Πιστός μέχρι το τέλος στο κόμμα που τον θυσίασε
Του Βαγγέλη Καραμανωλάκη
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Παρασκευή 14 Αυγούστου 2009 στα «ΝΕΑ»
(Από τα πιο ενδιαφέροντα δημοσιεύματα που διάβασα τελευταία!)
Η ΑΝΤΙΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΝ ΟΔΗΓΗΣΕ ΣΤΟ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ, Η ΚΟΜΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΝ ΚΑΤΗΓΟΡΗΣΕ ΓΙΑ ΠΡΟΔΟΣΙΑ, Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΝ ΔΙΚΑΙΩΝΕΙ. Ο ΝΙΚΟΣ ΠΛΟΥΜΠΙΔΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΘΗΚΕ, ΑΛΛΑ Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΠΛΟΥΜΠΙΔΗ ΕΧΕΙ ΑΦΗΣΕΙ ΑΝΟΙΧΤΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ
Πενήντα πέντε χρόνια μετά την εκτέλεσή του, ο Νίκος Πλουμπίδης εξακολουθεί να διατηρείται ζωντανός στις μνήμες των ανθρώπων ως το θύμα μιας διπλής καταδίκης: πρώτα και κύρια ενός μισαλλόδοξου κρατικού μηχανισμού που, στο πλαίσιο μιας ψυχροπολεμικής αντικομμουνιστικής πολιτικής, τον οδήγησε στο εκτελεστικό απόσπασμα αλλά και της ηγεσίας του κόμματος του, το οποίο τον αποκήρυξε κατηγορώντας τον ως προδότη, με βάση ανύπαρκτα αποδεικτικά στοιχεία.
Και είναι κυρίως αυτή η δεύτερη καταδίκη που βρέθηκε στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, καθώς αποτελεί μια από τις τραγικές στιγμές της ιστορίας του μεταπολεμικού ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος, μια ιστορία γεμάτη λαμπρές στιγμές και παράλληλα σκοτεινά σημεία.
Ας δούμε, όμως, τα πράγματα από την αρχή.
Η υπόθεση
Στις 25 Νοεμβρίου 1952 ανακοινώθηκε από τις Αρχές η σύλληψη του «από οκταετίας κρυπτόμενου κομμουνιστή Νικόλαου Πλουμπίδη» . Φυματικός λόγω των κακουχιών που είχε περάσει από τα νεανικά του χρόνια, ο Πλουμπίδης ήταν γνωστός για την ακαταπόνητη δραστηριότητά του και την ικανότητά του να παραμένει ασύλληπτος. Ηγετικό στέλεχος του ΚΚΕ κατά τον Μεσοπόλεμο, μέλος της Κεντρικής Επιτροπής (Κ.Ε.) και στη συνέχεια του Πολιτικού Γραφείου (Π.Γ.), είχε εμπλακεί ενεργά στις εσωκομματικές διαμάχες την περίοδο 1939-1942, ενώ είχε αμφισβητήσει την ορθότητα του «ανοιχτού γράμματος» του Ζαχαριάδη, τον Οκτώβριο του 1940. Από το 1946 ανέλαβε, αρχικά με τα ηγετικά στελέχη του ΚΚΕ Χρύσα Χατζηβασιλείου και Στέργιο Αναστασιάδη και μετά το 1949 μόνος του, την καθοδήγηση της παράνομης οργάνωσης του ΚΚΕ στην Αθήνα.
Δύο ημέρες μετά τη σύλληψη, ο ραδιοσταθμός του ΚΚΕ από το Βουκουρέστι μετέδωσε ανακοίνωση της Κ.Ε., στην οποία καταγγελλόταν ο Πλουμπίδης ως «από 28ετίας πράκτορας» της Ασφάλειας και των Άγγλων, υπεύθυνος για τη σύλληψη και εκτέλεση του Νίκου Μπελογιάννη. Η ανακοίνωση βασιζόταν σε ένα ολιγοσέλιδο πόρισμα που είχε εγκρίνει το Π.Γ. τρεις μήνες πριν από τη σύλληψη και το οποίο παρέμεινε απόρρητο έως τη δεκαετία του 1990.
