεται σε πορεία απαξίωσης, κοινωνικής απομόνωσης και απόστασης από κάθε κοινωνική δύναμη. Μετατρέπεται σε δορυφορικό παράγοντα της κεντροδεξιάς, χωρίς να μπορεί να αντισταθεί στην αρρώστια του κυβερνητισμού και της εξουσιολαγνείας.

Η εμμονή της ηγετικής του ομάδας στη συμμετοχή στην Κυβέρνηση, χωρίς κανέναν όρο, χωρίς καμία δυνατότητα πολιτικής διαφοροποίησης, χωρίς δυνατότητα αυτοπροσδιορισμού, εντείνει την κρίση αναξιοπιστίας. Θέτει μόνιμα και καθημερινά πλήθος ερωτημάτων που δεν μπορούν να απαντηθούν και συμβαδίζει μόνο με τη γενικότερη κρίση της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας και την απόλυτη ταύτιση της με τη νεοφιλελεύθερη πτέρυγα.

Το ΠΑΣΟΚ από πρωταγωνιστής των εξελίξεων γίνεται μόνιμος συνοδοιπόρος πολιτικών που βρίσκονται σε πλήρη αντίθεση όχι μόνο με την υποτιθέμενη ιδεολογία του αλλά και με την κοινή λογική. Τα αδιέξοδα πολλαπλασιάζονται, και μαζί τους οι υπερβάσεις στη λογική :

Μπορείς να δηλώνεις προοδευτικός και να στηρίζεις πολιτικές που δεν έχουν προοδευτικό πρόσημο;

Μπορείς να μιλάς για ανατροπή των συντηρητικών συσχετισμών και σε Ευρωπαϊκό και σε εθνικό επίπεδο και να συμπράττεις με τους υποστηρικτές αυτών των πολιτικών;

Μπορείς να μιλάς για σωτηρία της χώρας χωρίς να μιλάς για σωτηρία της κοινωνίας;

Μπορείς να μιλάς για μεταρρυθμίσεις και την ίδια στιγμή να απορρυθμίζεις κάθε μεταρρύθμιση με προοδευτικό πρόσημο του ίδιου του ΠΑΣΟΚ είτε στην υγεία, είτε στην παιδεία, είτε στα εργασιακά;

Μπορείς να μιλάς για ανάπτυξη χωρίς να βλέπεις ότι η μετατροπή της χώρας σου σε μια χώρα με φτηνό και εξαθλιωμένο εργατικό δυναμικό, με ανίσχυρο και κατασυκοφαντημένο δημόσιο τομέα, με δεσμευμένες και υπό εκποίηση τις πλουτοπαραγωγικές πηγές του τόπου, με αδυναμία οποιουδήποτε σχεδιασμού χωρίς την έγκριση των ισχυρών οδηγεί στην υποανάπτυξη και τη μετατροπή της χώρα σου στον αδύναμο και άρα πλήρως ελεγχόμενο κρίκο των συμφερόντων του ισχυρού Βορρά;

Ποιοι μπορούν  να λειτουργήσουν ως καταλύτες-τώρα που διαμορφώνονται οι διεθνείς εξελίξεις-  για να συγκροτήσουν δύναμη, συσχετισμό, με επιδίωξη μια άλλη Ευρώπη διαφορετική απ αυτή που επιχειρεί η Μερκελ και το χρηματιστηριακό κεφάλαιο; Ποιοι μπορούν να επιδιώξουν μια Ευρώπη των λαών με ανάπτυξη και δικαιοσύνη αν όχι οι ριζοσπαστικές δυνάμεις του Δημοκρατικού σοσιαλισμού και της αριστεράς?

Αυτές όμως οι δυνάμεις – εάν είναι υπαρκτές –  μπορούν να  αποδείξουν τη διαφορετικότητα τους; Προφανώς όχι όταν υποτάσσονται σε πολιτικές που οι αντίπαλοι τους σχεδιάζουν και προφανέστατα όχι όταν ταυτίζονται με τους στόχους τους;

Λυπάμαι αλλά δεν μπορώ να κατανοήσω την εμμονή σε έναν άγονο «κυβερνητισμό», που ευνουχίζει πολιτικά, κοινωνικά και ιδεολογικά ένα κόμμα , το μόνο κόμμα, που θα μπορούσε να αρθρώσει ένα διαφορετικό, ουσιαστικό και ρεαλιστικό σχέδιο εξόδου από την κρίση. Εκπλήσσομαι με τις λογικές που θεωρούν ότι το ΠΑΣΟΚ μόνο με τη συμμετοχή του στην Κυβέρνηση θα μπορέσει να ανακάμψει!