Το πόρισμα, βασισμένο σε εκθέσεις μελών του κόμματος που είχαν ζητηθεί από το Π. Γ., είχε μηδενική αποδεικτική αξία. Οι εκθέσεις παρουσίαζαν ελάχιστο τεκμηριωτικό υλικό, εμπλέκοντας ασημαντολογίες για το παρελθόν με ανυπόστατες υποθέσεις. Στόχος ήταν η συνολική πολιτική και ηθική εξόντωση του Πλουμπίδη. Η κατηγορία του χαφιεδισμού ακύρωνε όλη την αγωνιστική προσφορά του, καθώς άρχιζε από την ένταξή του στο κόμμα· η φυματίωση ήταν επαγγελματική κατασκευή, η ασκητικότητα έκρυβε έναν ανήθικο άνθρωπο. Ενοχοποιούνταν για όλα τα χτυπήματα της Ασφάλειας στο παράνομο κλιμάκιο της Αθήνας μετά το 1936. Παρότι μεγάλο μέρος των κατηγοριών αφορούσε τα πρόσφατα χρόνια της παρανομίας, απουσίαζε η αναφορά σε πληροφορίες ή εκτιμήσεις που προέρχονταν από την Ελλάδα Και αυτό, παρότι από την άνοιξη του 1949 με πρωτοβουλία νεαρών Επονιτών είχε δημιουργηθεί ένα δεύτερο καθοδηγητικό κέντρο, το οποίο βρισκόταν σε απευθείας επαφή με την εξόριστη κομματική ηγεσία και του οποίου ο υπεύθυνος Σταύρος Κασιμάτης διατύπωνε αμφιβολίες για τον Πλουμπίδη και τον μηχανισμό του.
Ο Πλουμπίδης δικάστηκε, καταδικάστηκε σε θάνατο και παρέμεινε στη φυλακή έως τις 14 Αυγούστου 1954, οπότε και εκτελέστηκε. Κατά τη διάρκεια της κράτησης και δίκης, ο Ραδιοφωνικός Σταθμός συνέχισε να μεταδίδει εκπομπές καταγγέλλοντας τον «προβοκάτορα». Αμφισβήτησε ακόμη και την εκτέλεση, λέγοντας ότι ήταν σκηνοθεσία των Αμερικανών. Το ίδιο διάστημα ο Πλουμπίδης αρνήθηκε να αποκηρύξει το ΚΚΕ, διακήρυξε τον σεβασμό στις αποφάσεις του Π.Γ. ακόμη και εάν ήταν λανθασμένες, όπως στη δική του περίπτωση, και ζήτησε την υποταγή όλων, συγγενών και φίλων, σε αυτές. Παράπεμψε, τέλος, τη δικαίωσή του σε μεταγενέστερο χρόνο, όταν το κόμμα θα επανεξέταζε την υπόθεσή του. Και ο καιρός δεν άργησε να έλθει.
Η αποκατάσταση
Το 1956, μετά την καθαίρεση του Ζαχαριάδη αποφασίστηκε η επανεξέταση της υπόθεσης από επιτροπή η οποία κατέληξε σε δυο διαφορετικά πορίσματα, τα οποία συνέκλιναν στην απαλλαγή του Πλουμπίδη, την αποκατάστασή του ως μέλος του ΚΚΕ και της Κ.Ε. και στην απόδοση ευθυνών στους Ζαχαριάδη, Μπαρτζώτα και Βλαντά. Το πρώτο πόρισμα απέδιδε ευθύνες όχι μόνο στη «ζαχαριαδική κλίκα»- όπως πρότεινε το δεύτερο το οποίο και εγκρίθηκε- αλλά και σε ολόκληρη την τότε Κεντρική Επιτροπή. Και τα δύο πορίσματα έθεταν τα προβλήματα στον στενό ορίζοντα μιας συγκεκριμένης ηγεσίας και όχι στην ευρύτητα της συγκρότησης και του τρόπου λειτουργίας ενός κομματικού μηχανισμού. Οι κυρίαρχες λογικές παρέμειναν καθώς πλέον η ζαχαριαδική ηγεσία, επωμιζόταν το σύνολο των ευθυνών. Η αποκατάσταση έγινε με μια λακωνική απόφαση της Κ.Ε. το 1958, η οποία περιελάμβανε και τους Γιώργη Σιάντο και Κώστα Καραγιώργη. Και βέβαια δεν έλαβε υπόψη τα γράμματα που ο Πλουμπίδης είχε γράψει από τη φυλακή και τα οποία για πολλά χρόνια μετά τη Μεταπολίτευση παρέμειναν στα χέρια της κομματικής ηγεσίας για να δημοσιευθούν μόλις το 1997 από την οικογένειά του (ΔημοσθένηςΠαπαχρίστου, Νίκος Πλουμπίδης Ντοκουμέντα Γράμματα από τη φυλακή 1953-1954 ).
Οι επιστολές
Οι επιστολές- σημειώματα από τη φυλακή συγκροτούν μια οιονεί απολογία του Ν. Πλουμπίδη απέναντι σε μια κατηγορία που δεν γνώριζε. Στις σελίδες τους υπερασπίζεται τις αποφάσεις του, ως ανώτατο κομματικό στέλεχος, σε κρίσιμα θέματα, αναδεικνύει τις διαφοροποιήσεις του ως επιλογές που συνδέονταν με τη συγκυρία και τις διαφορετικές εφαρμογές της κομματικής γραμμής. Κάποτε διαφαίνεται η θλίψη του για τη στάση του κόμματος, άλλοτε η προσωπική πικρία και το συναίσθημα της αδικίας από τους συντρόφους του.
Συναισθήματα που εξορίζει, καθώς θεωρεί ότι συσκοτίζουν τον πολιτικό χαρακτήρα της υπόθεσης, που είναι ο κυρίαρχος. Κρατώντας εμφαντικά την πίστη του στο Π.Γ. και στο κόμμα ως βασική γραμμή άμυνας, ο Πλουμπίδης διατηρεί όλα τα δικαιώματά του για το δικαστήριο της αύριον και παράλληλα κρατά γεμάτο το κιβώτιο της δικής του πορείας.
«Μη λυπάστε, εγώ τώρα θα ησυχάσω.
Ο θάνατος είναι μια αλλαγή της ύλης.
Έτσι είναι», έγραφε στο τελευταίο γράμμα του
Ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης είναι λέκτορας Ιστορίας της Ιστοριογραφίας και Γ. Γρ. του Δ.Σ. των ΑΣΚΙ
[...] Την στιγμη λοιπον που το κομμα τον ελεγε προδοτη και πρακτορα ο Πλουμπιδης ελεγε “δικιο εχει το κομμα καποιος λογος θα υπαρχει για να με συκοφαντει”.Και οταν δημοσιευοταν η φωτογραφια του νεκρου του σωματος, το κομμα παλι ελεγε πως προκειται για φωτο μονταζ πως ο προδοτης Πλουμπιδης ειναι στην Αμερικη.http://ra64.wordpress.com/2009/08/14/ploumpidis/ [...]
Ωραίο κόμμα… αν η αριστερά ήταν αλλιώς … όλοι θα είμασταν αλλιώς …
Τον Πλουμπίδη δεν τον εκτέλεσε το ΚΚΕ αλλά η το κράτος της δεξίας. Για να μην γελιώμαστε. Το άρθρό είναι αποπροσανατολιστικό. Λογικό αφού δημοσιευτηκε στα Νεα. Αντί να κατηγορεί τους εκτελεστές ακροδεξιούς που δολοφόνησαν έναν αθώο, τα ρίχνει στο ΚΚΕ. Κλασσίκη συνταγή των Νέων. Ο λαικισμός δίνει και παίρνει.
Δεν θέλω να υπερασπιστώ τα ΝΕΑ αλλά η ιστορία δεν μπορεί να μαθαίνεται διαβάζοντας με κομματικά μυωπικά γυαλιά!
Ειναι ξεκάθαρο οτι η αριστερίστικη τροτσκιστική τσίμπλα βγήκε σεργιάνι
για αλλη μια τυμβωρυχία.Ο πλουμπιδης ειχαι τροτσκιστικές παρορμήσεις
θα μπορούσε κανεις ευκολα να τις διακρίνει τύπου πουλιοπουλου αλλα
οχι τύπου Στινα.