Δεν λέει τίποτα στους οπαδούς αυτής της υπερβατικής σκέψης το γεγονός ότι η καθίζηση του είναι διαρκής και ασταμάτητη;

Δεν αντιλαμβάνεται κανείς ότι χάνοντας τον προοδευτικό πολίτη στον οποίο στηρίχθηκε και ο οποίος το ανέδειξε χάνει την καρδιά του;

Που απευθυνόμαστε; Ποιους θέλουμε να εκφράσουμε;

Μετατρέψαμε τις υπαρκτές αντιθέσεις της κοινωνίας, τις υπαρκτές ταξικές διαφορές σε αστειότητες του τύπου «κανονικοί άνθρωποι»!

Δεν είναι όμως κανονικός αυτός που μπορεί στοιχειωδώς να επιβιώσει και να διατηρήσει την αξιοπρέπεια του;

Είναι κανονικός ο εργαζόμενος των 400 ευρώ, ο άνεργος νέος, ο κατασυκοφαντημένος δημόσιος υπάλληλος, ο κατεστραμμένος επιχειρηματίας, ο εργαζόμενος με ελαστικές σχέσεις εργασίας, ο μαθητής που δεν έχει δασκάλους και καθηγητές;

Είναι κανονική μια κοινωνία φτώχειας, φόβου, απογοήτευσης και εξαθλίωσης;

Όσο συνεχίζονται οι πολιτικές ακροβασίες, όσο συμφωνείτε με τη συντηρητικοποίηση του χώρου μας, όσο σταθεροποιήστε στη νεοφιλελεύθερη όχθη του ποταμού, όσο ξεχνάτε ότι το σοσιαλιστικό πρόταγμα στο τίτλο μας, σημαίνει αλλαγή της κοινωνίας, όσο προσπαθείτε να επιβιώσετε στο δυισμό ανάμεσα στις διαχρονικές μας αρχές και τις ασύμβατες με αυτές  πολιτικές, είστε καταδικασμένοι και να αποτύχετε και να συντριβείτε !

Όσο δεν οριοθετείται ιδεολογικά και πολιτικά ο χώρος μας θα είναι έρμαιο στις διαθέσεις του δίπολου που έχει δημιουργηθεί και στο οποίο, με τον μονόπλευρο αγώνα μας κατά του ΣΥΡΙΖΑ και την πλήρη σιωπή απέναντι στη ΝΔ, μετατρέπεστε σε συνεργάτη και σύμμαχο της έκφρασης της συντήρησης στην Ελλάδα.

Είναι τα αποτελέσματα του πολιτικού σας εγκλωβισμού στην ψεύτικη  προτεραιότητα της «υπευθυνότητας». Λέω ψεύτικη γιατί ένα προοδευτικό κόμμα προσδιορίζει την έννοια της υπευθυνότητας όχι με βάση την κυβερνητική του προοπτική αλλά με βάση τις κοινωνικές αναγκαιότητες.

Κλείνω λέγοντας ότι το ΠΑΣΟΚ της δεξιόστροφης πορείας και του νεοσυντηρητικού εναγκαλισμού είναι ένα κόμμα με ημερομηνία λήξης. Ο οργανωτισμός, η ψευδαίσθηση της ανασυγκρότησης με όρους μηχανισμών, χωρίς πολιτικό περιεχόμενο, χωρίς πολιτική κατεύθυνση , χωρίς στρατηγική κοινωνικών συμμαχιών είναι μια προσπάθεια με προδιαγεγραμμένο τέλος.

Μπορείτε να αλλάξετε ρότα; Μπορείτε να αλλάξετε πολιτική; Μπορείτε να δείτε στα μάτια την κοινωνία και τους ανθρώπους και να τους μιλήσετε με σιγουριά για το μέλλον της χώρας; Μπορείτε να υπερασπιστείτε την ιστορία του ΠΑΣΟΚ και όχι μόνο τα κομμάτια που επιλέγετε; Μπορείτε να μιλήσετε για τις τεράστιες ευθύνες της Κυβέρνησης Καραμανλή; Μπορείτε να σταθείτε απέναντι στη λειτουργία μιας Κυβέρνησης που ενώ έχει 3 συνεδριάσεις υπουργικών συμβουλίων σε 9 μήνες έχει 40 πράξεις νομοθετικού περιεχομένου; Μπορείτε να σταματήσετε τον κατήφορο της πολιτικής μας απαξίωσης;

Στην πολιτική ποτέ δεν είναι αργά να αντιληφθείς τη λάθος πορεία. Αρκεί να είσαι διατεθειμένος να την αλλάξεις.

Και κυρίως να μπορείς να την αλλάξεις!»