παρόλα αυτα οσοι γνωρίζουν τοτε τι σήμαινε τροτσκιστής ( που δεν ηταν ) στο κκε ξεχνάνε
να σκεφτούν οτι αυτο καθόλου δεν επηρέασε την κομματική του ταυτότητα.
απο μέρος του κόμματος δίνοντας του υψηλές θεσεις ευθύνης.
ακομα και την καθοδήγηση της οπλα.ειναι γεγονός οτι υπέπεσε σε συχνα
αριστερίστικα λαθη.Ακομα συχνα(αυτο ειναι το κυριότερο )παραβίαζε συνωμοτικούς
κανόνες και ειχαι γινει αντιληπτός απο τις αρχες που γι δικους τους λογους δεν τον
συνέλαβαν.ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΣΗΜΑΊΝΕΙ ΟΤΙ ΉΤΑΝ ΧΑΦΙΈΣ.
Οι τροτσκιστές καμια σχέση δεν ειχαν με τον πλουμπιδη μια και ηταν αντίθετοι
με τον ελας και τον αντιφασιστικό αγωνα.Ο Στινας μάλιστα κατηγορούσε
το κκε οτι με τον ΕΛΑΣ προδίδουν την παγκόσμια επανάσταση και μαζι με
κάποιους “αναρχικους”θεωρούσαν τα Δεκεμβριανα ενα ΠΡΑΞΙΚΌΠΗΜΑ
μεταξύ αγγλων και ελας και εχει ακολουθήσει και κριτική απο μερος τους(των τροτσκιστων)
γενναία ομολογούμενος για την σταση τους εκείνη την περίοδο που ειχαι αποτέλεσμα
την συρρίκνωση τους στην ελλαδα.
Στην ουσια τωρα
Ο ιδιος ο πλουμπιδης γνώριζε οτι παραβίαση των συνωμοτικών κανόνων δεν θα
μπορούσε να εχει διαφορετικό αποτέλεσμα γιαυτό το λογο η απολογία αυτου
Να σε σκοτὠσουν οι εθνικοί/ταξικοί/θρησκευτικοί (κάποτε είχε κι αυτό μεγάλη σημασία) ή οποιοιδήποτε άλλοι εχθροί σου, που τους πολεμάς κι εσύ, δεν είναι περίεργο ούτε ντροπή — τιμή και δόξα είναι.
Να σε σκοτώσουν όμως (Καραγιώργης, π.χ.) οι δικοί σου και να σε βγάλουν προδότη χωρίς να είσαι — χειρότερα, ξέροντας ότι δεν είσαι — ε, αυτό είναι η χειρότερη πίκρα και η χειρότερη πουστιά (ας με συχωρέσουν οι ομοφυλόφιλοι, δεν βρίσκω άλλη κατάλληλη λέξη).
λαθη λαθη λαθη. μα επιτελους κ σημερα ακομα λαθη κανει το κκε.ολο δικαιολογιες ηνε πως δεν μπορει να συνεργαστει με τα υπολιπα αριστερα κοματα,κ το αποτελεσμα ηνενα ηνε θεατες στο θεατρο του παραλογου.μεχρι κ ο καρατζαφερης πηρε υπουργειο με την συγκιβερνηση.της ευριας συγκολησης ετεροκλητων πολιτικων δυναμεων η με προσεγκηση. με επιοικια μηπως ετσι βοηθαει την δεξια??η ελλαδα βουλιαζει ο κομουνισμος σοσιαλισμος πατωσαν κ το κκε στον κοσμο του.ηνε φοβικο κομα δεν θελει προφανως ευθυνες κ βολευετε με το οχι παντου. αυτο δεν ηνε πολιτικη.εχει κ εγωισμο.ολοι θελει να υπακουουν στις θεσεις τουςκ καυμενη ελλαδιτσα κοιτα χαλια που εχουν οι πολιτικοι βαβελ τα ψηφαλακια τα εδρανα κ ολα αυτα με απολυτη συμφωνια στο κομα.διαφορετικα ετσι κ πης κουβεντα διαγραφεσε επιτοπου..καλε που ηνε η δημοκρατια????/.